Tag: anger

बौद्ध धर्म र विज्ञान: माइन्डफुलनेसबारे न्यूरोसाइन्स के भन्छ?

rinpoche

बौद्ध धर्म र विज्ञान: माइन्डफुलनेसबारे न्यूरोसाइन्स के भन्छ? आजको व्यस्त र तीव्र गतिको जीवनशैलीमा, मानसिक शान्ति र स्पष्टता खोज्नु धेरै मानिसका लागि चुनौती बनेको छ। यस्तो अवस्थामा, प्राचीन बौद्ध धर्मको एउटा महत्वपूर्ण अभ्यास ‘माइन्डफुलनेस’ (सचेतता) ले आधुनिक विज्ञान, विशेषगरी न्यूरोसाइन्सको ध्यान खिचेको छ। शताब्दियौँदेखि बौद्ध भिक्षुहरूले अभ्यास गर्दै आएको यो विधिले हाम्रो मस्तिष्कमा कस्ता परिवर्तनहरू ल्याउँछ भन्नेबारे वैज्ञानिक अनुसन्धानहरूले अनौठा तथ्यहरू पत्ता लगाएका छन्। के साँच्चै माइन्डफुलनेसले हाम्रो मस्तिष्कको संरचना र कार्यलाई बदल्न सक्छ? आउनुहोस्, यसैबारे गहिरिएर बुझौं। माइन्डफुलनेस: प्राचीन ज्ञानको आधुनिक पुनरावलोकन बौद्ध धर्ममा माइन्डफुलनेस भनेको वर्तमान क्षणमा, बिना…

Read More

छोड्न सक्ने शक्ति: आसक्तिबाट मुक्ति

rinpoche

छोड्न सक्ने शक्ति: आसक्तिबाट मुक्ति – बौद्ध दर्शनको शिक्षा मानव जीवनमा हामी धेरै कुराहरूसँग जोडिएका हुन्छौं – सम्बन्धहरू, सम्पत्ति, विचारहरू, अनुभवहरू। यी सबै कुराहरूप्रति हाम्रो एक प्रकारको लगाव वा आसक्ति हुन्छ। जबसम्म यी कुराहरू हाम्रो अनुकूल रहन्छन्, तबसम्म हामी खुशी महसुस गर्छौं। तर, जब तिनीहरू परिवर्तन हुन्छन्, हराउँछन् वा हाम्रो अपेक्षाअनुसार हुँदैनन्, तब हामी दुखी हुन्छौं, चिन्तित हुन्छौं र कष्ट भोग्छौं। केही समयअघि मेरो एउटा पुरानो डायरी हराएको थियो, जसमा मैले धेरै महत्त्वपूर्ण स्मृतिहरू लेखेको थिएँ। सुरुमा म निकै विचलित भएँ, त्यसलाई नछोड्न चाहिरहेँ। तर, जब मैले बुझें कि त्यो…

Read More

बौद्ध धर्म प्रारम्भकर्ताका लागि: सुरु गर्न सजिलो मार्गदर्शिका

rinpoche

बौद्ध धर्म प्रारम्भकर्ताका लागि: शान्ति र आत्म-खोजको यात्रामा पहिलो पाइला के तपाईंले कहिल्यै मनमा शान्ति र जीवनमा गहिरो अर्थ खोज्नुभएको छ? आजकलको व्यस्त जीवनशैलीमा हामीमध्ये धेरैले भित्रैदेखि आनन्द र सन्तुष्टि खोजिरहेका हुन्छौं। यदि तपाईं पनि त्यसैमध्ये एक हुनुहुन्छ र आध्यात्मिक यात्रामा चासो राख्नुहुन्छ भने, बौद्ध धर्म तपाईंको लागि एउटा सुन्दर मार्ग हुन सक्छ। यो कुनै कठोर धर्म मात्र होइन, बरु जीवन जिउने एक कला र दर्शन हो जसले हामीलाई दुःखबाट मुक्त भई शान्तिपूर्ण र सचेत जीवन बिताउन सिकाउँछ। यदि तपाईंलाई यसको बारेमा धेरै जानकारी छैन र कहाँबाट सुरु गर्ने भन्ने…

Read More

बौद्ध जनावर रिहाई समारोह र तिनीहरूका नैतिक बहसहरू।

rinpoche

जीवन्दान: एक पवित्र परम्परा कि नैतिक चुनौती? पहाडका डाँडामा गुञ्जिरहने बुद्ध धर्मको शान्तिमय शिक्षाले हामीलाई सधैं करुणा र अहिंसाको पाठ सिकाएको छ। यही शिक्षाको एउटा सुन्दर र मर्मस्पर्शी अभ्यास हो – जीवन्दान, जसलाई बौद्ध जनावर रिहाई समारोह पनि भनिन्छ। बजारबाट वा मृत्युको मुखबाट जनावरहरूलाई किनेर प्रकृतिमा वा सुरक्षित स्थानमा छोड्ने यो परम्पराले हजारौं वर्षदेखि धेरैको मन जितेको छ। तर, के यो साँच्चै मुक्ति हो वा अनजानेमा अर्को समस्याको जन्म? आज हामी यही परम्पराको मूल भावना, यसका बढ्दै गएका नैतिक बहसहरू र भविष्यका लागि सही बाटोबारे छलफल गर्नेछौं। जीवन्दानको मूल भावना…

Read More

बौद्ध इतिहासमा माचिक लापड्रोन(Machik Lapdrön) जस्ता महिला वंश संस्थापकहरूको भूमिका।

rinpoche

बौद्ध इतिहासका उज्यालो ताराहरू: माचिक लापड्रोन र महिला वंश संस्थापकहरूको गाथा बौद्ध धर्मको इतिहासलाई हेर्दा हामीले प्रायः महान् भिक्षु, दार्शनिक र सिद्ध पुरुषहरूको बारेमा सुन्छौं। बुद्ध स्वयं पुरुष हुनुहुन्थ्यो, र उहाँका धेरै प्रमुख शिष्यहरू पनि पुरुष नै थिए। यस कारणले, कहिलेकाहीँ यस्तो लाग्न सक्छ कि बौद्ध धर्ममा महिलाहरूको भूमिका सीमित थियो। तर वास्तविकता यो होइन। बौद्ध धर्मको सुरुवातदेखि नै महिलाहरूले यसको विकास र विस्तारमा महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्याएका छन्। उनीहरूले ज्ञान प्राप्त गरे, शिक्षाहरू फैलाए, र सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कुरा, उनीहरूले आफ्नै विशिष्ट आध्यात्मिक वंश (lineages) हरूको स्थापना गरे जसले हजारौं वर्षसम्म…

Read More

मृत्युपछिको उपहार: शोकलाई पुण्यमा बदल्ने बौद्ध सूत्र

rinpoche

मृत्यु र करुणा: पुण्य अनुमोदनको पुल जीवनको परम सत्य हो– मृत्यु। जब कुनै प्रिय व्यक्तिले यो भौतिक शरीर छोडेर जान्छ, मनमा गहिरो पीडा र एकप्रकारको शुन्यता छाउँछ। तर, बौद्ध दर्शनले मृत्युलाई अन्त्यको रूपमा होइन, बरु चेतनाको अविच्छिन्न प्रवाहको एक अवस्थाबाट अर्कोमा हुने संक्रमणको रूपमा हेर्छ। भौतिक रूपमा उहाँहरूको उपस्थिति नभए पनि करुणा, मैत्री र कृतज्ञताको अदृश्य बन्धनले हामीलाई सधैं जोडी नै राख्छ। यही गहिरो सम्बन्धलाई जीवन्त राख्ने र सार्थक बनाउने एउटा महत्वपूर्ण अभ्यास हो– दिवङ्गत व्यक्तिलाई पुण्य अनुमोदन गराउने। आखिर यो अभ्यास किन यति शक्तिशाली छ र यसले कसरी काम…

Read More

बुद्धका तीन शरीरको सिद्धान्त

rinpoche

बुद्धलाई बुझ्ने तीन आयाम: त्रिकायको सिद्धान्त धेरैजसो मानिसका लागि बुद्ध भन्नाले आजभन्दा २५०० वर्ष अघि यस धर्तीमा जन्मेका सिद्धार्थ गौतम भन्ने बुझिन्छ। उहाँले बोधगयामा बुद्धत्व प्राप्त गर्नुभयो र संसारलाई दुःखबाट मुक्त हुने बाटो देखाउनुभयो। तर बौद्ध दर्शनमा बुद्धलाई बुझ्ने एउटा गहिरो र फराकिलो आयाम छ, जसलाई ‘त्रिकायको सिद्धान्त’ (Trikaya Doctrine) भनिन्छ। के बुद्ध साँच्चै एउटै व्यक्ति मात्र हुन् त? वा उहाँको उपस्थिति त्योभन्दा पनि व्यापक छ? यस सिद्धान्तले बुद्धलाई उहाँको सारभूत प्रकृति, उहाँको दिव्य स्वरुप र उहाँको भौतिक प्रकटीकरण गरी तीन भिन्न आयामबाट हेर्छ। यस लेखमा हामी बुद्धका यी तीन…

Read More

बौद्ध ब्रह्माण्ड विज्ञान र धेरै लोकहरूको वर्णन

rinpoche

बौद्ध ब्रह्माण्ड र जीवनका अनेकौँ स्वरूप: लोकहरूको यात्रा ब्रह्माण्ड कति विशाल छ होला? के हामी मात्रै यो विशाल अन्तरिक्षमा एक्लै छौं? यी प्रश्नहरूले मानिसलाई सधैं सोच्न बाध्य पारेका छन्। विज्ञानले ग्रह, तारापुञ्ज र ग्यालेक्सीहरूको खोजी गरिरहेको छ भने, पूर्वीय दर्शन, विशेषगरी बौद्ध धर्म, ले यस ब्रह्माण्डलाई हेर्ने फरक दृष्टिकोण प्रस्तुत गर्दछ। यो केवल भौतिक विस्तारको कुरा मात्रै होइन, बरु जीवनका अनेकौं आयाम र अनुभवका स्तरहरूको वर्णन हो, जसलाई ‘लोक’ भनिन्छ। आउनुहोस्, बौद्ध ब्रह्माण्ड विज्ञानको यो रहस्यमय यात्रामा लागौं र विभिन्न लोकहरूको बारेमा बुझौं। बौद्ध ब्रह्माण्ड विज्ञान भनेको के हो? बौद्ध…

Read More

दुःख पार गर्ने उपाय: कठिन समयमा बौद्ध उपायहरू

rinpoche

नमस्ते पाठकवृन्द! जीवन उतारचढावको यात्रा हो। कहिलेकाहीँ हामी यस्ता कठिन मोडहरूमा पुग्छौँ, जहाँ दुःख, पीडा र निराशाले हामीलाई घेरा हाल्छ। यस्ता समयमा हामीलाई लाग्न सक्छ कि हामी एक्लो छौँ र यो अवस्थाबाट बाहिर निस्कने कुनै उपाय छैन। तर, केही हजार वर्ष पुरानो बौद्ध दर्शनले दुःखलाई हेर्ने र त्यसलाई पार गर्ने केही गहिरा तथा व्यावहारिक उपायहरू सुझाएको छ। यी उपायहरूले हामीलाई कठिन परिस्थितिमा पनि भित्रैदेखि शान्ति र बल प्रदान गर्न मद्दत गर्न सक्छन्। आज हामी तिनै बौद्ध उपायहरूबारे चर्चा गर्नेछौँ, जसले हामीलाई दुःखमा पनि अडिग रहन सिकाउँछन्। दुःखको प्रकृति बुझ्ने बुद्ध…

Read More

जीवन बदल्ने प्रसिद्ध बौद्ध भनाइहरू

rinpoche

जीवनलाई नयाँ दिशा दिने बौद्ध भनाइहरू जीवन सधैं सहज नहुन सक्छ। कहिलेकाहीँ परिस्थिति यस्ता आइदिन्छन् कि हामी अलमलिन्छौं, दुखी हुन्छौं वा आशा हराउँछौं। यस्ता बेला एउटा सानो प्रेरणादायी शब्दले पनि ठूलो फरक पार्न सक्छ। संसारका महान् गुरुहरू मध्ये एक, गौतम बुद्धको शिक्षाले हजारौं वर्षदेखि मानिसहरूलाई सही मार्ग देखाउँदै आएको छ। उहाँका भनाइहरू सरल लाग्न सक्छन्, तर तिनमा जीवनलाई हेर्ने हाम्रो नजर बदल्ने गहिरो शक्ति लुकेको हुन्छ। यस ब्लग पोस्टमा, हामी केही प्रसिद्ध बौद्ध भनाइहरू बारे चर्चा गर्नेछौं जसले तपाईंको सोचाइलाई नयाँ दिशा दिन सक्छ र जीवनलाई अझ शान्त र अर्थपूर्ण…

Read More