नमस्ते! हामी सबैले बौद्ध धर्मको नाम सुनेकै छौं, विशेषगरी नेपालमा जहाँ भगवान बुद्धको जन्म भयो। तर बौद्ध धर्मका पनि विभिन्न शाखा-प्रशाखाहरू छन् र तीमध्ये एक हो थेरवाद बौद्ध धर्म। यो परम्परालाई बौद्ध धर्मको सबैभन्दा पुरानो जीवित रूपमध्ये एक मानिन्छ। आज हामी यसै थेरवाद बौद्ध धर्मको सरल परिचय र यसको महत्वबारे चर्चा गर्नेछौं। यदि तपाईं बौद्ध धर्मका मौलिक शिक्षाहरूबारे जान्न उत्सुक हुनुहुन्छ भने, यो पोस्ट तपाईंको लागि उपयोगी रहनेछ। थेरवादको अर्थ र यसको उत्पत्ति थेरवाद शब्दको अर्थ “थेरहरूको मत” वा “ज्येष्ठ भिक्षुहरूको शिक्षा” भन्ने हुन्छ। यो बौद्ध धर्मको त्यो शाखा हो…
Read MoreAuthor: rinpoche
बौद्ध आध्यात्मिक अभ्यासमा सपना र दर्शनहरूको भूमिका।
बौद्ध आध्यात्मिक अभ्यासमा सपना र दर्शनहरूको भूमिका हाम्रो जीवनमा सपना र दर्शनहरूले विशेष स्थान ओगटेका हुन्छन्। कहिलेकाहीँ तिनले हामीलाई अचम्मित पार्छन्, कहिले डराउँछन् त कहिले गहिरो विचारमा डुबाउँछन्। के यी केवल अवचेतन मनका खेलहरू मात्र हुन्, वा यिनमा कुनै गहिरो अर्थ लुकेको हुन्छ, विशेषगरी आध्यात्मिक मार्गमा? बौद्ध धर्ममा, सपना र दर्शनहरूलाई हेर्ने एउटा अनौठो र अर्थपूर्ण दृष्टिकोण रहेको छ। यसलाई केवल मनोरञ्जनको रूपमा नलिई अभ्यासको एक हिस्साको रूपमा पनि हेरिन्छ। आउनुहोस्, बौद्ध आध्यात्मिक अभ्यासमा सपना र दर्शनहरूको भूमिकाबारे थप बुझौं। सपना र दर्शनहरूको बौद्ध दृष्टिकोण: के तिनीहरू महत्त्वपूर्ण छन्? बौद्ध…
Read Moreनेपालमा बौद्ध धर्म फैलाउन राजा अशोकको भूमिका
नेपाल, भगवान गौतम बुद्धको जन्मभूमि, र बौद्ध धर्मको गहिरो सम्बन्ध सदियौं पुरानो छ। तर यस प्राचीन भूमिमा बौद्ध धर्मलाई फस्टाउन र फैलिनमा एक शक्तिशाली सम्राटको भूमिका अतुलनीय मानिन्छ – उनी हुन् मौर्य सम्राट अशोक। इसापूर्व तेस्रो शताब्दीका यी महान् शासकको नेपाल भ्रमण र बौद्ध धर्मप्रतिको उनको गहिरो लगावका कारण आज पनि नेपालमा बौद्ध धर्म जीवन्त छ। कलिङ्ग युद्धको भयानक रक्तपातपछि हृदय परिवर्तन भएका अशोकले कसरी शान्ति र करुणाको मार्ग अपनाए र त्यसलाई नेपालसम्म पुर्याए? आउनुहोस्, यस महत्वपूर्ण ऐतिहासिक यात्रामा हामी सँगै हिँडौं र नेपालमा बौद्ध धर्म फैलाउन राजा अशोकको भूमिका…
Read Moreबौद्ध वस्त्र र रंगहरूको प्रतीकवाद।
नमस्ते साथीहरू! आज हामी बौद्ध धर्मको एक महत्वपूर्ण पाटो बारे कुरा गर्दैछौं – त्यो हो बौद्ध वस्त्र र रंगहरूको प्रतीकवाद। जब हामी कुनै बौद्ध गुम्बामा जान्छौं वा भिक्षु-भिक्षुणीहरू देख्छौं, उनीहरूको सादा वस्त्र र विशेष रंगहरूले हाम्रो ध्यान खिच्छन्। के तपाईंले कहिल्यै सोच्नुभएको छ कि यी वस्त्र र रंगहरू किन यस्ता छन्? के यिनीहरूको पछाडि कुनै गहिरो अर्थ लुकेको छ? पक्कै पनि छ! बौद्ध धर्म दर्शन, कला र प्रतीकवादले भरिपूर्ण छ। यी देखिने कुराहरूले भित्रका गहिरा विचार र सिद्धान्तहरूलाई प्रतिविम्बित गर्छन्। आउनुहोस्, आज हामी यसै रहस्यमय प्रतीकवादको यात्रामा निस्कौं जसले बौद्ध…
Read Moreएक चक्कर श्रद्धाको: बौद्ध परिक्रमाले बदल्ने जीवन दृष्टि
तपाईंले कहिल्यै ध्यान दिनुभयो? जब हामी बौद्ध गुम्बा जान्छौं, वा स्तूप वरिपरि घुम्छौं, हामी किन सधैं एउटै दिशामा घुम्छौं? खास गरी, किन हामी घडीको सुईको दिशामा (दक्षिणावर्त/क्लकवाइज) घुम्छौं? सादा देखिने यो कर्म—परिक्रमा (घुम्ने)—केवल शारीरिक गतिविधि होइन। यो गहिरो ध्यान, श्रद्धा र ब्रह्माण्डसँग हाम्रो सम्बन्धको प्रतीक हो। बुद्धधर्ममा यसको अर्थ, दिशा र अभ्यासको गहिराइ यस्तो छ, जसलाई बुझ्दा तपाईंको मन श्रद्धा र आश्चर्यले भरिन्छ। बौद्ध धर्ममा परिक्रमाको परम्परा परिक्रमा: बौद्ध संस्कृतिमा यसलाई प्रदक्षिणा भनिन्छ, जुन संस्कृत शब्द ‘प्र’ (अगाडि) र ‘दक्षिणा’ (दायाँ) बाट बनेको हो। यसले अगाडि बढ्नु र (पवित्र वस्तुलाई)…
Read Moreके बुद्धले ईश्वरको अस्तित्वलाई नकारेका थिए? सत्य के हो?
के बुद्धले ईश्वरको अस्तित्वलाई नकारेका थिए? सत्य के हो? के गौतम बुद्धले ईश्वरको अस्तित्वलाई मान्थे वा मान्दैनथे? यो प्रश्न धेरै मानिसको मनमा आउँछ, विशेषगरी उनीहरूलाई जसले पश्चिमी वा ईश्वर-केन्द्रित धर्मको पृष्ठभूमिबाट बौद्ध धर्मलाई हेर्छन्। बुद्ध धर्मलाई अक्सर नास्तिक (atheistic) भनिएको सुनिन्छ, तर वास्तविकता अलि फरक र सूक्ष्म छ। के बुद्ध साँच्चै नास्तिक थिए? के उनी ईश्वरको विरोधी थिए? यस ब्लग पोस्टमा, हामी बुद्धका शिक्षाहरूलाई नियालेर यो प्रश्नको सत्यता पत्ता लगाउने प्रयास गर्नेछौं। यो एउटा जटिल प्रश्न हो जसको सीधा ‘हो’ वा ‘होइन’ मा उत्तर दिनु पर्याप्त हुँदैन। बुद्धको मौनता: ईश्वरको…
Read Moreआधुनिक नेपालमा बौद्ध भिक्षु र गुम्बाहरूको भूमिका
बदलिँदो समयमा बौद्ध भिक्षु र गुम्बाहरू: नेपालमा उनीहरूको आजको भूमिका नेपाल, शान्तिका अग्रदूत भगवान बुद्धको जन्मभूमि, शताब्दीयौंदेखि बौद्ध धर्म र संस्कृति को केन्द्र रहिआएको छ। यहाँका गुम्बाहरू केवल पूजापाठ गर्ने स्थान मात्र नभई ज्ञान, ध्यान र परम्पराको जीवन्त संग्रहालय पनि हुन्। तर, द्रुत गतिमा परिवर्तन भइरहेको आधुनिक नेपालमा, भिक्षुहरू र गुम्बाहरूले कस्तो भूमिका खेलिरहेका छन् त? के उनीहरूको सान्दर्भिकता घटेको छ वा नयाँ रूपमा प्रकट भइरहेको छ? यो लेखमा हामी यसै विषयमाथि चर्चा गर्नेछौं। परम्परागत भूमिका र यसको निरन्तरता सदियौंदेखि बौद्ध भिक्षु र गुम्बाहरूको मुख्य भूमिका आध्यात्मिक र धार्मिक नै…
Read Moreजीवन सजिलो छैन, तर निराश हुनुपर्ने पनि होइन: बुद्ध धर्म भन्छ यथार्थलाई अँगालौं
बुद्ध धर्म निराशावादी होइन, यथार्थवादी हो: एक चर्चा बुद्ध धर्म निराशावादी होइन, यथार्थवादी हो: एक चर्चा धेरै मानिसहरूले बुद्ध धर्मलाई निराशावादी वा जीवनका दुःख, पीडा र कष्टहरूको मात्र कुरा गर्ने धर्मको रूपमा बुझ्ने गरेको पाइन्छ। ‘दुःख’ (Dukkha) शब्दलाई धर्मको केन्द्रबिन्दुमा राखिएको देख्दा कतिपयलाई लाग्न सक्छ कि यो धर्मले जीवनमा निराशा मात्रै सिकाउँछ। तर के यो वास्तवमा सही बुझाइ हो त? मेरो विचारमा, बुद्ध धर्म निराशावादी होइन, बरु यो यथार्थवादी हो। यस ब्लग पोस्टमा हामी यो फरकलाई बुझ्ने प्रयास गर्नेछौं र बुद्ध धर्मले कसरी जीवनका कठिनाइहरूलाई स्वीकार्दै समाधानको मार्ग देखाउँछ भन्ने…
Read Moreतेश्रो महा करूणामय अवलोकितेश्वर गणचक्र छोग पूजा – विश्व शान्तिका लागि भव्य समारोह
मिति: २०८२ जेष्ठ २३ र २४ (6th – 7th June, 2025)स्थान: बौद्ध स्तूप परिसर, काठमाडौंआयोजक: नेपाल बौद्ध ञिङमा झ्याङतेर संघ नेपाल बौद्ध ञिङमा झ्याङतेर संघको आयोजनामा यस वर्षको तेश्रो महा करूणामय बोधिसत्व अवलोकितेश्वरको गणचक्र छोग पूजा भव्य रूपमा हुन गइरहेको छ। विश्व शान्ति र सम्पूर्ण प्राणीहरूको कल्याणको कामनाका साथ यो दुई दिने दिव्य धर्मसमारोह बौद्ध स्तूप परिसरभित्र आयोजना हुँदैछ। विशेष सहभागिता यस शुभ अवसरमा विश्व बोधी महासंघका अध्यक्ष तथा लुम्बिनी विकास कोषका उपाध्यक्ष डा. ल्हारक्याल लामा ज्यु, परम पूज्य गुरु खेन्पो साँगे राङज्युङ रिन्पोछे ज्यु, खेन्पो ङवाङ हेसेर ज्यु, साथै…
Read Moreबुद्ध धर्मबारे २० आश्चर्यजनक भ्रम र सत्यता ।
बुद्ध धर्मबारे केही आश्चर्यजनक भ्रम र तिनका वास्तविक सत्यता बुद्ध धर्म विश्वकै सबैभन्दा पुरानो र गहन दर्शनमध्ये एक हो। यसको शान्त र अहिंसाको सन्देशले लाखौंलाई आकर्षित गरेको छ। तर, विश्वव्यापी रूपमा फैलिएको यो धर्मबारे अझै पनि धेरै मानिसमा गलत बुझाइ वा भ्रम रहेको पाइन्छ। परम्परा, संस्कृति र अपूर्ण जानकारीका कारण यस्ता भ्रमहरू सिर्जना भएका हुन सक्छन्। यस ब्लग पोस्टमा, हामी बुद्ध धर्मबारे केही सबैभन्दा सामान्य र आश्चर्यजनक भ्रमहरूलाई चिर्दै तिनका पछाडिका वास्तविक सत्यताहरूलाई उजागर गर्ने प्रयास गर्नेछौं। के तपाईं यस गहन यात्रामा मसँग सामेल हुन तयार हुनुहुन्छ? भ्रम र सत्यता:…
Read More