ज्ञान मित्र मानिसका दुःख पनि अनेक हुन्छन्। सुख र दुःखको परिभाषा पनि विचित्रकै छ। हुन त आइन्स्टिनपछि सबै कुरा सापेक्ष हुन् भनी पाएको उधारो ज्ञानको दम्भले मानिसलाई स्वयंको बोध र चेतको प्रयोग गर्न दिन्न। उधारो लिएको धनले मात्रै सकस दिने होइन, उधारो ज्ञानले पनि व्यक्तिको चरित्र र व्यक्तित्वमा हीनता एवं परनिर्भरताको छनक दिइरहन्छ। सुख(दुःख सापेक्ष हुन् भनी संसारका कति जना प्राणीले यी प्रति समभाव राख्न सक्छन्? उपदेश दिने कुरामा त जो पनि अत्यन्त प्रवीण हुन्छ तर त्यही परिस्थिति आफूमाथि आइपर्दा उधारो ज्ञान र कुनै श्रमबिना अर्जिएको संयम आवरण छताछुल्ल हुन्छ।…
Read MoreAuthor: rinpoche
विश्वलाई यसरी बुद्धको आवश्यकता महशुष भइरहेको छ
विश्वनाथ खरेल विश्वमा अहिले शान्तिका अग्रदूत गौतम बुद्धको खाँचोलाई महसुस गरिरहेको छ । जुन भूमिबाट गौतम बुद्धले विश्वशान्तिका लागि आफ्नो अभियान प्रारम्भ गरेका थिए, त्यही भूमिमा आज शान्तिको कुनै आभास छैन, जुन सबै नेपालीको लागि दुःख र आत्मग्लानीको कुरा हो । बुद्धका अनुसार सज्जनको संसर्गबाट ज्ञान प्राप्त हुन्छ । बुद्धको भनाइ थियो, राम्रो काम गर्नका लागि नै मानिसको जन्म भएको हो । त्यसैले, मानवजीवन पशुपंक्षीको भन्दा फरक हुनुपर्छ । राम्रो कामका लागि मानिसलाई यो धर्तीमा पठाएका हुनाले लोकको सेवा गर्नु प्रत्येक मानवको कर्तव्य हो । जगत्को कल्याण एवं सुख प्राप्ति…
Read Moreयो वर्षको ञिङमा मोन्लम स्थगित
विश्वव्यापी महामारीका रुपमा देखा परेको कोभिड १९ का कारण यस वर्षको विश्व शान्ति पूज (ञिङमा मोन्लम) स्थगित गरिएको छ । नेपाल बौद्ध ञिङमा संघले आफ्नो नियमित र वार्षिक कार्यक्रमको रुपमा ञिङमा मोन्लम गर्दै आइरहेको छ । यो वर्ष पुस ९ देखि १४ गतेसम्म १२ औँ विश्वशान्ति पूजा (ञिङमा मोन्लम) गर्ने तालिका रहेको थियो । संघका महासचिव आचार्य नुर्बु शेर्पाद्वारा जारी गरिएको प्रेश विज्ञप्तिमा ठूलो संख्यामा धर्मावलम्बी सहभागि हुने मोन्लम आयोजना गर्दा कोभिड १९ को प्रकोप फैलन सक्ने सम्भावना भएका कारण स्थगित गरिएको जनाएको छ ।
Read Moreबौद्ध धर्मावलम्वीका लागि महत्वपुर्ण मानिने खादामा के लेखिएको हुन्छ ?
सुरज खड्का हिमाली बौद्ध धर्मावलम्वी बीच खाताग अर्थात खादाको अत्यन्तै ठूलो महत्व रहेको छ । पवित्र धार्मिक कार्यहरुमा प्रयोग हुने खादाको प्रयोग जनजीवनमा पनि उत्तिकै हुन्छ । स्वागत, सम्मान तथा शुभकार्यहरुमा हिमाली बौद्धमार्गीका लागि खादा नभई हुँदैन । खादाको प्रयोग कसरी सुरुवात भयो भन्ने बारेमा थुप्रै थरी मान्यता र भनाईहरु प्रचलित रहँदै आएको छ । प्राचीनकालमा हिमाली क्षेत्रमा पुरुषलाई दाहिने कुममा र महिलालाई देब्रे कुममा सेतो पिठो छर्कने चलन थियो, जसलाई कर्कग भनिन्थ्यो । कालान्तारमा यही शव्द अपभ्रंश भई खाताग बन्न पुगेको विश्वास रहदै आएको छ । अर्को मान्यता अनुसार…
Read Moreबौद्ध साहित्यको आधारमा बुद्ध र नागराजाको सम्बन्ध
ताराशोभा राजकर्णिकार स्थापित बौद्ध धर्म अनुसार चार लोकहरु छन् — देव मनुष्य असुर तिर्यक । रुप आकारमा सर्पसंग मिल्ने शक्तिसम्पन्न भएर पनि नागराज तिर्यक जाती अन्र्तगत पर्छ । दिव्य ऐश्वर्य दिव्य विमानयुक्त छ नाग भुमि नाग सयुक्त सद्धिक सूत्र अनुसार जो व्यक्ति शरीर, मन र वचनले पुण्य र पाप गर्छ, नागभुवनको दिव्य सुखको आशागरी अन्न पान, वस्त्र सवारी माला गन्ध विलेपन शैया घर प्रदिप आदि दान गर्छ र कुशल कार्यमा समर्पित भएर पनि जीवनको अन्तिम समयमा उत्पन्न द्वेषयुक्त वा पश्चातापयुक्त चित्तमै देह परित्याग भएमा मरणोपरान्त अण्डज, जलाबुज, संश्वेदज र औपपातिक…
Read Moreरुपन्देहीको उदय विहारमा सुरु भयो १० दिने दुर्लभ प्रवज्या
रुपन्देहीको तिलोत्तमा नगरपालिका वडा नं ४ स्थित डिंगरनगरस्थित अन्तराष्ट्रिय बुद्ध परियत्ती उदय विहारमा १० दिने दुर्लभ प्रवज्या सुरु भएको छ । विहारमा कात्तिक ५ गतेदेखि दुर्लभ प्रवज्या सुरु भएको विहारका प्रमुख भिक्षु ज्ञानेन्द्रले जानकारी दिए । दुर्लभ प्रवज्याका सहभागि कात्तिक ४ गते नै विहारमा जम्मा भएका थिए । १० दिने दुर्लभ प्रवज्यामा श्रामणेर प्रवज्या, उपसम्पदा, भिक्षु दीक्षा लिने, ध्यानको अभ्यास, धर्म उपदेश श्रवण गर्ने, भिक्षाटान र शान्ति पदयात्रा लगायत गरिने विहारका प्रमुख भिक्षु ज्ञानेन्द्रले बताए । यसपटक कोरोना संक्रमणका कारण प्रवज्यामा सहभागि हुनेको संख्या केही कम भएको छ । यो…
Read Moreबौद्ध धर्मावलम्वीका लागी विजयादशमीको महत्व के छ ?
असत्यमाथि सत्यको विजय अर्थात आसुरी शक्तिमाथि दैवी शक्तिको विजयको खुशियालीमा मनाइदै आएको बडा दशैंको आज महत्वपुर्ण दिन विजयादशमी हो । आज मान्यजनको हातबाट टीका लगाउँदै आशिरवाद लिने चलन छ । बडा दशै हिन्दु धर्मावलम्वीका लागि सबैभन्दा ठूलो चाड हो । बडा दशै अर्थात विजयादशमी बौद्ध धर्मावलम्वीका लागि पनि विशेष मानिन्छ । इतिहास हेर्ने हो भने विजयादशमी बौद्धमार्गीका लागि पनि महत्वपुर्ण छ । बौद्ध धर्ममा विजयादशमीलाई अहिंशात्मक पर्वको रुपमा रहेको छ । मौर्य सम्राट तथा बौद्ध धर्मका सबैभन्दा ठूला प्रचारक अशोकले विजयादशमीकै दिन सम्पुर्ण शस्त्र अस्त्र र हिंशात्मक गतिविधि त्यागेर बौद्ध…
Read Moreयो वर्ष दशैमा भक्तपुरको तलेजु मन्दिरमा बलिरहित पूजा
भक्तपुरको तलेजु मन्दिरमा आज बलिरहित पूजा सम्पन्न गरिएको छ। हरेक वर्ष बडादसैँको फूलपातीको दिन तलेजुमा ५४ बोका, ३२ राँगो र ३२ हाँस बलि दिने गरिए पनि यस वर्ष भने बलि नदिई पूजा गरिएको मूल नाइके नरेन्द्रप्रसाद जोशीले जानकारी दिए। तलेजुमा राजोपाध्याय, जोशी र कर्माचार्य पूजारीले नरिवल र हाँसको अण्डा चढाएर पूजा गरेको उनले जानकारी दिए। गुठी संस्थानका खर्चमा हुने वर्षौँदेखि चल्दै आएको बलि दिने परम्परा यस वर्ष कोरोना भाइरस सङ्क्रमणका कारण रोकिएको हो। तलेजुलाई मूल चोकको दसैँघरमा विराजमान गराउने वर्षौँदेखिको परम्परासमेत रोकिएको छ। यस वर्ष तलेजुलाई मूल घरबाट बडादसैँ घर नलगिएको…
Read Moreगौतम बुद्धको प्रभावशाली उपदेश : कर्म अनुसारको फल
एक दिन गौतम बुद्धको शरणमा एउटा युवक अति नै दुःखी हुँदै आएछ। अनि बुद्धले सोध्नुभएछ, “के भयो?” त्यस युवकले भने, “हजुर, हिजो मेरा पिताको मृत्यु भयो । त्यसैले आज हजुरसँग एउटा अनुरोध गर्न आएको, जब कुनै साधारण पुजारीले अन्तिम संस्कार गर्दछ, तब आत्मा स्वर्गमा पुग्ने मौका पाउँदछ । हजुर त महान् हुनुहुन्छ, हजुर जस्तोले मेरा पिताको संस्कार गरिदिनुभयो भने, उहाँले स्वर्गमा पुग्ने मौका मात्र होइन सायद स्वर्गमै सदा बस्ने मौका पाउनुहुन्छ होला । त्यसैले प्रभु ! बिन्ती छ, मेरा पिताको लागि यत्ति गरिदिनुहोस् । युवक अति नै दुःखी अवस्थामा थिए,…
Read Moreदोमाङ पाठ गर्ने क्रम बढ्दो, बेलायती सेनाका कप्तानले गरे ११ औं पटक पाठ
महायानी बौद्ध परम्पराको प्रमुख धार्मिक ग्रन्थको रुपमा लिइने दोमाङको नेपाली अनुवाद खेन्पो वागिन्द्र शील र गुहेश्वरी मानन्धरले गर्नु भएको हो । गौतम बुद्धले विभिन्न स्थानहरुमा तन्त्र र सुत्रको रुपमा देशना गर्नु भएको वचनहरुको संगालो हो दोमाङ एकदमै पवित्र मानिन्छ । भोट भाषामा रहेको दोमाङलाई बागिन्द्र शीलले नेपालीमा अनुवाद गरेपछि यसको महत्व र विशेषताको बारेमा नेपालभित्र अझ विशेष चर्चा हुन थालेको हो । २५ सय पृष्ठको अनुवादित दोमाङ ९ किलोग्राम वजनको रहेको छ । हाल अष्ट्रेलियाको मेलवर्नमा बस्दै आएका बेलायती सेनाका कप्तान विजय गुरुङले दोमाङ १० पटक पाठ गरी अहिले ११…
Read More