भगवान बुद्ध वा बौद्ध धर्म अन्तर्गतका अन्य कुनै पनि बुद्ध–बोधिसत्वलाई आस्था–भक्ति, ध्यान–जप वा पुजा–साधना गर्नको निमित्त सोही भगवानको मुर्ति, थाङका वा कुनै प्रकारको प्रतिमाको अत्यन्तै आवश्यक पर्ने हुन्छ । मनुष्य वा कुनै पनि प्राणी बाहिरी रुप मात्र नभई भित्री मासु, हड्डी र नसानलीबाट बनेको हुन्छ । ठीक त्यसै गरि भगवानको मुर्तिहरु पनि भित्रबाट सुङ नभरिएको खण्डमा सजावटको उपयोग गरिनु बाहेक पुजा–साधनाको लागि र गुम्बा–मन्दिर वा पुजा कोठामा स्थापना गर्नको लागि पनि अयोग्य मानिन्छ । त्यसैले भगवानको मुर्ति स्थापना गर्नु पुर्व त्यसभित्र दक्ष विशेषज्ञ गुरुहरुबाट सुङ भराएर आफ्नो पुज्यनिय गुरुद्वारा राब्ने…
Read MoreAuthor: rinpoche
बौद्धमार्गीको महान पर्व ल्होसार मनाइदै
काठमाडौं। तामाङ समुदायले माघ शुक्ल प्रतिपदाका दिन मनाउने सोनाम ल्होसार अर्थात् नयाँ वर्ष पर्व आज विविध कार्यक्रम आयोजना गरी मनाइँदैछ। मञ्जुश्री पात्रोअनुसार आजदेखि २८५७औँ वर्ष शुरु हुन्छ। आजदेखि मुसा वर्ष पूरा गरी गाई वर्ष प्रवेश हुन्छ। प्रत्येक वर्ष माघ शुक्ल प्रतिपदाका अवसरमा विभिन्न कार्यक्रम गरी सोनाम ल्होसार पर्व मनाइन्छ। मुसा, गाई, बाघ, खरायो, ड्रागन (मेघ), सर्प, घोडा, भेडा, बाँदर, चरा, कुकुर र सुँगुर गरी १२ वर्गमा सोनाम ल्होसारलाई विभाजन गरिएको छ। ल्होसारका १२ वटै वर्ष पशुपक्षीको नामबाट गणना गरिएकाले प्रकृतिपूजक रहेको अनुसन्धाता टीका शेर्पाले जानकारी दिए। तामाङ जातिको बाहुल्यता रहेको…
Read Moreबुद्धसम्बन्धी पुस्तक सार्वजनिक गर्दै दुङ्जिन् लोपोन रिन्पोछे दावा साङबो योल्मोपा
गौतम बुद्ध र बुद्धको जन्मभूमिबारे फैलाइएको भ्रम निवारणका लागी लेखिएको बुद्धको अमृतमय वचन तथा बौद्ध परम्परा पुस्तक प्रकाशनपूर्व विभिन्न अन्तरक्रिया तथा छलफल कार्यक्रमहरु हुँदै आएका छन् । यसैक्रममा यस पुस्तकका लेखक दुङ्जिन् लोपोन रिन्पोछे दावा साङबो योल्मोपाले बुधवार काठमाडौँको माकलवारीस्थित योल्मो कर्म कुन्गावो चुक् ल्हाखाङ (योल्मो गोन्पा) मा दुई दर्जनभन्दा बढि बौद्ध विद्वान तथा धर्मगुरुहरुको उपस्थितिमा पुस्तकसम्बन्धी अन्तरक्रिया गर्नु भयो । पुस्तक प्रकाशन गर्नु अघि के कस्ता विषय समेट्दा उचित हुन्छ भन्ने प्रतिक्रिया लिन र हाल प्रकाशनको तयारीमा रहेको पुस्तकमा केही सम्पादन गर्नु पर्ने विषयहरु भए बौद्ध विद्वानहरुले त्यसलाई उल्लेख…
Read Moreसम्राट अशोककी छोरीले बनाएको काठमाडौँको स्तुप (भिडियो सहित)
काठमाडौँ उपत्यका भित्र रहेका विभिन्न धार्मिकस्थलमध्येका एक हो चारुमती स्तुप । काठमाडौँ महानगरपालिका ७ स्थित यो ऐतिहासिक स्तुप चावहिलको सडक छेउमै रहेको छ । धन्दो चैत्य पनि भनिने यो स्तुपको ऐतिहासिक पृष्ठभूमि निकै पुरानो रहेको छ । काठमाडौ उपत्यका भित्र रहेका केही अशोककालिन बौद्ध सम्पदा मध्ये चारुमती स्तुप पनि एक हो । यो स्तुप २ हजार ३ सय वर्ष पुरानो मानिन्छ । धार्मिक, ऐतिहासिक र सांस्कृतिकरुपले महत्वपुर्ण चारुमती स्तुप बौद्ध मार्गीका लागि पवित्र तिर्थस्थलका रुपमा रहेको छ । यो स्तुपको निर्माण सम्राट अशोककी पुत्रीले गरेको विश्वास रहँदै आएको छ ।…
Read Moreबुद्ध सम्बन्धी पुस्तक प्रकाशनपूर्व नै अन्तरक्रिया गर्दै दुङ्जिन लोपेन रिन्पोछे
सिन्धुपाल्चोक जिल्लाको हेलम्बु क्षेत्रमा रहेको योल्मो कान्सिङ सेड्रुप लिङ गोन्पाका प्रमुख लामा दुङ्जिन लोपेन रिन्पोछेले आफ्नो प्रकाशनको तयारीमा रहेको पुस्तक बुद्धको अमृतमय वचन र बौद्ध परम्परा बारे काठमाडौँमा अन्तरक्रिया गराएका छन् । पुस्तक प्रकाशनपूर्व के कस्ता विषय समेट्ने र पुस्तकलाई कसरी आम सर्वसाधारणमाझ पुर्याउने भन्ने छलफलका लागी अन्तरक्रिया गरिएको हो । काठमाडौँमा माकलवारीस्थित योल्मो कर्म कुन्गावो चुक् ल्हाखाङ अर्थात् योल्मो गोन्पामा आयोजित अन्तरक्रिया कार्यक्रममा बौद्ध धर्मका गुरुहरु र अनुयायीको सहभागिता रहेको थियो । पुस्तक प्रकाशनको सम्पुर्ण कार्य सम्पन्न भएपछि उक्त पुस्तक संयुक्त राज्य अमेरिकाबाट विमोचन गरिने र विश्वभर रहेका बौद्ध…
Read Moreसहयोगको पर्खाइमा हेलम्बुका दुई गुम्बा
७२ सालको भूकम्पले अत्याधिक क्षति पुगेको जिल्लामध्ये सिन्धुपाल्चोक जिल्ला पनि एक हो । यहाँ भूकम्पले धेरै ठूलो जनधनको क्षति पुगेको थियो । भूकम्पले जनधनको मात्रै नभई थुप्रै धार्मिक तथा सांस्कृतिक सम्पदाहरुमा पनि ठूलो क्षति पुगेको थियो । यसरी क्षतिग्रस्त बनेका धार्मिक सम्पदा मध्ये हेलम्बु क्षेत्रका बौद्ध गुम्वाहरु पनि पर्दछन् । तीनै मध्येका दुई गुम्बा हुन् ढाकार सम्बा छ्योलिंग र घ्यांग डाँडा घ्यांग गुम्बा । दुई गुम्बामध्ये घ्यांग डाडा घ्यांग गुम्बा हेलम्बु गाउँपालिकाको वार्ड नं ६ र ढाकार सम्बा छ्योलिंग गुम्बा वार्ड नं १ मा रहेको छ । निकै लामो इतिहास…
Read Moreहेलम्बु गाउँपालिकाको ढाकार सम्बा छ्योलिंग गुम्बामा प्रशिक्षण शिविर सुरु
सिन्धुपाल्चोक जिल्लाको हेलम्बु क्षेत्रमा अवस्थित हेलम्बु गाउँपालिका वार्ड नं १ मा नेपाल बौद्ध संघको आयोजनामा बौद्ध प्रशिक्षण शिविर सुरु भएको छ । शनिवारदेखि सुरु भएको पूजामा स्थानीय बौद्ध धर्मावलम्बी सहभागि भई बौद्ध शिक्षाको थप जानकारी र शिक्षा लिइरहेका छन् । १५ जना भन्दा बढिको समूहमा सहभागि भएका स्थानीयलाई नेपाल बौद्ध संघका कार्यक्रम संयोजक काइला लामा तथा खेन्पो छुल्ठिमले विविध विषयमा शिक्षा दिइरहेका छन् । नेपाल बौद्ध संघले यस अघि पनि हेलम्बु क्षेत्रका ४ स्थानमा यस्तै किशिमको ३ महिने प्रशिक्षण शिविर सुरु गरेको थियो । त्यहाँ सञ्चालित शिविर अझै जारी नै…
Read Moreआठ आर्य अष्टांग मार्गको महत्वलाई बुझौ
बौद्ध धर्म र दर्शन अनुसार चार आर्य सत्य अन्तर्गत आठ आर्य अष्टांग मार्ग रहेका छन् । बुद्ध भन्थे चार आर्य सत्यको सत्यतालाई निश्चय गर्नका लागि आठ आर्य अष्टांग् मार्गको अनुशरण गर्न आवश्यक हुन्छ । आठ आर्य अष्टांग मार्ग यस्ता छन्ः सम्यक दृष्टिः जस्तो छ त्यस्तै देख्नु अर्थात चार आर्य सत्यमा विश्वास गर्नु सम्यक संकल्पः मानशिक र नैतिक विकासको प्रतिज्ञा गर्नु सम्यक वाणीः अरुलाई विझाउने र झुठो नबोल्नु सम्यक कर्मः हानीकारक कर्म नगर्नु सम्यक जीवनः आफु बाँच्नका लागि अरुलाई हानी नपुर्याउनु सम्यक प्रयासः आफुलाई सुधार्ने कोशिस गर्नु सम्यक स्मृतिः राम्रो विचार…
Read Moreनेपालमा जापानी भिक्षुले किन आत्मदाह गर्न खोजेका थिए ?
होमनाथ दाहाल राजा महेन्द्रको शासनकालको उत्तरार्धमा राष्ट्रसंघका महासचिव उथान्त नेपाल भ्रमणमा आए। नेपाल भ्रमणका अवसरमा बौद्ध धर्मावलम्बी ऊ थान्तले लुम्बिनी भ्रमण गरे। भ्रमणको अवसरमा अशोक स्तम्भ, मायादेवी मन्दिरको उनले दर्शन गरे त्यतिबेलासम्म लुम्बिनीको खास विकास भएको थिएन, त्यहाँ बञ्जरभूमि थियो। भेटिकनमा क्रिस्चियनको र मक्कामदिनामा इस्लाम धार्मिक स्थलहरूको विकास भएको, हिन्दु धर्मको पनि ठाउुठाउुमा मन्दिरमा पूजाअर्चना हुने र मेला लाग्ने गर्छ। हिन्दु, इस्लाम र क्रिस्चियन धर्मजतिकै महत्व राख्ने अझ शान्ति र अहिंसालाई विशेष महत्व दिने बौद्ध धर्मको उद्गमस्थलमा विकास निर्माणको खास काम भएको नदेखेपछि ऊ थान्तले राजा महेन्द्रसुग कुरा गरे लुम्बिनीको…
Read Moreबौद्ध धर्ममा स्तुपको अर्थ, महत्व र इतिहास
सांगे लेग्देन गुरुङ (भूपेन) त्रिकालको सम्पूर्ण बुद्ध बोधिसत्व र मेरो मूल गुरु श्रद्धेय खेन्पो साङ्गे राङज्युङ रिन्पोक्षे ज्युको चरणगमन । हामी सबै प्राणीमा बुद्धताको हेतु भएरै पनि राग, द्वेष, अविद्या, ईर्ष्या, अहंले ग्रसित भई सांसारीक प्राणी हुन बाध्य छौँ । यस्तो क्लेशबाट शीघ्र मुक्त हुँदै परमसत्य बोधार्थ सदैव गुरुप्रति सदमार्गको अपेक्षा र गुरुको सुस्वास्थ दीर्घायुको प्राथना कामना गर्दछु । स्तुपको इतिहास स्तुपको महत्त्व र सम्मान बौद्ध धर्ममा अति उच्च रहेको छ । स्तुपलाई सम्पुर्ण त्रिकालको बुद्ध तथा बोधिसत्वहरुको चित्तको प्रतीक पनि मानिन्छ । छ्योतेन स्तुपको शाब्दिक, अर्थ पुज्यस्थान, अथवा स्तुति…
Read More