प्रत्येकयान र प्रत्येक बुद्ध

भगवान बुद्धले तिन यान देखाउनुभयो। श्रावकयान, प्रत्येकयान र बोधिसत्वयान। श्रावकयान र प्रत्येकयान हिनायान भित्र पर्दछ भने बोधिसत्वयान महायान भित्र। हिनायानको मतलब महायानलाई हेर्दा सानो यान भनेको हो तर सानो भने पक्कै होइन। यी तिन यान बुद्धले प्राणीको चित्तको गोत्र, बुझ्ने क्षमता आदिलाई मध्यनजर राखी सुनाउनु भएको हो र हरेक यानको अन्तिम लक्ष्य फरक फरक छन्।श्रावकयान, प्रत्येकयान र बोधिसत्वयानको अन्तिम लक्ष्य- क्रमशः निर्वाण, प्रत्येक बुद्ध र सम्यक्संबुद्ध। अहिलेलाई प्रत्येकयानको धारणा, अभ्यास, वर्तमान समयमा यसको अभ्यास छ या छैन? तिर जाउँ। अभिसमयअलंकारको རང་བྱུང་བདག་ཉིད….. ། श्लोकबाट :- तथागत सक्यामुनिबाट गम्भीर प्रतित्यसमुत्पाद धर्म श्रावण…

Read More

माझखण्ड विहारमा चंक्रमण ध्यान (भिडियो सहित)

ललितपुरको बागमती गाउँपालिकामा रहेको धातु चैत्य विहारमा काठमाडौँ, ललितपुर, बनेपा लगायतका स्थानबाट गएका भिक्षु, अनागरिका, उपासक तथा उपासिकाहरुले विविध धार्मिक भ्रमण गरेका छन् । गएको मंगलवार त्यसतर्फ धार्मिक भ्रमणमा गएका करिब सय जनाले बुद्ध पूजाका साथै चंक्रमण ध्यान गरे । विश्व शान्ति विहारका प्रमुख भिक्षु बोधिज्ञान महास्थविरको नेतृत्वमा गएको समूहलाई स्थानीयले हार्दिकताका साथ स्वागत गरेका थिए । करिब ४ घण्टाको यात्रा पश्चात पुगेका समूहले विहारमा पूजाआजा गरेपछि एक घण्टाको चंक्रमण ध्यान गरेका थिए । बौद्ध धर्ममा अत्यन्तै महत्वपूर्ण रहेको चंक्रमण ध्यानले मानिसको शरिर र चित्त स्थिर राख्न मद्दत पु¥याउने भिक्षु…

Read More

बुद्धको दाँत बोक्ने हातीको निधन

श्रीलंकन सरकारले ’राष्ट्रिय निधि’ घोषणा गरेको एउटा चर्चित हात्तीको निधन भएको छ । उक्त हात्ती बुद्धको दाँत भनिएको अस्थिधातु राखिएको एउटा बाकस बोकेर मध्य श्रीलंकामा प्रत्येक वर्ष आयोजना हुने एउटा विशेष धार्मिक समारोहमा सहभागी हुन्थ्यो । क्यान्डी नगरमा अवस्थित एउटा प्रसिद्ध बौद्ध मन्दिरमा आयोजना गरिने समारोहमा प्रयोग गरिने १०० हात्तीमध्ये यो हात्ती प्रमुख थियो । परम्परागत मान्यताअनुसार विशेष गुण भएका र लामा दाह्रा भएका हात्तीलाई मात्र त्यस्तो विशेष धार्मिक भूमिका दिने गरिन्छ । यो हात्तीको जन्म सन् १९५३ मा भारतमा भएको थियो । श्रीलंकाका एक चिकित्सक तथा भिक्षुले उपहारमा उक्त…

Read More

बौद्ध धर्ममा थांकाको महत्व

नेपाली हस्तकलाको विविध विधा मध्ये थान्का (पौभा) चित्र लेखन पनि एक मौलिक कला हो । यो चित्र लेखन कार्य सूती कपडामा गरिन्छ । सूती कपडालाई काठको फ्रेममा कसी सपेता र सरेस मिलाएर पोतिन्छ । सपेता र सरेस सुकेपछि चिल्लो काठको फलेकमा राखेर पानीले भिजाई ढुङ्गाले घोटिन्छ । यो क्रम धेरै पटक दोहोर्याए पछि मिहिन चिल्लो भई लेख्न योग्य हुन्छ । थान्कामा विशेष गरेर बुद्धका चित्रहरू बढी मात्रामा कोरिएको पाइन्छ । यो थान्का लेखन कला नेपाल बाहेक विशेष गरी चीन, जापान, कोरिया मंगोलिया आदि देशहरूमा रहेको छ । यो एक प्रकारको…

Read More

छोग्याल रिन्पोछेको जन्मदिनमा छात्रवृत्ति र रक्तदान

नेपाल बौद्ध संघका संस्थापक छोग्याल रिन्पोछेको ३७ औँ जन्म दिनको अवसर पारेर संघले शुक्रवार छात्रवृत्ति प्रदान गरेको छ । संघले पाटन संयुक्त क्याम्पस इतिहास तथा बौद्ध शिक्षा अध्ययन विभाग अन्तर्गत स्नातक तहमा बौद्ध शिक्षा लिइ अध्ययन गरिरहेका विद्यार्थीहरुलाई छात्रवृत्ति प्रदान गरेको हो । ११ जना विद्यार्थीलाई छात्रवृत्ति प्रदान गरेको संघका कार्यकारी निर्देशक सर्विन्द्र ठाकुरले बताए । बौद्ध धर्म संस्कृतिको प्रवद्र्धनका लागि स्थापित नेपाल बौद्ध संघले बौद्ध शिक्षा अध्ययन गरिरहेका विद्यार्थीलाई छात्रवृत्ति दिन पाउँदा गौरव महशुष भएको कार्यकारी निर्देशक ठाकुरलेबताए । भिक्षु बोधिज्ञान महास्थविरको प्रमुख आतिथ्यमा छात्रवृति प्रदान गरिएको हो ।…

Read More

बौद्धमार्गी हिमाली समुदायले ग्याल्पो ल्होसार मनाउँदै

हिमाली समुदायले आज ग्याल्पो ल्होसार मनाउँदैछन् । विशेष गरी हिमाली क्षेत्रमा बसोबास गर्ने शेर्पा लगायतका हिमाली लगायत महायान बौद्ध परम्परामा चन्द्रमास गणना गरी फागुन शुक्लपक्ष प्रतिपदाका दिन नयाँ वर्ष सुरु हुने विश्वाससहित ग्याल्पो ल्होसार मनाइन्छ । यो पर्वमा आफ्नो गाउँघर, टोलमा रहेका बाटोघाटो तथा पानीका मूलहरूको सरसरफाइ गर्ने, नौ प्रकारको अन्न मिसाइएको परिकार गुथुक र खाप्से खाने तथा आपसमा शुभकामना आदानप्रदान गर्दै नयाँ वर्षको स्वागत गर्ने परम्परा छ । यसलाई पारिवारिक एवम् सामाजिक मेलमिलाप अभिवृद्धि गर्ने अवसरका रूपमा लिइन्छ । महायानी बौद्ध धर्मावलम्बी तथा शेर्पा समुदायको नयाँ वर्ष ग्याल्पो ल्होसार–२१४९…

Read More

गुल्मीको देउराली डाँडामा बौद्ध स्तुप निर्माण सूरु

पर्यटन प्रवद्र्धन गर्न भार्सेको देउराली डाँडामा बौद्ध स्तुप निर्माण गर्न थालिएको छ । गुल्मीको सत्यवती गाउँपालिका–८ भार्सेको देउराली डाँडामा लुम्बिनी प्रदेशकै दोस्रो ठूलो स्तुप निर्माणकार्य थालिएको हो । समुद्री सतहबाट दुई हजार १८० मिटर उचाइमा पर्ने सो डाडाँमा यही फागुन १३ गतेदेखि निर्माण थालिएको हो । स्तुपको आगामी असार मसान्तसम्म कार्यसम्पन्न हुनेछ । उक्त दिन लुम्बिनीबाट चार र श्रीलङ्काबाट एक बौद्ध धर्मालम्बी आई स्तुपको निर्माण थालेका थिए । असार मसान्तसम्म सक्ने लक्ष्य लिइएको काममा बौद्धस्तुप, भ्यू पोइन्ट, मनोरञ्जनस्थल, पिकनिक स्पोर्ट, फोटा खिच्ने ठाउँलगायतका संरचना निर्माण गरिने निर्माण समितिका अध्यक्ष नरबहादुर…

Read More

बौद्धमार्गीले भोली ग्याल्बो ल्होसार मनाउने, सरकारद्वारा सार्वजनिक बिदा

सरकारले भोलि बिहीवार सार्वजनिक बिदा दिने निर्णय गरेको छ । मन्त्रिपरिषद् बैठकको निर्णयअनुसार शेर्पा समुदायको ग्याल्पो ल्होसारको अवसरमा भोलि सार्वजनिक बिदा दिने निर्णय भएको गृह मन्त्रालयले सूचना निकालेर जनाएको छ । मन्त्रालयकाे सूचनाअनुसार भोलि सबै सरकारी कार्यालय, सार्वजनिक सङ्घ–संस्था बन्द हुने भएका छन् ।

Read More

चोरी भएर अमेरिका पु¥याइएको बुद्ध मूर्ति नेपाल ल्याइयो

विभिन्न समयमा चोरी भएर अमेरिका पुगेका मूर्ति र टुँडाल नेपाल फर्काइएको छ । अमेरिकाको न्युयोर्कस्थित रुबिन म्युजियममा फेला परेको टुँडाल र अर्को एउटा काष्ठकलासँगै न्युयोर्ककै तिब्बत ग्यालरीमा भेटिएको बुद्धको मूर्ति नेपाल ल्याइएको हो । सोमबार काठमाडौं ल्याइएको उक्त मूर्तिलाई पुरातत्व विभागले बुधबार पत्रकार सम्मेलन गरेर जानकारी दिन लागेको छ । पुरातत्व विभागकी सूचना अधिकारी शुभद्रा भट्टराईले अमेरिकाबाट ल्याइएको एउटा बुद्धको मूर्ति, यम्पी महाविहार ललितपुरबाट चोरिएको एउटा तोरण र एउटा झ्यालको मुनि राखिने गन्धर्व आकृतिको काष्ठकला नेपाल फर्काइएको जानकारी दिइन् । रुविन म्युजियमकै पदाधिकारीले बुधबार नै नेपालको पुरातत्व विभागलाई यी सम्पदा…

Read More

स्वयम्भूमा एक महिने बुद्ध मूर्ति निर्माण तालिम सुरु

संस्कृति पर्यटन तथा नागरिक ऊड्ड्ययन मन्त्रालय, बौद्ध दर्शन प्रवर्धन तथा गुम्बा बिकास समितिद्दारा आयोजित एक महिने “मुर्ति निर्माण तालिम“ कार्यक्रम फाल्गुन १० गतेबाट राजधानीको स्वयम्भुमा शुरु भएको छ । उक्त तालिमको उद्घाटन गर्दै समिति का अध्यक्ष फुपु छेम्बे शेर्पा (खेन्पो गेसे थुप्तेन जिग्ड्रोल)ले मुर्ति निर्माण तालिमले बौद्ध दर्शन र कलाको संरक्षणमा महत्वपुर्ण भूमिका गर्ने बताउनु भयो । कुनै पनि मुर्तिका बारेमा पूर्ण अध्ययन अनुशन्धान नगरी मुर्ति बनाउँदा त्यसले भविष्यमा धार्मिक तथा सांस्कृतिक बिचलन ल्याउन सक्ने तर्फ सचेत हुन समितिका अध्यक्षले आग्रह गर्नुभयो । कार्यक्रममा बोल्दै समितिका कार्यकारी निर्देशक होम बहादुर…

Read More