भुटानमा गौतम बुद्ध हिडेको बाटो खुल्ला गरिदैं

‘चट्याङको देश’ उपमा पाएको भुटान। दक्षिण एसियामा अवस्थित यो सानो मुलुक संसारका धेरै लागि अपरिचित नै छ। तर, भुटान पुग्ने भने त्यहाँ पुग्ने बित्तिकै लोभिने गरेका छन्। हो, त्यसै भुटानका धेरै स्थान र महत्त्वका बारे धेरै वर्षपछि संसारका थुप्रै मानिस जानकार हुन सक्नेछन्। ६० वर्षको अन्तरालमा ‘ट्रान्स भुटान ट्रायल ’ फेरि खुला हुँदैछ । क्यानडा भुटान फाउन्डेसनले दिएको जानकारी अनुसार दुई सय ५० माइलको सो रुटले नौ जिल्ला, २८ स्थानीय निकाय, दुई महानगरपालिका, एक राष्ट्रिय पार्क तथा चार सय ऐतिहासिक र सांस्कृतिक क्षेत्र समेटेको छ। फाउन्डेसनकै मुख्य आर्थिक सहयोगमा सो…

Read More

ङिङ्मा परम्पराका सर्वश्रेष्ठ गुरुको परिनिर्वाण

हिमाली बौद्ध परम्परा ङिङ्माका सर्वोच्च गुरु परमपूज्य दो डुपछेन् रिन्पोछेको बुधवार परिनिर्वाण भएको छ । भारतको सिक्किमस्थित दोद्रुप्चेन छोर्तेन मोनास्ट्र र ओरेगनस्थित तासी छोइलिङ सेन्टर फर बुद्धिस्ट स्टडिजले विज्ञप्ति जारी गर्दै चौथो दो डुपछेन् रिन्पोछेको परिनिर्वाणको घोषणा गरेको छ । दो डुपछेन रिन्पोछे तिब्बती बौद्ध धर्मको ङिङ्मा र जोग्चेन परम्पराका सबैभन्दा महत्वपूर्ण र समकालीन गुरुहरूमध्ये श्रेष्ठ हुनुहुन्छ । उहाँको परिनिर्वाणसँगै अहिले सिक्किम, उत्तरी भारतमा अहिले थुग्दम जारी छ । दो डुपछेन् रिन्पोछे र ग्याट्रल रिन्पोछेबीच विशेष सम्बन्ध रहेको छ । दुवै रिन्पोछेको भेट सानै उमेरमा भएको थियो । लामो समय…

Read More

दोलखामा गुम्बा बनाउन अन्तिम तमुस्योको अभियान

दोलखामा गुम्बा निर्माणका लागि आवश्यक रकम संकलनका लागि सुरु गरिएको १८ दिने अभियानको समापन भएको छ । गुम्बा निर्माण लागि आर्थिक संकलनको नेतृतव बेलायतमा रहेकी अन्तिम तमुस्योले गरेकी थिइन् । कुन्सल थोङ्ड्रोलिङ गुम्बा पुनःनिर्माणका लागि गरिएको अभियानबाट १६ लाख १७ हजार रुपैयाँ संकलन भएको छ । संकलित रकम टुल्कु साम्तेन रिन्पोछे र गुम्बा व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष खेनरिन्पोछे सोनाम वाङ्गेल लगायतको उपस्थितिमा हस्तान्तरण गरिएको छ । सामाजिक सञ्जालबाट आह्वान गरी सुरु भएको आर्थिक संकलनमा विभिन्न देशमा रहेका शुभेच्छुकहरुले सहयोग गरेका थिए । बेलायतमा रहँदै आएकी अन्तिम तमुस्यो बौद्ध धार्मिक गतिविधि र…

Read More

‘फादर अफ माइन्डफुलनेस’ उपाधि प्राप्त बौद्ध भिक्षु हानको निधन

‘फादर अफ माइन्डफुलनेस’को रूपमा चिनिएका विश्व प्रसिद्ध भियतनामी बौद्ध भिक्षु थिच न्हाट हानको निधन भएको छ । ९५ वर्षको उमेरमा शनिबार भियतनामको ह्युमा रहेको तु हिउ मन्दिरमा उहाँको शान्तिपूर्वक निधन भएको जेन बौद्ध शिक्षण संस्था, इन्टरनेशनल प्लम भिलेज कम्युनिटीले जनाएको छ । जेन बौद्ध भिक्षु, कवि र शान्ति अभियन्ता हान, सन् १९६० मा भियतनाम युद्धको विरोधी बनेर आध्यात्मिक यात्राबाट शान्तिको महाअभियानमा लाग्नुभएको थियो । उहाँले इंगेज्ड बुद्धिज्मको अवधारणा मार्फत बुद्ध धर्मको प्रचार गर्नुभएको थियो । पश्चिमा मुलुकमा अग्रगामीको रूपमा बुद्ध धर्मको फैलाउनु भएका उहाँले फ्रान्समा प्लम गाउूमा गुम्बा स्थापना गरेर…

Read More

बौद्ध धर्ममा महायानको परिभाषा

महायान वर्तमान कालमा बौद्ध धर्मको दुई प्रमुख शाखाहरू मध्ये एक हो । अर्को शाखाको नाम थेरवाद हो । महायान बुद्ध धर्म नेपालबाट आरम्भ भएर उत्तरतिर धेरै अरू एसियाली देश हरूमा फैलिएर गएको पाईन्छ, जस्तै भारत, चीन, तिब्बत, कोरिया, जापान, ताइवान, भूटान, मंगोलिया र सिंगापुर । महायान सम्प्रदायको अगाडि अरू उपशाखा हरू पनि छन्, मसलन जÞेनरचान, पवित्र भूमि, तियानताई, निचिरेन, शिन्गोन, तेन्दाई तथा तिब्बती बौद्ध धर्म । थेरवाद र महायानको फरक थेरवाद शब्दको अर्थ हो श्रेष्ठ पुरुषहरुको कुरा । बौद्ध धर्मको यो शाखामा पाली भाषामा लेखिएको प्राचीन त्रिपिटक धार्मिक ग्रन्थहरूका पालन…

Read More

बौद्ध संघ भक्तपुरले मनायो स्वर्ण जयन्ती

बौद्ध संघ भक्तपुरले शनिवार संघ स्थापनाको स्वर्ण जयन्ती मनाएको छ । बागमती प्रदेशका सभामुख सानु कुमार श्रेष्ठको प्रमुख आतिथ्यमा भक्तपुरको कुथुबही (मिनिबस पार्क) मा भव्यरुपमा मनाइएको हो । बौद्ध संघ भक्तपुर स्थापना गरेको २५ वर्ष पुगेको उपलक्ष्यमा बुद्ध शिक्षामा युवा सहभागिता आजको आवश्यकता भने नारा सहित एकदिने कार्यशाला गोष्ठी पनि गरिएको थियो । कार्यक्रम बौद्ध संघ भक्तपुरका अध्यक्ष्य त्रिरत्न शाक्यको सभापतित्वमा भएको थियो । कार्यक्रममा श्रद्धेय भन्ते निग्रोध महास्थविर, डा. त्रिरत्न मानन्धर, डा. केशवमान शाक्य र टि.बि. पुनमगरको उपस्थिति रहेको थियो । स्वर्ण जयन्तीको उपलक्ष्यमा पहिलो पटक भक्तपुर बौद्ध संघमा…

Read More

तपस्सी धम्म भिक्षु जीवनमा प्रवेश गरेको ३९ वर्ष पुरा, चारुमती विहारलाई देशकै प्रमुख सम्पदा बनाउने योजना

श्रीलंका, बर्मा र इरानसम्म पुगेका सम्राट अशोकका प्रतिनिधि काठमाडौँ आएकोमा भने आशंका गर्नु कुतर्क भएको भिक्षु तपस्सी धम्मको भनाई छ । नेपाल बुद्धिष्ट न्यूजको अनलाइन टेलिभिजन एनबी टीभीको एनबी टकमा बोल्दै चारुमती बुद्ध विहारका प्रमुख समेत रहनु भएका भिक्षु धम्मले सम्राट अशोकका प्रतिनिधि नेपाल आएकोमा आशंका गर्नु बेकार भएको बताउनु भएको हो । चावहिलमा रहेको चारुमती स्तुप काठमाडौँ उपत्यका भित्रै प्राचीनमध्येको एक सम्पदा भएको भिक्षु धम्मले जिकिर गर्नु भयो । स्तुप चर्किएका बेला भएको उत्खननमा धेरै प्राचीन अभिलेख भेटिएको बताउँदै त्यसको अध्ययनतर्फ सम्बन्धित निकायले चासो नदिएको पनि उहाँले गुनासो गर्नु…

Read More

लुम्बिनीको खोज र यसको व्यापकता

विश्वभरका बौद्ध धर्मावलम्बीहरुका लागि लुम्बिनी अत्यन्त महत्वपूर्ण तिर्थस्थल हो । मायादेवी र भगवान बुद्धप्रति अगाध आस्था राख्ने भएकाले हिन्दुहरु समेतको लागि लुम्बिनी महत्वपूर्ण धार्मिक गन्तव्य बनेको छ । लुम्बिनीमा रहेका पुरातात्विक तथा ऐतिहासिक अवशेषहरूले शताब्दिऔंदेखि विभिन्न व्यक्तित्वहरूले लुम्बिनीको तिर्थाटन गरेका तथ्यहरु उजागर गर्दछन् । प्रसिद्ध मौर्य सम्राट अशोकले आफ्नो आध्यात्मिक गुरु उपगुप्तको मार्ग दर्शनमा इ।पु।२४९ मा लुम्बिनीको तिर्थ यात्रा गरेका थिए । उनले ‘हिन्द बुधे जाते शाक्यमुनीति’ ९यहाँ शाक्यमुनि बुद्ध जन्मनु भएको थियो० भन्ने शिलालेख सहितको ढुङ्गाको स्तम्भ खडा गरे जसलाई हालत प्रसिद्ध अशोक पिल्लाराका रूपमा लुम्बिनीमा पाउन सकिन्छ ।…

Read More

लुम्बिनीमा ८ दिने ऋषिनी प्रवज्या सम्पन्न

तथागत गौतम बुद्धको जन्मभूमि लुम्बिनीमा तेस्रो ऋषिनी प्रवज्या सम्पन्न भएको छ । राजकीय थाई विहार, लुम्बिनी र विश्वशान्ति विहार, काठमाडौंले संयुक्त रुपमा आयोजना गरेको ८ दिने प्रवज्या आइतबार सम्पन्न भयो । थेरवाद बौद्ध परम्पराअनुसार ७२ जना महिला सहभागीलाई बौद्ध धर्मबाट दिक्षीत गरिएको थियो । विपश्यना र चक्रमन ध्यानसमेत सिकाइएको थियो । विश्व शान्ति विहारका भिक्षु बोधिज्ञान महास्थविरले ध्यान सिकाउदै विपश्यना र चक्रमन ध्यान मानव जीवनको लागि आवश्यक भएको बताउनुभयो । थाई बिहारका प्रमुख भिक्षु फ्रा श्रीवोधिविदेस सुफोटले यस्तो प्रवज्या कार्यक्रमले बुद्ध धर्मको प्रचार प्रसारमा सहयोग गर्ने बताउनुभयो । सहभागिहरुलाई लुम्बिनी,…

Read More