Author: rinpoche

वज्र र घण्टी: प्रतीक मात्र होइन, गहिरो दर्शनको सामञ्जस्य हाम्रो वरिपरि अनेकौं यस्ता प्रतीकहरू छन्, जसले साधारण वस्तुभन्दा परको गहिरो अर्थ बोकेका हुन्छन्। बौद्ध धर्म, विशेष गरी वज्रयान परम्परामा, वज्र र घण्टी दुई यस्ता शक्तिशाली प्रतीक हुन्, जसलाई हेर्दा यी केवल पूजाका सामग्री हुन् जस्तो लाग्न सक्छ। तर, यिनको प्रयोग र दार्शनिक महत्त्व बुझ्न थालेपछि हामी चकित पर्छौं। यी दुई वस्तु एक अर्काका पूरक हुन्, जसले अभ्यास र दर्शन दुवैमा द्वैतताको सुन्दर सामञ्जस्य प्रस्तुत गर्छन्। आउनुहोस्, आज हामी वज्र र घण्टीको माध्यमबाट जीवन र बुद्धत्वको यही गहिरो रहस्यमा डुबुल्की मारौं।…

व्यवहार गर्न गाह्रो हुने मानिसहरूसँग व्यवहार गर्ने बौद्ध रहस्यहरू: शान्ति र आनन्दको मार्ग हामी सबैको जीवनमा यस्ता व्यक्तिहरू हुन्छन् जसले हामीलाई चुनौती दिन्छन्, चिढ्याउँछन् वा हाम्रो धैर्यको परीक्षा लिन्छन्। चाहे त्यो काममा असहयोगी सहकर्मी होस्, घरमा बुझ्न गाह्रो हुने आफन्त होस्, वा सामाजिक परिवेशमा नकारात्मक ऊर्जा फैलाउने व्यक्ति होस्, यस्ता मानिसहरूसँगको व्यवहारले हाम्रो मनमा तनाव र अशान्ति उत्पन्न गर्न सक्छ। के तपाईं पनि यस्तै अवस्थाबाट गुज्रिरहनुभएको छ? यदि त्यसो हो भने, चिन्ता नगर्नुहोस्। बौद्ध धर्मले हामीलाई यस्ता कठिन परिस्थितिहरूको सामना गर्न र आफ्नो भित्री शान्ति कायम राख्न केही गहिरो र…

कालचक्र तन्त्र: समयको रहस्य र बुद्धत्वको मार्ग बौद्ध धर्मको गहिरो र रहस्यमय मार्ग, वज्रयान, भित्र थुप्रै तान्त्रिक प्रणालीहरू छन्। तीमध्ये एक अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण र शक्तिशाली प्रणाली हो कालचक्र तन्त्र। यसको नाम सुन्ने बित्तिकै धेरैलाई ‘समयको चक्र’ भन्ने अर्थ लाग्न सक्छ, जुन आंशिक रूपमा सत्य हो, तर यसको गहिराइ त्योभन्दा कैयौं गुणा व्यापक छ। आज हामी यही कालचक्र तन्त्रको वज्रयानमा महत्त्वबारे चर्चा गर्नेछौं, जसले कसरी बाह्य ब्रह्माण्ड, हाम्रो आन्तरिक शरीर र पूर्ण ज्ञान (बुद्धत्व) को मार्गलाई एउटै सूत्रमा बाँध्छ। कालचक्र तन्त्र के हो र यसको संरचना? कालचक्र तन्त्रलाई बुझ्न यसको नामबाटै…

मनको गहिराइमा डुब्ने सूत्र: तिलोपाका छवटा महामुद्रा उपदेश आदरणीय पाठकहरू, कहिलेकाहीँ हामी जीवनको कोलाहल र भागदौडमा यति अल्झिन्छौं कि आफ्नो भित्री शान्तिसँगको सम्बन्ध नै टुट्छ। मन हजारौं विचारहरूको महासागरमा हराएको हुन्छ, र हामीलाई लाग्छ, यो सबबाट मुक्ति पाउन असम्भव छ। तर, प्राचीन बौद्ध गुरु, महासिद्ध तिलोपाले हामीलाई यस्तो सरल तर गहिरो सूत्र दिनुभएको छ, जसले मनको प्रकृति बुझ्न र परम ज्ञान (महामुद्रा) प्राप्त गर्न सघाउँछ। मात्र छवटा शब्दमा उनले सम्पूर्ण मार्गको सार समेटेका छन्। कसरी यति थोरै शब्द यति शक्तिशाली हुन सक्छन्? आउनुहोस्, यसको गहिराइमा डुबौं। महामुद्रा: मनको वास्तविक स्वरूप…

बुद्ध र मारको भेट: हाम्रो भित्री युद्ध नमस्ते मित्रहरू! आज हामी एउटा यस्तो कथामा डुब्नेछौँ, जुन हजारौँ वर्ष पुरानो भए तापनि हाम्रो जीवनमा आज पनि उत्तिकै सान्दर्भिक छ। यो कथा हो, बुद्धत्व प्राप्त गर्ने क्रममा राजकुमार सिद्धार्थ गौतमले सामना गरेको एउटा कठिन तर अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण परीक्षाको। हामी कुरा गर्दैछौँ, मार (Mara) सँगको बुद्धको साक्षात्कारको। तर, मार को हो? के ऊ केवल एक पौराणिक दानव हो, वा हाम्रो आफ्नै मनभित्र लुकेका अनेकौँ कामना, डर र अज्ञानताको प्रतीक? आउनुहोस्, यो रहस्यमय भेटको गहिराइमा पुगौँ। यो कथाले हामीलाई हाम्रो जीवनका चुनौतीहरूलाई हेर्ने एउटा…

वज्रयान दर्शनमा अ-द्वैतको भूमिका: सत्यको एक अद्वितीय दृष्टिकोण नमस्ते! कहिलेकाहीँ हामी जीवनलाई हेर्दा सबै कुरा अलग-अलग, टुक्रा-टुक्रामा देख्छौं, होइन र? म यहाँ छु, तपाईं त्यहाँ, र संसार मेरो वरिपरि छ। तर यदि मैले भनें कि यो सबै केवल हाम्रो मनले बुझ्ने तरिका मात्र हो, र गहिरो स्तरमा, सबै कुरा अविभाज्य र एक हुन् भने? बौद्ध धर्मको गहिरो र रहस्यमय शाखा, वज्रयान दर्शन, यही अ-द्वैत (Nonduality) को अवधारणामा आधारित छ। यसले हामीलाई आफ्नो संसार र अस्तित्वको वास्तविक प्रकृतिलाई बिल्कुलै नयाँ ढंगले हेर्ने दृष्टिकोण प्रदान गर्छ। यो केवल एक दार्शनिक सिद्धान्त मात्र…