Category: विविध

भित्री काठमाडौंमा आमाहरूले हुर्केका छोराछोरीलाई सुनाउने कथाकी पात्र हुन्, धम्मावती गुरुमाँ । जुन बेला काठमाडौंमा थेरवादी बौद्ध धर्म राम्ररी स्थापित भइसकेको थिएन, धेरैका लागि नौलो थियो, त्यही बेला ललितपुरकी एक १४ वर्षीया बालिकाले तय गरेको अद्वितीय यात्राको कथा हो यो । सात दशकअघि धनाढ्य नेवार परिवारकी एक्ली छोरी गणेशकुमारी शाक्यले निर्णय गरेकी थिइन्, घर त्यागेर भिक्षुणी बन्ने । उनले ललितपुरको सुमंगल विहारमा बर्माबाट आएका भिक्षुबाट बौद्ध धर्मको प्रारम्भिक शिक्षा प्राप्त गरेकी थिइन् । थप अध्ययनका लागि बर्मा जानुपर्थ्यो । आमाबुबाबाट अनुमति नपाएपछि उनले निर्णय गरिन्, घरबाट भागेर बर्मा जाने । उनले २००६ सालमा तय गरेको त्यो…

Read More

आज आश्विन कोजाग्रत पूर्णिमा, यो दिनलाई बौद्ध धर्मावलम्वीले स्वयम्भू उत्पत्ति भएको दिन मान्दै आएका छन् । स्वयम्भू पुराण अनुसार उपत्यकामा पानी भरिएको समय विपस्वी बुद्ध यहाँ आई तीनपटक वरिपरिको पहाड घुमी नागार्जुनको डाँडोमा तपस्यामा बसेका थिए । विपस्वी बुद्धले वैशान पूर्णिमाका दिन कमलको बीउ दक्षिण फर्के मन्त्र उच्चारण गरी दहमा रोपेका थिए । उनले छरेको कमलको बीउ आश्विन पूर्णिमाका दिन उम्रेको र उक्त कमलको फूलमा पञ्चरश्मी सहित स्वयम्भू महाचैत्यको उत्पत्ति भएको धार्मिक विश्वास रहदै आएको छ । कमलको फूलबाट आफै उत्पत्ति भएको कारण यस महाचैत्यको नाम स्वयम्भू रहन गएको मानिन्छ…

Read More

काठमाडौँ — बौद्ध साहित्यमा महापरिनिर्वाणसूत्रको धेरै ठूलो महत्व छ । यसलाई गौतम बुद्धको निर्वाणबारे जानकारी दिने सबैभन्दा प्राथमिक स्रोत मानिन्छ । यो त्रिपिटक अन्तर्गतको सबैभन्दा लामो सूत्र पनि हो । यसको संस्कृतबाट चिनियाँ भाषामा अनुवाद पाँचौं शताब्दीमा नानचिङ सहरमा भएको थियो । चिनियाँ बौद्ध धर्ममा एउटा चान सम्प्रदाय रहेको छ । यसलाई ध्यान सम्प्रदाय पनि भनिन्छ, किनभने यसले ध्यानमा बढी जोड दिन्छ । यही सम्प्रदायका कारण चीनमा बौद्धधर्मको विकास र प्रचारमा ठूलो मद्दत पुगेको मानिन्छ । पाँचौं शताब्दीको सुरुतिर चीन पुगेर महापरिनिर्वाणसूत्रको अनुवाद र चान सम्प्रदायको स्थापना दुवैमा योगदान दिने व्यक्ति हुन्, बुद्धभद्र । नेपाली इतिहासका स्रोतले यी…

Read More

विजयादशमी बौद्ध धर्मावलम्बीका लागि पनि महत्वपुर्ण रहेको छ । यस दिनलाई बौद्ध धर्मावलम्बीले शस्त्र परित्याग दिवसको रुपमा मनाउने गरेका छन् । कलिंगको युद्धमा लाखौ सर्वसाधारणको हत्या गरेपछि विक्षिप्त बनेका सम्राट अशोकले विजयादशमीकै दिन आफ्नो तरबार दुई टुक्रा पारी फ्याकी दिएका थिए । अशोकले शस्त्रअस्त्र फ्याकी बौद्ध धर्मको अनुयायी भएको यो दिनलाई बौद्ध धर्ममा दोस्रो ऐतिहासिक धम्मचक्र परिवर्तन दिवसका रुपमा लिइन्छ । विजयादशमीको आश्विन शुक्ल पक्षको दशौ दिन नै अशोकले आफ्नो सम्पुर्ण क्लेशमाथि विजय हासिल गरेका थिए । हत्या हिंशाको मार्ग छोडी शान्तिको पथमा सम्राट अशोक लागेका कारण बौद्धमार्गीले यस दिनलाई…

Read More

Padmasambhava, also known as Guru Rinpoche, Lotus born Guru, is very prominent historical figure worshiped as deity in Tibetan Buddhism. In the middle of the eighth century AD, the Tibetan king Thi-Sron Detsan sent to India inviting the learned guru Padmashambhava to come to Tibet. Padmasambhava was renowned for his knowledge of dharani [mystical sentences] and of their efficacious application, and was warmly welcomed. He remained fifty years in the country, founding monasteries, and teaching the Tantra-Yogacarya doctrine. He is said to have subdued all the malignant gods in Tibet,…

Read More

आचार्य सार्की शेर्पा भोट हिमाली क्षेत्रका बौद्धमार्गीहरूले आजको दिनलाई छोखोर दुछेन अर्थात् भगवान शाक्यमुनि बुद्धले बुद्धत्व प्राप्त पश्चात् पहिलो पटक धर्मचक्र प्रवर्तन गर्नु भएको दिनको रूपमा मान्ने गर्दछ । यस दिनलाई भोट ज्योतिष पात्रो अनुसार छैठौँ महिनाको चतुर्थी तिथिको दिन परेकोले भोट भाषामा डुक्पा छेजी भन्ने गर्दछ । शाक्यमुनि बुद्धले बुद्धत्व प्राप्त पश्चात् आज कै दिन भारत उत्तर प्रदेश वाराणसीको सारनाथ मृगदाव ऋषिपत्तन वनमा पहिलो पटक पञ्चवर्गीय भिक्षु (अज्ञात कौण्डिन्य, अश्वजित, वाष्प, महानाम र भद्रिय) लाई चार आर्य सत्य (दुःख – संसारमा दुःख छ । समुदाय – दुःखको कारण छ…

Read More