Tag: Buddhism

बुद्ध धर्मबारे २० आश्चर्यजनक भ्रम र सत्यता ।

rinpoche

बुद्ध धर्मबारे केही आश्चर्यजनक भ्रम र तिनका वास्तविक सत्यता बुद्ध धर्म विश्वकै सबैभन्दा पुरानो र गहन दर्शनमध्ये एक हो। यसको शान्त र अहिंसाको सन्देशले लाखौंलाई आकर्षित गरेको छ। तर, विश्वव्यापी रूपमा फैलिएको यो धर्मबारे अझै पनि धेरै मानिसमा गलत बुझाइ वा भ्रम रहेको पाइन्छ। परम्परा, संस्कृति र अपूर्ण जानकारीका कारण यस्ता भ्रमहरू सिर्जना भएका हुन सक्छन्। यस ब्लग पोस्टमा, हामी बुद्ध धर्मबारे केही सबैभन्दा सामान्य र आश्चर्यजनक भ्रमहरूलाई चिर्दै तिनका पछाडिका वास्तविक सत्यताहरूलाई उजागर गर्ने प्रयास गर्नेछौं। के तपाईं यस गहन यात्रामा मसँग सामेल हुन तयार हुनुहुन्छ? भ्रम र सत्यता:…

Read More

बौद्ध धर्ममा मृत्यु: अनित्यताको सम्झना र आध्यात्मिक पुनर्जन्म

rinpoche

विभिन्न संस्कृतिहरूमा मृत्युको यात्रा: बौद्ध अन्त्येष्टि र यसको बहुरूपी स्वरूप जीवनको एउटा अकाट्य सत्य हो मृत्यु। यो जति प्राकृतिक छ, यसलाई हेर्ने, बुझ्ने र यसपछिका कर्मकाण्ड गर्ने तरिका संस्कृति अनुसार फरक हुन्छ। बौद्ध धर्मले मृत्युलाई अन्त्य नभई जीवनचक्रको एउटा महत्वपूर्ण अंश मान्छ। पुनर्जन्म र कर्मको सिद्धान्तमा आधारित यो दर्शनले मृत्युपछिको यात्रालाई शान्तिपूर्ण बनाउन विभिन्न संस्कार र विधिहरू अपनाउँछ। तर के सबै बौद्ध समाजमा अन्त्येष्टि विधि एउटै हुन्छ त? पक्कै हुँदैन। विभिन्न देश, संस्कृति र परम्परा अनुसार बौद्ध अन्त्येष्टि संस्कारमा पनि विविधता पाइन्छ। आउनुहोस्, यस विविधतालाई नजिकबाट बुझौँ। बौद्ध धर्ममा मृत्युको…

Read More

नेपालमा मात्र पाइने बौद्ध ग्रन्थ र पाठहरू

rinpoche

नेपालको लुकेको रत्न: यहाँ मात्र पाइने अनौठा बौद्ध ग्रन्थ र पाठहरू जब हामी नेपालमा बुद्ध धर्मको कुरा गर्छौं, धेरैको ध्यान लुम्बिनी, बुद्धको जन्मस्थलमा जान्छ। यो स्वाभाविक पनि हो। तर के तपाईलाई थाहा छ, बुद्ध धर्मको भूमि नेपालमा केही यस्ता अनमोल बौद्ध ग्रन्थ र पाठहरू छन् जुन विश्वको अरु कुनै ठाउँमा पाउन मुश्किल छ? यिनीहरू हाम्रो गौरवशाली इतिहास, गहिरो दर्शन र विशिष्ट सांस्कृतिक परम्पराका जीवित साक्षी हुन्। आज म यिनै नेपालमा मात्र सीमित रहेका वा यहाँको विशिष्टता झल्काउने बौद्ध ग्रन्थ र पाठहरूको बारेमा केही कुरा गर्न चाहन्छु, जुन सायद धेरैलाई थाहा…

Read More

शब्दहरू जुन शताब्दीयौं सम्म प्रतिध्वनित भए: बुद्ध धर्मका मूल भाषाहरू

rinpoche

बौद्ध धर्मग्रन्थका मूल भाषाहरू: ज्ञानको यात्रा भाषाको माध्यमबाट बौद्ध धर्म विश्वका प्रमुख धर्महरू मध्ये एक हो, जसको गहिरो दार्शनिक र आध्यात्मिक शिक्षाले करोडौं मानिसहरूलाई प्रभावित गरेको छ। बुद्धका उपदेशहरू र त्यसपछिका बौद्ध विद्वानहरूका रचनाहरू विशाल धर्मग्रन्थका रूपमा हामीसम्म आइपुगेका छन्। तर के तपाईंले कहिल्यै सोच्नुभएको छ कि यी अमूल्य ग्रन्थहरू सुरुमा कुन भाषामा लेखिएका थिए? र कसरी ती भाषाहरू समयसँगै विकसित भए वा विश्वका विभिन्न भागहरूमा फैलिए? यो प्रश्नको उत्तरले बौद्ध धर्मको इतिहास र फैलावटलाई बुझ्न मद्दत गर्छ। यस लेखमा, हामी बौद्ध धर्मग्रन्थका मूल भाषाहरू र तिनीहरूको रोचक यात्राबारे चर्चा…

Read More

जब मन थाक्छ… बौद्ध शिक्षाले दिएको आशाको उज्यालो

rinpoche

नमस्ते! आजको व्यस्त जीवनशैलीमा मानसिक स्वास्थ्य एउटा महत्त्वपूर्ण विषय बनेको छ। हामी सबैले कुनै न कुनै रूपमा तनाव, चिन्ता वा निराशा महसुस गरेका छौं। जब आधुनिक चिकित्साले मानसिक स्वास्थ्य समस्यालाई सम्बोधन गरिरहेको छ, तब हजारौं वर्ष पुराना परम्परागत ज्ञान र उपचार पद्धतिले पनि यस क्षेत्रमा गहिरो अन्तर्दृष्टि प्रदान गर्दछ। विशेषगरी, बौद्ध दृष्टिकोणले मनको प्रकृति र दुःखको जडबारे जुन व्याख्या गर्दछ, त्यो आज पनि मानसिक स्वास्थ्य र परम्परागत उपचारका लागि उत्तिकै प्रासंगिक छ। यस ब्लग पोस्टमा हामी बौद्ध दर्शनले मानसिक स्वास्थ्यलाई कसरी हेर्छ र परम्परागत उपचारमा यसको भूमिका कस्तो हुन सक्छ…

Read More

बौद्ध धर्मको टाइम क्याप्सुल: तेरमा (लुकाइएका खजाना ग्रन्थहरू)

rinpoche

तेरमा: तिब्बती बौद्ध परम्पराको लुकेको खजाना र यसको रहस्य हाम्रो संसार रहस्यहरूले भरिएको छ। कहिलेकाहीँ इतिहासका पानामा, कहिलेकाहीँ प्रकृतिको काखमा त कहिलेकाहीँ मानिसको चेतनामा। तिब्बती बौद्ध परम्परामा यस्तै एक अद्भुत र रहस्यमय पाटो छ जसलाई ‘तेरमा’ भनिन्छ। सरल भाषामा भन्नुपर्दा, तेरमा भनेको लुकाइएका खजाना हुन् – तर यी सुन वा हिरा जस्ता भौतिक खजाना मात्र होइनन्, बरु गहन आध्यात्मिक शिक्षा, ग्रन्थ, विधि र पवित्र वस्तुहरू हुन्। यी खजाना हजारौं वर्ष पहिले लुकाइएको विश्वास गरिन्छ र विशेष समयमा, विशेष व्यक्तिहरूले पत्ता लगाउँछन्। तेरमा तिब्बती बौद्ध धर्म, विशेष गरी निङमा (Nyingma) परम्पराको…

Read More

शहरी भीडभाडबीच हराएको करुणा — अब फेरी फर्काउने बेला हो।

rinpoche

नेपाली बौद्ध समाजमा करुणाको गहिरो अर्थ: एक जीवनशैली बुद्ध धर्मले सिकाउने अनेकौं महत्वपूर्ण गुणहरूमध्ये करुणा एक प्रमुख स्तम्भ हो। यो केवल भावना मात्र नभएर एक गहिरो अभ्यास र जीवनशैली पनि हो। विशेष गरी नेपाली समाजमा, जहाँ बौद्ध धर्मको जरा धेरै पुरानो र संस्कृतिसँग गहिरो रूपमा जोडिएको छ, करुणाको भूमिका अझ विशेष देखिन्छ। के हो त यो करुणा, र यसले हाम्रो दैनिक जीवन र सामाजिक सम्बन्धहरूमा कस्तो प्रभाव पार्छ? आउनुहोस्, यस विषयमा केही विचार गरौं। करुणाको अर्थ र बौद्ध दर्शनमा यसको महत्व करुणा शब्दको सामान्य अर्थ हो – अरूको दुःख देख्दा…

Read More

कर्म: हाम्रो जीवनको अदृश्य कलाकार

rinpoche

नेपाली बौद्ध दृष्टिकोणबाट कर्मलाई बुझ्दै: हाम्रो जीवनको शिल्प हाम्रो जीवनमा राम्रो वा नराम्रो जे पनि हुन्छ, त्यसलाई कतिपयले भाग्य भन्छन्, कतिपयले संयोग। तर बौद्ध धर्ममा यसको पछाडि एउटा गहन सिद्धान्त छ जसलाई ‘कर्म’ भनिन्छ। कर्म भनेको के हो? के यो पूर्वनिर्धारित भाग्य हो? वा हाम्रो हातमा केही छ? आज हामी नेपाली बौद्ध दृष्टिकोणबाट कर्मलाई बुझ्ने प्रयास गर्नेछौं। यो कुनै जटिल धार्मिक चर्चा मात्र होइन, बरु यो हाम्रो दैनिक जीवनलाई अझ राम्ररी बुझ्न र जिउनका लागि एक महत्वपूर्ण मार्गदर्शक हो। कर्म भनेको के हो? (कर्म: कार्य र नियत) धेरैजसो मानिसले कर्मलाई…

Read More

नेवार बौद्ध धर्मको संसार: विहारदेखि पौवा चित्रकलासम्म

rinpoche

काठमाडौं उपत्यका: नेवार बौद्ध धर्मको गहिरो छाप र जीवनशैली काठमाडौं उपत्यका, मन्दिर र मठहरुको शहर, आफ्नो अनुपम संस्कृति र इतिहासका लागि विश्वभर परिचित छ। यहाँको जीवनशैली, कला, वास्तुकला र चाडपर्वमा विभिन्न संस्कृति र धर्मको संगम देखिन्छ। यसमध्ये, नेवार बौद्ध धर्मको प्रभाव विशेष गरी गहिरो र व्यापक छ। यो धर्म केवल पूजापाठ र अनुष्ठानमा सीमित छैन, बरु यहाँको समाजको धुकधुकी बनेको छ। यस ब्लग पोस्टमा, हामी काठमाडौं उपत्यकामा नेवार बौद्ध धर्मले पारेको बहुआयामिक प्रभावबारे चर्चा गर्नेछौं, जसले यहाँको परिचयलाई आकार दिएको छ र यहाँको जीवनशैलीलाई विशेष बनाएको छ। नेवार बौद्ध धर्मको…

Read More

हावामा मन्त्र, ढुङ्गामा शान्ति: हिमालयका अनौठा बौद्ध अभ्यासहरू

rinpoche

हिमालयको काखमा बौद्ध जीवन: अनौठा अभ्यासहरूको खोजी हिमालय, केवल हिउँले ढाकिएका अग्ला चुचुराहरूको शृंखला मात्र होइन। यो शान्ति, रहस्य र गहिरो आध्यात्मिकताको भूमि पनि हो। यस विशाल पर्वत श्रृंखलाको काखमा हजारौं वर्षदेखि बौद्ध धर्मले आफ्नो जरो गाडेको छ, तर यहाँको भौगोलिक विशेषता र स्थानीय संस्कृतिसँग घुलमिल हुँदा यसले विश्वका अन्य भागभन्दा फरक, आफ्नै अनौठो रूप धारणगरेको छ। यहाँका बौद्ध अभ्यासहरू केवल धार्मिक विधिमात्र नभई जीवनशैलीसँग गहिरो रूपमा जोडिएका छन्। आउनुहोस्, हिमालय क्षेत्रका केही विशिष्ट बौद्ध अभ्यासहरूको खोजी गरौं। यस क्षेत्रको कठोर भूभाग र जीवनशैलीले यहाँको बौद्ध धर्मलाई थप आत्मनिर्भर, सामुदायिक…

Read More