मृत्युपछिको यात्रा: बौद्ध धर्ममा पुनर्जन्मको अर्थ र महत्व मानव जीवनमा सबैभन्दा रहस्यमय र गहन प्रश्नमध्ये एक हो: मृत्युपछि के हुन्छ? के यो सबैको अन्त्य हो, वा यो कुनै अर्को यात्राको सुरुवात हो? विभिन्न धर्म र संस्कृतिहरूमा यसका आ-आफ्नै धारणाहरू छन्। बौद्ध धर्मले पनि यस प्रश्नको उत्तर दिन्छ, तर यसको दृष्टिकोण अलि फरक छ, जसलाई पुनर्जन्म (Reincarnation) भनिन्छ। बौद्ध धर्मका अनुसार, मृत्यु जीवनको अन्त्य होइन, बरु एउटा अवस्थाबाट अर्को अवस्थामा संक्रमण मात्र हो। यो ब्लग पोस्टमा हामी बौद्ध धर्ममा पुनर्जन्मको अवधारणा, मृत्युपछिको जीवन कसरी निर्धारित हुन्छ, र यसको आध्यात्मिक महत्वबारे चर्चा…
Read MoreTag: Buddhism
मध्यम मार्ग: अस्तव्यस्त संसारमा सन्तुलन
आजको द्रुत गतिको र प्रायः अस्तव्यस्त संसारमा हामीमध्ये धेरैले आफूलाई कहिलेकाहीँ हराएको वा अत्यधिक दबाबमा परेको महसुस गर्छौं। चारैतिरबाट आउने जानकारीको ओइरो, सामाजिक सञ्जालको निरन्तर बज बज र जीवनका अपेक्षाहरूले हामीलाई दौडधुपमा व्यस्त राख्छ। यस्तो अवस्थामा मन अशान्त हुनु र जीवनमा कुनै कुराको कमी भएको महसुस हुनु स्वाभाविक हो। हामी कहिले यो अतिमा पुग्छौं त कहिले त्यो अतिमा, तर केही कुरा मिल्दैन। यसै सन्दर्भमा, हजारौं वर्ष पुरानो एउटा अवधारणा आज पनि उत्तिकै सान्दर्भिक छ: मध्यम मार्ग। जीवनको भिडभाड र द्वन्द्वहरूका बीचमा सन्तुलन खोज्ने यो एक शक्तिशाली सूत्र हो। मध्यम मार्ग:…
Read Moreकर्म के हो? भ्रम र वास्तविकता
हामी अक्सर ‘कर्म’ शब्द सुन्छौं। कसैले भन्छ, ‘यो त उसको कर्मले पाएको हो,’ वा ‘राम्रो कर्म गर।’ कर्म शब्द हाम्रो संस्कृति र दैनिक जीवनमा यसरी घुलेको छ कि यसलाई लिएर विभिन्न किसिमका धारणाहरू बनेका छन्। तर कर्म वास्तवमा के हो? के यो भाग्य जस्तै पूर्वनिर्धारित हो जसबाट उम्कन सकिँदैन? वा हाम्रो कामको तत्काल प्रतिफल मात्र? यस पोस्टमा, हामी कर्मको वरिपरिका केही सामान्य भ्रमहरूलाई चिर्दै यसको वास्तविक अर्थ बुझ्ने प्रयास गर्नेछौं। कर्म बारेका सामान्य भ्रमहरू धेरैले कर्मलाई भाग्यसँग जोडेर हेर्छन्। उनीहरू सोच्छन् कि जे भइरहेको छ, त्यो सबै कर्मले पूर्वनिर्धारित हो…
Read Moreसिद्धार्थ गौतमको जीवन: राजकुमारदेखि बुद्धसम्म
महान परिवर्तनको कथा सुन्दा हामीलाई सधैं प्रेरणा मिल्छ। त्यस्तै एक अविश्वसनीय कथा हो सिद्धार्थ गौतमको, जो एक समृद्ध राजकुमारबाट सम्पूर्ण संसारलाई ज्ञानको मार्ग देखाउने ‘बुद्ध’ बन्नुभयो। उहाँको जीवनको यात्रा साँच्चै नै असाधारण छ, र यसले हामीलाई धेरै कुरा सिकाउँछ। आउनुहोस्, उहाँको यो अद्भुत यात्राको बारेमा जानौं। राजसी जीवन र सुखको घेरा सिद्धार्थ गौतमको जन्म आजभन्दा लगभग २५०० वर्षअघि आजको नेपालको लुम्बिनीमा भएको थियो। उहाँ शाक्य गणराज्यका राजा शुद्धोदन र रानी मायादेवीका पुत्र हुनुहुन्थ्यो। ज्योतिषहरूले उहाँको जन्मसँगै भविष्यवाणी गरेका थिए कि उहाँ या त महान् चक्रवर्ती राजा बन्नुहुनेछ वा महान् त्यागी…
Read Moreजीवन बदल्ने प्रसिद्ध बौद्ध भनाइहरू
जीवनलाई नयाँ दिशा दिने बौद्ध भनाइहरू जीवन सधैं सहज नहुन सक्छ। कहिलेकाहीँ परिस्थिति यस्ता आइदिन्छन् कि हामी अलमलिन्छौं, दुखी हुन्छौं वा आशा हराउँछौं। यस्ता बेला एउटा सानो प्रेरणादायी शब्दले पनि ठूलो फरक पार्न सक्छ। संसारका महान् गुरुहरू मध्ये एक, गौतम बुद्धको शिक्षाले हजारौं वर्षदेखि मानिसहरूलाई सही मार्ग देखाउँदै आएको छ। उहाँका भनाइहरू सरल लाग्न सक्छन्, तर तिनमा जीवनलाई हेर्ने हाम्रो नजर बदल्ने गहिरो शक्ति लुकेको हुन्छ। यस ब्लग पोस्टमा, हामी केही प्रसिद्ध बौद्ध भनाइहरू बारे चर्चा गर्नेछौं जसले तपाईंको सोचाइलाई नयाँ दिशा दिन सक्छ र जीवनलाई अझ शान्त र अर्थपूर्ण…
Read Moreबौद्ध धर्म र आधुनिक मनोविज्ञान: चकित पार्ने सम्बन्धहरू (Buddhism and Modern Psychology: Surprising Connections)
बौद्ध धर्म र आधुनिक मनोविज्ञान: चकित पार्ने सम्बन्धहरू आजको तीव्र गतिमा दौडिरहेको संसारमा, हामी प्रायः मानसिक शान्ति र खुशीको खोजीमा रहन्छौं। कसैले यसको लागि आध्यात्मिकताको सहारा लिन्छन् भने, कसैले आधुनिक विज्ञान र मनोविमर्शमा विश्वास गर्छन्। हेर्दा बौद्ध धर्म एउटा प्राचीन आध्यात्मिक परम्परा हो र आधुनिक मनोविज्ञान एउटा वैज्ञानिक विधा हो। यिनीहरू दुई फरक किनारजस्ता देखिन सक्छन्, तर जब हामी गहिरिएर हेर्छौं, तब मन र मानव अनुभव लाई बुझ्ने सन्दर्भमा यिनीहरूबीच चकित पार्ने समानताहरू भेटिन्छन्। यो ब्लग पोस्टमा, हामी बौद्ध धर्मका केही मुख्य सिद्धान्तहरू र आधुनिक मनोविज्ञानले पत्ता लगाएका कुराहरूबीचको सम्बन्धबारे…
Read Moreबौद्ध धर्म र शाकाहार: नैतिकता, स्वास्थ्य र विवाद
बौद्ध धर्म र शाकाहार: के यो केवल खानाको कुरा हो वा गहिरो दर्शन? के तपाईंले कहिल्यै सोच्नुभएको छ कि सबै बौद्धहरू शाकाहारी हुन्छन्? वा किन कोही शाकाहारी हुन्छन् र कोही हुँदैनन्? बौद्ध धर्म र शाकाहारबीचको सम्बन्ध शताब्दीयौंदेखि एउटा रोचक र कहिलेकाहीं केही विवादित विषय बन्ने गरेको छ। यो केवल खानाको प्रकारको बारेमा मात्र छैन, बरु यसमा गहिरो नैतिक, दार्शनिक र व्यावहारिक पक्षहरू जोडिएका छन्। आज हामी यही सम्बन्धलाई केलाउँदैछौं, यसका नैतिकता, स्वास्थ्य लाभ र यससँग जोडिएका केही बहसहरूलाई हेर्दै। बौद्ध धर्मको नैतिकता र शाकाहार बौद्ध धर्मको मूल शिक्षामा जीव हिंसा…
Read Moreअमिताभ बुद्धको अभिषेक समारोहमा हार्दिक निमन्त्रणा
अमिताभ बुद्धको अभिषेक समारोहमा हार्दिक निमन्त्रणा बुद्ध धर्मप्रति श्रद्धा, आस्था र अभ्यास राख्ने सम्पूर्ण उपासक–उपासिकाहरु, साधक–साधिकाहरु तथा धर्मप्रेमी महानुभावहरुलाई अत्यन्त श्रद्धापूर्वक यो विशेष निमन्त्रणापत्र प्रस्तुत गरिन्छ। परम पूज्य गुरुवर, विद्याधर आचार्य महायोगी श्रीधर राणा रिन्पोछे ज्युको अपार करुणा र आशीर्वादबाट हामी सबैलाई भगवान अमिताभ बुद्धको अभिषेक ग्रहण गर्ने अनुपम अवसर प्राप्त हुँदैछ। यस अवसरमा गुरुवर श्रीधर रिन्पोछेज्यू स्वयं उपस्थित भई, हामी सबै उपासक–उपासिकाहरुलाई यस महत्वपूर्ण अभिषेक (अनुत्तर योग तन्त्र अनुसारको दीक्षा) प्रदान गर्नुहुनेछ। अभिषेकको आध्यात्मिक महत्त्व भगवान अमिताभ बुद्ध निर्वाणपार संसारका प्राणीहरूलाई उद्धार गर्नको निम्ति असंख्य प्रतिज्ञाहरू गर्नुभएको बुद्ध हुन्।…
Read Moreअँध्यारोबाट उज्यालोतर्फ: बौद्ध गुरुको मार्गदर्शन र सम्बन्धको शक्ति
बौद्ध धर्मको गहिरो र विशाल सागरमा एक्लै पौडी खेल्नु चुनौतीपूर्ण हुन सक्छ। बुद्धत्व प्राप्तिको मार्ग सरल छैन; यो भ्रम, गलत बुझाइ र ठेस लाग्ने सम्भावनाले भरिएको हुन्छ। यस्तो अवस्थामा, हामीलाई सही दिशा देखाउने, ज्ञानको दियो बाल्ने र प्रेरणा दिने व्यक्तिको आवश्यकता पर्दछ। यसैले बौद्ध धर्ममा ‘गुरु’को भूमिकालाई अत्यन्तै महत्वपूर्ण मानिन्छ। गुरु खोज्नु मात्र होइन, उहाँसँगको सम्बन्धलाई कसरी सुमधुर, जीवन्त र गहिरो बनाउँदै लैजाने र परिष्कार गर्ने भन्ने कुराले नै हाम्रो आध्यात्मिक यात्राको सफलता निर्धारण गर्दछ। बौद्ध धर्ममा गुरुको आवश्यकता किन? बौद्ध धर्मका ग्रन्थहरू विशाल छन् र अभ्यासका विधिहरू जटिल हुन…
Read Moreबौद्ध धर्ममा मृत्यु: एक गहन चिन्तन, तिब्बती परम्परा र रूपान्तरणको अवसर
बौद्ध धर्ममा मृत्यु: एक गहन चिन्तन, तिब्बती परम्परा र रूपान्तरणको अवसर मृत्यु जीवनको एक अपरिहार्य सत्य हो; यो हरेक प्राणीले सामना गर्नुपर्ने अन्तिम परिणति हो। विभिन्न धर्म र दर्शनहरूले मृत्युलाई आ-आफ्नै तरिकाले व्याख्या गरेका छन्। बौद्ध धर्मले मृत्युलाई जीवनको अन्त्यको रूपमा मात्र नभई, एक नयाँ सुरुवात वा रूपान्तरणको सम्भावना बोकेको प्रक्रियाको रूपमा हेर्छ। यसले मृत्युको भयलाई न्यूनीकरण गर्दै, यसलाई सजगता र करुणाका साथ सामना गर्न मार्गदर्शन प्रदान गर्दछ। बौद्ध धर्ममा मृत्युको अवधारणा के हो? यसले जीवन र मरणको चक्रलाई कसरी बुझाउँछ? विशेषगरी, तिब्बती बौद्ध धर्मले यसलाई कसरी थप विस्तृत र…
Read More