Author: rinpoche

बौद्ध दर्शन र विज्ञानको सम्बन्ध, यथार्थसँग कति नजिक ?

rinpoche

सूर्य लोप्चन तामाङ गौतम बुद्धको आफ्नो सिद्धान्त अनुसार धर्मबारे परिभाषा यसरी गरिएको छ – धर्म भनेको समाउनु हो तर के समाउनु भन्दा दुःख र कष्टमा परेका प्राणीहरुलाई मद्धत वा समाएर यथार्थ कुनै उत्तम उपायद्वारा उद्धार गर्नु हो । यसबारे महान गुरु डुक्पा रिन्पोछे भन्नु हुन्छ कि महायानी बौद्ध सिद्धान्तले सबै प्राणीलाई दुःख कष्टबाट कुनै सही र उत्तम उपायद्वारा उद्धार गरी निर्वाणको क्षेत्रमा र्पुयाउन, नराम्रो र दुःखपूर्ण जन्मबाट मुक्ति दिलाउन गरिने महान उपायलाई नै सही धर्म मानिन्छ । अहिले विश्वमा विज्ञानका नयाँ नयाँ अविस्कारले निकै चमत्कार गरिरहेका छन् । जल, स्थल…

Read More

तिलोत्तमा राष्ट्रिय बौद्ध सम्मेलन स्थगित

rinpoche

अन्तर्राष्ट्रिय बुद्ध परियत्ती उदय विहारले गर्न लागेको तिलोत्तमा राष्ट्रिय बौद्ध सम्मेलन स्थगित भएको छ । कोरोना संक्रमणको प्रकोप अत्याधिक मात्रामा बढ्दै गएपछि सम्मेलन स्थगित गरिएको हो । यस बर्ष २०७८ सालको २५६५ बुद्ध सम्बत तथा २६४४ औं बुद्ध जन्म जयन्तीको अवसरमा सम्मेलन गरिन लागिएको थियो । पछिल्लो परिस्थितिलाई मध्यनजर राख्दै सम्मेलन स्थगित गरिएको सम्मेलनका संयोजक भिक्षु ज्ञानेन्द्रले विज्ञप्ति जारी गरेर जानकारी दिनुभएको छ ।

Read More

बुद्धिष्ट हुन के गर्नु पर्छ ?

rinpoche

लोक बहादुर शाक्य बुद्ध धर्म भनेको प्रकृतिको नियम भित्र रहेको अति सरल धर्म हो । यसमा बलपुर्वक बनाईराखेको नियम छैन । बुद्ध धर्म पालना गरेर हामीलाई कुनै नोक्सानी हुँदैन । बुद्ध धर्म प्राकृतिक, मानसिक र बैज्ञानिक धर्म हो । यस धर्म बाट हामी लाई बोध गर्ने यहि हो कि हरक्षण आफ्नो कर्म राम्रो पारिराख्नु पर्दछ । यसको लागि बुद्धधर्मको मूल आधार पञ्चशिल पालना गरेर कर्म राम्रो गर्ने पहिलो पाइला हो । बुद्धले ब्राह्मणवादको विरोध गरे, तर संघमा ब्राह्मणहरूलाई नै उच्च स्थान दिए । ती होनहार ब्राह्मणहरूको प्रवेश नभएको भए बुद्ध…

Read More

शेर्पा सेवा केन्द्रमा यसवर्षको बुद्ध जयन्ती कार्यक्रम स्थागित

rinpoche

काठमाडौँको बौद्ध टुसालस्थित शेर्पा सेवा केन्द्रमा आयोजना गरिने भनिएको यस वर्षको बुद्ध जयन्ती विशेष कार्यक्रम स्थगित भएको छ । नेपालमा दोस्रो लहरको कोरोना संक्रमणको प्रभाव बढ्दै गएपछि सरकारले सरकारले लकडाउन गरेर सभासमारोह र ठूला कार्यक्रम नगर्न अनुरोध गरेपछि कार्यक्रम स्थगित गरिएको बुद्ध जयन्ती मूल आयोजक समितिका अध्यक्ष आङ दामी शेर्पाले बताउनु भयो । यस वर्षको २५६५ औँ बुद्ध जयन्तीको अवसरमा शेर्पा सेवा केन्द्रमा जेठ ८ गते विशेष कार्यक्रम गर्ने योजना बुद्ध जयन्ती मूल आयोजक समितिको योजना रहेको थियो । विज्ञप्ति जारी गर्दै आयोजक समितिका महासचिव आङ पेम्बा शेर्पाले यस वर्षको…

Read More

बौद्ध धर्ममा नेपालको रैथानेपन

rinpoche

बाह्रौं शताब्दीको अन्त्यतिर नेपालको बौद्ध सम्प्रदायमा परिवर्तन आयो र भिक्षु जीवनको अन्त्य हुँदै गयो। रैथाने वज्रयानकै माध्यमबाट प्राचीन नेपालमण्डलभित्र बौद्ध धर्म सुरक्षित रहन सक्यो। प्रथम बौद्ध महासांघिक भएकै समय बौद्ध धर्ममा हीनयान र महायानीका रूपमा दुई सम्प्रदायको विकास भइसकेको थियो । त्यसमा पनि अठार उपसम्प्रदायको अस्तित्व देखिइसकेको थियो । पछि आएर महायानको भिन्न सम्प्रदायका रूपमा तान्त्रिक प्रभावमा वज्रयान पनि देखिन थाल्यो । श्रीलंका, म्यानमार, थाइल्यान्डतिर थेरवादले पकड जमाउँदै लग्यो भने जापान, कोरिया, चीन, भियतनाम, भुटान, तिब्बतलगायतमा महायानी धर्मले व्यापकता पायो । कुनै समय अफगानिस्तानको गान्धार, पाकिस्तानको तक्षशिला, कश्मीरदेखि पूर्वी भारतका बंगाल र मध्यप्रदेश, ओडिसासम्म…

Read More

आचार्य पद्मसम्भव (गुरु रिन्पोछे) लाई चिनौ नजिकबाट, संक्षिप्त जानकारी

rinpoche

१. पृष्ठभूमि वज्रयान बौद्ध परम्पराका संस्थापकको रूपमा चिनिनु हुने आचार्य पद्मसम्भव ओडियानाको उत्तर पश्चिमी दिशा धनकोश तालको टापुमा बहु रङ्गीन कमलको फूलमा जन्मिनुभएको थियो । उहाँलाई ओडियानका राजा इन्द्रभूतिले पालनपोषण गर्नुभएको मानिन्छ । उहाँलाई त्रिकाल बुद्ध, दोस्रो बुद्ध तथा तिब्बत र हिमाली क्षेत्रका समस्त बुद्ध अनुयायीहरूले गुरु रिन्पोछेको नामले पुकारिन्छ । करिब आठौँ शताब्दीतिर तिब्बतका राज ठ्रिसोङ देहु चेनको निमन्त्रणामा नेपालको मार्ग हुँदै तिब्बतमा बौद्ध धर्मको रक्षा एवं प्रचार प्रसार गर्न पाल्नु हुँदा नेपालमा पनि उहाँले बौद्ध धर्मको व्यापक रूपमा प्रचार प्रसार गर्नुभएको थियो । तिब्बतमा उहाँले मन्त्रद्वारा भूत, प्रेत,…

Read More

The mountain Yogi मिला रेपा : विशेष जानकारी

rinpoche

सांगे लेग्देन गुरुङ (भूपेन) (1052 ई. – 1135 ई.) तिर हिमालय क्षेत्रको सबैभन्दा प्रसिद्ध योगि तथा कवि मध्ये एक हुनुहुन्थ्यो । मिला रेपा, मिला उहाको पूर्वजले पाएको उपाधि हो । उहाँको पुर्वज जोसे , एकदमै रिद्धिसिद्धि प्रात लामा हुनुहुन्थ्यो उहालाई लोकले दिएको सम्माननै उहाको वंशको प्रायःजसोलाई मिला भनिन्थ्यो । पिता मिला शेराप ग्याल्छेन अर्थात प्रज्ञाध्वज ) माता कर्मो ग्येन अर्थात श्वेत रत्नाको कोख बाट जन्मदिनु भएको थियोे मिला रेपा । उहाँको जिजु बाजेहरु ञिङमापा परम्पराको लामा हुनुहुन्थ्यो भने उहाको बाजे मिला दोर्जे सेङ्गे र उहाको पिता चाहिँ प्रख्यात ब्यापारी हुनुहुन्थ्यो ।…

Read More

चारुमती बुद्ध विहार निर्माण विस्तारका लागि भूमि पूजा

rinpoche

काठमाडाँैँको चावहिलस्थित चारुमती बुद्ध विहारको पूनःनिर्माण विस्तारका लागी शनिवार परित्राण पाठ गरि भूमि पूजा गरिएको छ । विहारका प्रमुख भिक्षु तपस्सी धम्म महास्थवीर र भिक्षु समित स्थविरद्वारा पूजापाठ गरि शुभसाइतमा पूजा सम्पन्न गरिएको हो । परित्राण पाठ र पूजामा रोशन गुर्जुको पनि सहभागिता रहेको थियो । कोभिड १९ कारण कार्यक्रममा विहार निर्माण समिति र विहारका सीमित दाताहरु मात्रै सहभागि भएका थिए । उक्त विहारमा रहेको पाटीको एक आना जग्गामा २०५५ सालमा भिक्षु तपस्सी धम्म बुद्ध विहार निर्माण गर्नु भएको हो । विहारसँगै जोडिएको थप एक आना एक पैसा जग्गा २०७५…

Read More

एक योगीको स्वप्न संसार

rinpoche

घनश्याम खड्का अक्सर जोगीहरु गुफा–तपस्वी र संसारविमुख हुन्छन् । श्याल्पा तेन्जिङ रिम्पोछे भने यस मामिलामा भिन्न देखिए । यी बौद्ध गुरू संसारतिरै फर्केर, संसारमै बसेर नयाँ संसार बनाउने धुनमा छन् । तिब्बती गुरु झ्याड्रेल रिम्पोछेका चेला श्याल्पा रिम्पोछेको देशना छ– जीवन एक अवसर हो, आनन्द भोग गर्ने । बितेका कुराले हाम्रो जीवनमा के अर्थ राख्छ ? हजारौं वर्षअघिको कुनै घटना वा व्यक्तिको निर्णयले अहिलेको समाज र मानिसलाई के प्रभाव पार्छ ? झट्ट हेर्दा लाग्छ, उहिलेका कुरा खुइलिए, बितेका कुरा बिलाए, जीवन अहिलेको हो, यो पूर्णतः विगतबाट मुक्त छ । तर, खोज्दै गयो भने प्रत्येक ठाउँ, प्रत्येक मानिस…

Read More

ज्ञानको प्रतिक मन्जुश्री

rinpoche

सांगे लेग्देन गुरुङ (भूपेन) महयान बौद्ध धर्ममा अति पुज्य एवम् लोकप्रिय नाम हो मंजुश्री । गतिविधि अझ भनौं जगतहितार्थ उच्च भुमि धर्ममेघा शिरोमणिमा रहेर सर्वकल्याणको कार्यार्थ महाबोधिसत्व हुनुभए पनि । नितार्थमा उहाँ बुद्ध बुद्धत्वनै हुनुहुन्छ । जगतहितार्थ उहाजस्तै आठ उपपुत्र सदैव करुणा तथा मैत्रीपूर्णभावले जगतकल्याणको कर्म साधानामा लागि पर्नु भैरहनु हुन्छ ,मंजुश्री जस्तैः आठ कल्याण उपपुत्रहरु चाहि , ཉེ་བའི་སྲས་ཆེན་བརྒྱད། आठ उपपुत्र , १)འཇམ་པའི་དབྱངས། ་(मंन्जुश्री ) २)ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ། वज्रपाणि ३)སྤྱན་རས་གཟིགས། अवलोकितेश्वार ४)ས་ཡི་སྙིང་པོ། क्षितिगर्भ ५)སྒྲིབ་པ་རྣམ་སེལ།सर्वनिवरणविष्कम्भी ६)ནམ་མཁའི་སྙིང་པོ། आकाशगर्भ ७)བྱམས་པ། मैत्रेय ८)ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ། समन्तभद्र यहाँ आठ मध्ये चर्चा गरिएको उहाँ मंजुश्रीको जन्मस्थल चाहि चीन देशमा हो…

Read More