Author: rinpoche

बौद्ध धर्ममा लोचावा भनेको के हो ?

rinpoche

हिमाली तथा तिव्वती बौद्ध धर्मावलम्वीहरुमा लोचावा शव्दको विशेष महत्व रहेको छ । लोचावालाई यी भेगमा निकै सम्मानपूर्वक लिइन्छ । लोचावा तिब्बती अनुवादकहको शीर्षकमा प्रयोग गर्ने शव्द हो । यो शव्दको अर्थ हुन्छ अनुवादक । भारतीय विद्वान तथा पण्डितहरुसँग मिलेर बौद्ध ग्रन्थलाई संस्कृत र पाली भाषाबाट चिनिया, तिब्बती र अन्य एसियाली भाषाहरुमा अनुवाद गर्ने काममा लोचावाहरुको विशेष योगदान रहेको छ । संस्कृत र पाली भाषामा रहेका बौद्ध ग्रन्थहरुलाई तिब्बतीमा भाषामा अनुवाद गर्ने प्रमुख र प्रख्यात लोचावाहरुमध्ये पगोर वैरोचन, ज्ञानसुत्र, युड्रञिङपो, रिन्छेन जाङ्पो, मारपा हुन् । तिब्बतीमा लोचावा भन्ने शब्द “द्विभाषी“ र…

Read More

चौथो छोक्ग्युर लिङ्पा छोक्लिङ् रिन्पोछेको सिंगापुरमा परिनिर्वाण

rinpoche

बौद्ध जगतले एक सुप्रशिद्ध धर्मगुरुलाई गुमाएको छ । शुक्रवार नेपाली समय अनुसार ७ बजेर ५७ मीनेट जाँदा चौथो छोक्ग्युर लिङ्पा छोक्लिङ् रिन्पोछे परिनिर्वाणमा जानु भएको छ । रिम्पोछे ६८ वर्षको हुनुहुन्थ्यो । रिम्पोछेले परिनिर्वाण लिएको समय उहाँका सबै परिवार, दाजुभाई वरिपरि रहेका थिए । अहिले समाधिमा रहनु भएका उहाँ रिन्पोछेको शिघ्र अवतरणका लागी प्रार्थना गर्न कानिङ सेडुप लिङ गुम्बा संगठन तथा विकास कोषमार्फत् विज्ञप्ति जारी गर्दै छोकी ङिमा रिन्पोछेले सबैमा अनुरोध गरेको छ ।

Read More

बुद्ध धर्मको इतिहास र महत्वपूर्ण तथ्य

rinpoche

बौद्ध धर्मका प्रस्थापक महामानब माहात्मा बुद्ध साक्यमुनि ( गौतम बुद्ध ) हुनुहुन्छ । उहाँ ५६३ ईसा पुर्बबाट ४८३ इसा पुर्बसम्म रहनु भयो । इसाइ र इस्लाम धर्मभन्दा पहिला बौद्ध धर्मको उत्पत्ती भएको थियो । यश धर्मका अनुयायीहरु धेरै जसो चीन, जापान, कोरिया, थाइल्यान्ड, कंम्बोडिया, भियतनाम, श्रीलंका, नेपाल, भुटान र भारत जस्ता कयौं देशहरु छन । (१) बौद्ध धर्मका संस्थापक गौतम बुद्ध हुनुहुन्छ, उहाँलाई एसियाको ज्योति पनि भनिन्छ । (२) गौतम बुद्धको जन्म ५६३ इसा पुर्बको बीच साक्य गण राज्यको तत्कालीन राजधानी कपिलवस्तुको नजिक लुम्बिनी नेपालमा भएको हो । (३) उहाँको…

Read More

विश्व शान्तिको कामना गर्दै नाला गुम्बामा सुरु भयो काग्यु मोन्लम

rinpoche

हिमाली महायानी बौद्धमार्गीमध्ये काग्यू सम्प्रदायका अनुयायी बीच विशेष महत्व रहेको काग्यु मोन्लम सुरु भएको छ । हरेक वर्ष भारतको बोधगयामा हुँदै आएको मोन्लम यसपटक कोरोना संक्रमणमा कारण त्यहाँ आयोजना नगरिए पछि नेपाल, भारत, चीन, भुटान लगायतका काग्यु सम्प्रदायको गुम्बाहरुमै आयोजना भइरहेको छ । यसैक्रममा काभ्रेको नालास्थित धाक्पो सेड्रुप लिङ गुम्बामा पनि बुधवारदेखि काग्यु मोन्लम सुरु भएको छ । मोन्लममा विश्व शान्तिको कामना गर्दै करिब १ सय ३० जना लामा गुरुहरुले मन्त्रोच्चारण सहित पूजा पाठ गरिरहेका छन् । मोन्लम ७ दिनसम्म जारी रहने गुम्बाका खेन्पो मुखिया लामाले जानकारी दिए । काग्यु…

Read More

यी हुन् बुद्धको महापरिनिर्वाण पछि निर्माण गरिएका आठ स्तुपहरु

rinpoche

बुद्धको स्तूपहरुको निर्माण बुद्धको महापरिनिर्वाण भए पछि गरिएको थियो । बुद्धको पवित्र धातु (अस्थि) हरु बाट सर्व प्रथम आठ स्तुपहरु को निर्माण भएको थियो । १. आजत शत्रु ( राजगृह) २. शाक्य ( कपिलवस्तु) ३. वूली ( अल्पकल्प) ४. कोलिय ( रामग्राम) ५. मल्ल ( पावा) ६. मल्ल ( कुशीनगर) ७. ब्राह्मण ( वैश्दीप) ८. लिच्छवि ( वैशाली) यी ८ स्तुपहरु मध्ये सात स्तुपहरुलाई खन्न लगाएर सम्राट अशोकले चौरासी हजार स्तुपहरुको निर्माण गराएका थिए । ती जुन तीन प्रकारका थिए । क. शारीरिक स्तूप (त्यो स्तूप जुन् भगवान बुद्धको अस्थिहरुबाट…

Read More

मायादेवी ट्रेलको खोजी

rinpoche

मायादेवी सुत्केरी मार्ग पछ्याउँदै युनेस्कोका नेपाल प्रतिनिधि क्रिस्चियन म्यानहर्ट र परामर्शदाता थोमस स्क्ररोमले शुक्रबार साइकल यात्रा पूरा गरेका छन् । उक्त मार्गको प्रचारका लागि उनीहरूले साइकल यात्रा गरेका हुन् । उनीहरू बुद्ध जन्मस्थल लुम्बिनीबाट पडरिया, मनौरी, सिवलवा, बिजुवा, सिसहनिया, दोहनी, निग्लिहवा हुँदै शाक्य वंशीय राजधानी तिलौराकोट पुगेका थिए । उनीहरूले गोरेटो, धुले, ग्राभेल र कालोपत्र बाटो हुँदै ४ घण्टामा करिब ३६ किमि साइकल यात्रा गरेका थिए । यात्राका लागि उनीहरूले काठमाडौंबाट साइकल झिकाएका थिए । लुम्बिनी र कपिलवस्तुको पर्यटन विकासका लागि नयाँ गन्तव्यका रूपमा चार वर्षअघि मायादेवी सुत्केरी मार्ग पहिचान गरी पर्यटकीय गन्तव्य बनाउन सकिने…

Read More

निर्वाणसम्म पुग्ने एउटै सही बाटो

rinpoche

अनुवाद निर्मल एमजिके ♣ मनुष्यहरूको मन दिन प्रतिदिन जलेर धमिलो र मैला भइरहेको छ। लोभ भनेको धमिलो र मैला हो। क्रोध भनेको पनि धमिलो र मैला हो। मोह पनि धमिलो र मैला हो। अभिमान पनि धमिलो र मैला हो। र ईर्ष्या र मत्सर्य भन्ने धमिलो र मैलाको कारणले चित्त सङ्लो नभएको हो। चित्त सङ्लो नभएको कारणले सत्व प्राणीहरू दुःखबाट पार हुन सक्दैनन्। किलेशको मैलाले हरदम जलाई रहेको हुन्छ। ♣त्यो चित्तलाई सङ्लो बनाउनको लागि, नराम्रा सोचाइ मनहरू हटेर जानको लागि एउटै भएको विपस्यना कर्मस्थानलाई आचरण गर्नु पर्छ भनिएको हो। ♣ मन सङ्लो भएर आयो…

Read More

ललितपुरका अशोक चैत्यहरुको वास्तविकता !

rinpoche

ललितपुर जिल्लाको पाटन शहरमा रहेको अशोक थूर, कहिने थूरहरू काठमाडौंका स्वयम्भू चैत्य वा बौद्धको ठूलो चैत्यजस्तै उपत्यकाभित्रका विशिष्ट बौद्धस्थल हुन् । यी चार ठूरहरू पुलचोक थूर, लगनखेल थूर, तेता थूर र ईबही थूर पाटन शहरको बाहिर चार कुनमा भनेजसो अवस्थित छन् । यी चार थूर झण्डै उस्तै थूर देखिन्छन्। माटोको अर्धगोलाकार गुम्बज उठाइन्छ, आवश्यक परेको ठाउँमा ईटको गारो पनि लगाइन्छ, टुप्पामा सानो चैत्य वा त्रियोदश भूमि बनाइन्छ, गर्भको फेदमा चारै दिशामा खोपाभित्र एउटा एटा बुद्ध मूर्ति राखिन्छ । थूरको सम्पूर्ण भाग माटो, ईट इत्यादिले बनेको हुन्छ । अरु वस्तु त्यतिको…

Read More

बुद्ध धर्ममा संघको महत्व

rinpoche

बुद्ध धर्ममा संघको ठुलो महत्त्व छ। यस धर्ममा बुद्ध, बुद्धको धर्म र बुद्धको संघलाई त्रिरत्नको रुपमा मानिने गरिन्छ। संघका नियमहरु विनयपिटकमा संग्रहित छन। अंगुत्तर निकायको कलमसुत्तमा बुद्धले आफ्नो अनुभव अनुसार धर्म पालना गर्ने स्वतन्त्रता दिएका तथा बुद्धले धर्मका सानातिना नियमहरु परिवर्तन गर्न सकिने उपदेश दिएका हुनाले बुद्धको महापरिनिर्वाण पश्चात बुद्ध धर्ममा विभिन्न प्रकारका संघहरु स्थापित भए। यस्ता संघ तथा संघका शाखाहरुमा विनयपिटकका नियमको पालना, स्थानीय सांस्कृतिक प्रभाव तथा धर्मको निश्चित पक्षमा बढी केन्द्रीत हुने आदि विषयमा भिन्न मत राख्दछन। संघमा नै आश्रित नभइकन बुद्ध धर्मलाई आध्यात्मिक रुपमा पालना गर्ने पनि…

Read More

यसरी पुरा भएन बुद्धलाई हात्तीले कुल्चाउने देवदत्तको योजना

rinpoche

देबदत्त बुद्धलाई सधैं नै तल देखाउने चेष्टामा लागी रहन्थे । तर उनलाई सधैं निराशा मात्रै हात लाग्थ्यो । एकपटक जब तथागत बुद्ध कपिलवस्तु पुग्नुभयो तब अनेकौं कुलीन शाक्यवंशी राजकुमार वहाँको अनुयायी बने । देवदत्त पनि तिनीहरु मध्येका एक थिए । केही समयपछि देवदत्तले ऋद्धिबल प्राप्त गरे र एकपटक त्यसको प्रदर्शन मगधका भाबी सम्राट अजातशत्रुका समक्ष गरे । त्यहाँ उनी एक शिशुको रूपमा प्रकट भए जसले सर्पको मेखला बाँधेका थिए । त्यो समयबाट अजातशत्रुले उनलाई परम आदरभावले हेर्न थाले । केही दिनपछि देवदत्त मगधबाट फर्किएर संघमा आए तब उनले आफुलाई बुद्धभन्दा…

Read More