मल्लकाल: बौद्ध कलाको स्वर्णिम युग हामी सबैलाई थाहा छ, नेपालको इतिहास कति धेरै गौरवशाली छ। विशेष गरी मल्ल वंशको शासनकालमा कला, साहित्य र संस्कृतिको विकासले शिखर चुमेको थियो। आज हामी मल्लकालमा बौद्ध कलाको विकास कसरी भयो र यसको महत्व के छ भन्ने बारेमा छलफल गर्नेछौं। के तपाईं जान्न चाहनुहुन्छ मल्लकालमा बौद्ध कला कसरी फस्टायो? आउनुहोस्, यो रोचक यात्रामा हामीसँगै लागौं! मल्लकालमा बौद्ध धर्मको प्रभाव मल्लकालमा बौद्ध धर्म नेपालको अभिन्न अंग बनेको थियो। बौद्ध धर्मले समाजको हरेक पक्षलाई प्रभावित पारेको थियो, कलादेखि वास्तुकलासम्म। राजनीतिक संरक्षण: मल्ल राजाहरूले बौद्ध धर्मलाई खुलेर समर्थन…
Read MoreAuthor: rinpoche
नेपाल बौद्ध संघको बुद्ध जयन्ती विशेष कार्यक्रम, नाटकमार्फत बुद्धका १२ लिला प्रस्तुत
२५६९ औं बुद्ध जयन्तीको अवसरमा नेपाल बौद्ध संघले विशेष कार्यक्रम गरेको छ । कार्यक्रममा प्रमुख अतिथि आचार्य टीका शेर्पा, विशेष अतिथिको रुपमा अभिनेत्री उषा रजक, खेन्पो राजेश कर्माचार्य, लामा कोशिस लोप्साङ वाइवा, नेपाल बुद्धिस्ट न्यूजका संयोजक सुरज खड्का सहभागि थिए । नेपाल बौद्ध संघ र रेपा स्कुलको सहकार्यमा भएको कार्यक्रममा बुद्ध र बुद्धको शिक्षाको चर्चा परिचर्चा गरियो । रेपा स्कुलका लामाहरुले बुद्धको जीवनीमा आधारित १२ लिलालाई नाटकमार्फत प्रस्तुत गरेका थिए । त्यस्तै प्रमुख अतिथि टीका शेर्पाले ६ पारमिताको बारेमा संक्षिप्तरुपमा चर्चा गरेका थिए भने खेन्पो राजेश कर्माचार्य र लामा कोसिस…
Read Moreनेपाल बौद्ध संघ द्वारा २५६९औं बुद्ध जयन्ती: भगवान बुद्धको शिक्षाको, ज्ञान, कला, संगीत र कृतज्ञताको अनुपम संगम
नेपाल बौद्ध संघले भर्खरै सम्पन्न गरेको २५६९औं बुद्ध जयन्ती, २०८२ को समारोह साँच्चै नै एक अविस्मरणीय अनुभव बन्यो। भगवान बुद्धको जन्म, ज्ञान प्राप्ति र महापरिनिर्वाणको पावन स्मृतिमा आयोजित यो कार्यक्रम भगवान बुद्धको शिक्षाको, ज्ञान, कला र कृतज्ञताको एक अनुपम मिश्रण थियो, जहाँ परम्परा र आधुनिकताको सुन्दर समन्वय देखियो। हरेक वर्षझैं, नेपाल बौद्ध संघ र रेपा नेपालले युवा पुस्तालाई बुद्ध धर्मका अनमोल शिक्षाप्रति आकर्षित गर्दै यो पवित्र दिन मनाउँदै आएका छन्। यस वर्षको कार्यक्रममा विविध र आकर्षक प्रस्तुतिहरू समावेश थिए, जसले सहभागी सबैको मनमा शान्ति र प्रेरणाको सञ्चार गरायो। कार्यक्रमको एक…
Read Moreबौद्ध मनोविज्ञान र नकारात्मक व्यवहार परिवर्तन गर्ने यसको दृष्टिकोण।
बौद्ध मनोविज्ञान: नकारात्मक व्यवहार परिवर्तनको लागि एउटा मार्ग नमस्कार साथीहरू! जीवनमा उतार-चढाव त आइरहन्छन्, होइन र? कहिले खुशी, कहिले दुःख, कहिले रिस, कहिले निराशा। तर, कतिपय नकारात्मक व्यवहारले हाम्रो जीवनलाई नराम्रोसँग प्रभावित पार्छ। के हामीले कहिल्यै सोचेका छौँ, यी नकारात्मक व्यवहारलाई परिवर्तन गर्न सकिन्छ? बौद्ध मनोविज्ञानले यसमा एउटा विशेष दृष्टिकोण प्रदान गर्छ। आउनुहोस्, आज हामी यसै विषयमा चर्चा गरौँ। बौद्ध मनोविज्ञानको आधारभूत अवधारणा बौद्ध मनोविज्ञानले हाम्रो मन र भावनालाई बुझ्न मद्दत गर्छ। यसले सिकाउँछ कि हाम्रो दुःखको जड हाम्रो आफ्नै मनमा छ। हामीले वस्तुहरूलाई जसरी हेर्छौँ, त्यसैले हाम्रो भावनालाई निर्धारण…
Read Moreनेपालमा बौद्ध धर्मको ह्रास र ईसाई धर्मको उदय
नेपालमा बौद्ध धर्मको ह्रास र ईसाई धर्मको उदय: एक विश्लेषण नेपाल, सिद्धार्थ गौतम बुद्धको जन्मभूमि, हजारौं वर्षदेखि बौद्ध धर्मको उद्गमस्थल र महत्वपूर्ण केन्द्र रहिआएको छ। यहाँको हावा, पानी र माटोमा बौद्ध शिक्षा र संस्कृति गहिरो गरी बसेको छ। विशेषगरी हिमाली तथा पहाडी क्षेत्रका धेरै समुदायका लागि बौद्ध धर्म जीवन पद्धतिको अभिन्न अंग हो। गुम्बाहरू, चैत्यहरू, मानेहरू र परम्परागत रीतिरिवाजहरूले हाम्रो विशिष्ट पहिचान झल्काउँछन्। यद्यपि, पछिल्लो समयमा केही बौद्धमार्गी नेपालीहरू अन्य धर्मतर्फ आकर्षित भइरहेको देखिन्छ। यो एउटा संवेदनशील विषय हो र यसले हाम्रो सामाजिक-सांस्कृतिक तानाबाना माथि प्रश्न उठाएको छ। कसैको व्यक्तिगत…
Read Moreज्ञानोदय पछिको मौनता: किन बुद्ध तुरुन्तै सिकाउन हिचकिचाए?
ज्ञानोदय पछिको मौनता: किन बुद्ध तुरुन्तै सिकाउन हिचकिचाए? के तपाइँ कल्पना गर्न सक्नुहुन्छ, एउटा यस्तो क्षण जब तपाइँले जीवनको सबैभन्दा ठूलो सत्य पत्ता लगाउनुभयो? तपाइँ संसारलाई त्यो ज्ञान बाँड्न कति उत्साहित हुनुहुन्थ्यो होला? तर, गौतम बुद्ध, जसले बोधगयामा ज्ञानोदय प्राप्त गरे, उनले तुरुन्तै आफ्नो ज्ञान बाँड्न हिचकिचाए। किन? यो प्रश्न शताब्दीऔंदेखि मानिसहरूलाई जिज्ञासु बनाइरहेको छ। यो ब्लग पोस्टमा, हामी बुद्धको यो मौनताको कारणहरू खोज्नेछौं र यसको गहिरो अर्थ बुझ्ने प्रयास गर्नेछौं। धर्म कति कठिन थियो? बुद्धले ज्ञान प्राप्त गरिसकेपछि, उनले यो गहिरो सत्य अरूलाई सिकाउन कति कठिन छ भन्ने महसुस…
Read Moreतिब्बतका आठ महान अभ्यास परम्पराहरू र तिनीहरूको भारतीय उत्पत्ति।
नमस्कार साथीहरु! आज हामी एउटा रोचक विषयमा छलफल गर्नेछौं – तिब्बतका आठ महान अभ्यास परम्पराहरू र तिनीहरूको भारतीय उत्पत्ति। के तपाइँलाई थाहा छ तिब्बतमा प्रचलित धेरै बौद्धिक परम्पराहरूको जरा भारतमा गहिरो रूपमा गाडिएको छ? आउनुहोस्, यस विषयमा एक यात्रा गरौं! तिब्बतका आठ महान अभ्यास परम्पराहरू: एक झलक तिब्बतको बौद्ध धर्ममा विभिन्न अभ्यास परम्पराहरू छन्, जसमध्ये आठलाई विशेष महत्व दिइन्छ। यी परम्पराहरू तिब्बती बौद्ध धर्मको जग हुन् र सदियौंदेखि अभ्यास गरिँदै आएका छन्। ञिङमा (Nyingma): यो तिब्बतको सबैभन्दा पुरानो बौद्ध परम्परा हो, जसको अर्थ “पुराना” हुन्छ। यसले तान्त्रिक अभ्यासहरूमा जोड दिन्छ…
Read Moreराजकुमारी भृकुटीको तिब्बतमा बौद्ध धर्म भित्र्याउन भूमिका
राजकुमारी भृकुटी: तिब्बतमा बौद्ध धर्मको ज्योति के तपाईँलाई थाहा छ, एउटी नेपाली राजकुमारीले तिब्बतमा बौद्ध धर्म फैलाउन कति ठूलो भूमिका खेलेकी थिइन्? राजकुमारी भृकुटी, जसलाई बाल्यकालमा ‘ग्रीन तारा’ भनेर पनि चिनिन्थ्यो, उनी नेपालको इतिहासमा मात्र नभई तिब्बतको इतिहासमा पनि सुनौलो अक्षरले लेखिएको नाम हो। आउनुहोस्, आज हामी उनै राजकुमारी भृकुटीको योगदान र तिब्बतमा बौद्ध धर्मको विकासमा उनको भूमिकाबारे चर्चा गरौं। भृकुटीको विवाह र तिब्बतमा आगमन राजकुमारी भृकुटीको विवाह तिब्बती राजा स्रोङचङ गम्पोसँग भएको थियो। यो विवाह दुई देशबीचको सम्बन्ध सुधार गर्ने एउटा महत्वपूर्ण कदम थियो। तर, यो विवाहले बौद्ध धर्मको…
Read Moreवातावरणवाद र प्रकृतिमा बौद्ध दृष्टिकोण।
प्रकृतिसँगको मैत्री: वातावरणवाद र बौद्ध दर्शनको संगम नमस्ते साथीहरु! आज म तपाईहरुसँग एउटा निकै महत्वपूर्ण विषयमा कुरा गर्न चाहन्छु – वातावरण र प्रकृतिप्रति बौद्ध दृष्टिकोण। हामी सबैलाई थाहा छ, हाम्रो वरिपरिको वातावरण दिन प्रतिदिन बिग्रँदै गएको छ। यसको कारण हामी मानव नै हौँ। तर के तपाईहरुलाई थाहा छ, बौद्ध दर्शनले वातावरण संरक्षणलाई कति महत्व दिन्छ? आज हामी यही विषयमा छलफल गर्नेछौं। मलाई विश्वास छ, यो छलफलले हामी सबैलाई प्रकृतिप्रति थप जिम्मेवार बनाउन मद्दत गर्नेछ। बौद्ध धर्ममा प्रकृतिको महत्व बौद्ध धर्ममा प्रकृतिलाई आदर र सम्मान गर्ने कुरालाई विशेष महत्व दिइएको छ।…
Read Moreनेपालमा राणा शासनको बौद्ध धर्ममा प्रभाव ।
नेपालमा राणा शासन: बौद्ध धर्ममा परेको प्रभाव नमस्कार! आज हामी नेपालको इतिहासको एउटा महत्वपूर्ण पाटो, राणा शासनकालमा बौद्ध धर्ममा परेको प्रभावको बारेमा चर्चा गर्नेछौं। राणा शासन, जसले नेपालमा १०४ वर्ष शासन गर्यो, त्यस समयमा धर्म, संस्कृति र सामाजिक जीवनमा धेरै परिवर्तनहरू भए। बौद्ध धर्ममाथि यसको कस्तो असर पर्यो भन्ने जान्न उत्सुक हुनुहुन्छ भने, यो लेख पढ्नुहोस्। राणा शासनको पृष्ठभूमि र धार्मिक नीति राणा शासनको उदय वि.सं. १९०३ मा जंगबहादुर राणाबाट भएको थियो। राणा शासकहरूले आफूलाई शक्तिशाली बनाउन विभिन्न नीतिहरू अपनाए। उनीहरूले हिन्दु धर्मलाई राज्य धर्मको रूपमा स्थापित गरे र अन्य…
Read More