काठमाडौं, असोज २०। भारतको हिमाचल प्रदेशस्थित जोङ्सार खेन्चे छोक्यी लोडो इन्स्टिच्युटमा जारी २१ दिने तारा पूजा तथा धर्म-शिक्षाको ११औँ दिन परमपूज्य जोङ्सार जम्याङ खेन्चे रिन्पोछेले कदम्प अर्थात् आचार्य अतीश परम्पराअनुसार २१ तारामध्ये दसौँ ताराको अभिषेक प्रदान गर्नुभएको छ।
२५ सेप्टेम्बरदेखि सुरु भएको यो विशेष अनुष्ठान १५ अक्टोबरसम्म चल्नेछ। जोङ्सार खेन्चे छोक्यी लोडो इन्स्टिच्युट र खेन्चे फाउन्डेसनको संयुक्त आयोजनामा भइरहेको कार्यक्रम खेन्चे फाउन्डेसन स्थापनाको २५औँ वार्षिकोत्सवका अवसरमा आर्य ताराप्रति कृतज्ञता व्यक्त गर्दै उहाँको निरन्तर संरक्षण र आशीर्वादको प्रार्थनाका रूपमा आयोजना गरिएको हो।
पूजाको ११औँ दिनको शिक्षामा रिन्पोछेले बौद्धमार्गमा प्रज्ञा र उपायकौशललाई अलग गर्न नसकिने विषयमा विशेष जोड दिनुभयो। उहाँले भन्नुभयो, “सबै बौद्ध मार्गले सधैं प्रज्ञा र उपायकौशल—दुवैको आश्रय लिनुपर्छ।” अर्थात् केवल विधि, पूजा वा साधना मात्र पर्याप्त नभई त्यससँग यथार्थलाई बुझ्ने प्रज्ञा पनि जोडिनुपर्ने उहाँको शिक्षाको मुख्य आशय थियो।
यस क्रममा एउटा प्राविधिक भिन्नता पनि उल्लेखनीय छ। ११औँ दिनको अभिषेक कदम्प/अतीश परम्पराको दसौँ तारा सम्बन्धी हो। अतीश–नागार्जुन परम्पराको सूचीमा दसौँ तारालाई འཇིག་རྟེན་གསུམ་ལས་རྒྱལ་མ། अर्थात् तीन लोकमाथि विजय प्राप्त गर्ने ताराका रूपमा उल्लेख गरिएको छ। तर यस अवसरमा सार्वजनिक गरिएको तारा चित्र भने सूर्यगुप्त परम्पराको दसौँ तारा आर्य-शोक-विनोदनी-तारा अर्थात् शोक हटाउने ताराको हो। उहाँको भोट नाम डोल्मा ङ्याङेन सेल्ज्येमा «སྒྲོལ་མ་མྱ་ངན་སེལ་བྱེད་མ།»हो। सूर्यगुप्त परम्परामा यही स्वरूपलाई २१ तारामध्ये दसौँ स्थानमा राखिएको पाइन्छ। २१ ताराका अतीश र सूर्यगुप्तलगायत विभिन्न परम्परामा क्रम, नाम, वर्ण, आकृति तथा मन्त्रमा भिन्नता हुने भएकाले एउटै ‘दसौँ तारा’को स्वरूप परम्पराअनुसार फरक हुन सक्छ।
कार्यक्रमको सार्वजनिक सामग्रीमा ‘१,००,००० 21 Tara Puja – Live Prayer Recital’* उल्लेख गरिएको छ। प्रत्यक्ष पूजा-पाठसँगै सहभागीहरूले क्यूआर कोड स्क्यान गरी *भोट, अंग्रेजी र चिनियाँ भाषामा वास्तविक समयमा देखाइने प्रार्थना-पाठ पछ्याउँदै सामूहिक रूपमा पाठ गर्न सक्ने व्यवस्था गरिएको छ।
आयोजकका अनुसार दैनिक पूजा तथा शिक्षाको पहिलो सत्र भारतीय समयअनुसार बिहान ८:३० देखि ११:३० बजेसम्म र दोस्रो सत्र दिउँसो २ बजेदेखि साँझ ५ वा ५:३० बजेसम्म सञ्चालन भइरहेको छ। कार्यक्रम जोङ्सार इन्स्टिच्युटका आधिकारिक फेसबुक तथा युट्युब र सिद्धार्थाज इन्टेन्टको प्रत्यक्ष प्रसारणमार्फत विश्वभरका साधकहरूका लागि उपलब्ध गराइएको छ।
२१ दिने यस विशेष तारा पूजा तथा शिक्षाको क्रम १५ अक्टोबरसम्म जारी रहनेछ। प्रत्येक दिन तारा साधना, पाठ तथा रिन्पोछेको शिक्षासँगै सम्बन्धित तारा स्वरूप र साधना परम्पराको परिचयसमेत प्रस्तुत हुँदै आएको छ।
