महान परिवर्तनको कथा सुन्दा हामीलाई सधैं प्रेरणा मिल्छ। त्यस्तै एक अविश्वसनीय कथा हो सिद्धार्थ गौतमको, जो एक समृद्ध राजकुमारबाट सम्पूर्ण संसारलाई ज्ञानको मार्ग देखाउने ‘बुद्ध’ बन्नुभयो। उहाँको जीवनको यात्रा साँच्चै नै असाधारण छ, र यसले हामीलाई धेरै कुरा सिकाउँछ। आउनुहोस्, उहाँको यो अद्भुत यात्राको बारेमा जानौं। राजसी जीवन र सुखको घेरा सिद्धार्थ गौतमको जन्म आजभन्दा लगभग २५०० वर्षअघि आजको नेपालको लुम्बिनीमा भएको थियो। उहाँ शाक्य गणराज्यका राजा शुद्धोदन र रानी मायादेवीका पुत्र हुनुहुन्थ्यो। ज्योतिषहरूले उहाँको जन्मसँगै भविष्यवाणी गरेका थिए कि उहाँ या त महान् चक्रवर्ती राजा बन्नुहुनेछ वा महान् त्यागी…
Read MoreTag: celebration
जीवन बदल्ने प्रसिद्ध बौद्ध भनाइहरू
जीवनलाई नयाँ दिशा दिने बौद्ध भनाइहरू जीवन सधैं सहज नहुन सक्छ। कहिलेकाहीँ परिस्थिति यस्ता आइदिन्छन् कि हामी अलमलिन्छौं, दुखी हुन्छौं वा आशा हराउँछौं। यस्ता बेला एउटा सानो प्रेरणादायी शब्दले पनि ठूलो फरक पार्न सक्छ। संसारका महान् गुरुहरू मध्ये एक, गौतम बुद्धको शिक्षाले हजारौं वर्षदेखि मानिसहरूलाई सही मार्ग देखाउँदै आएको छ। उहाँका भनाइहरू सरल लाग्न सक्छन्, तर तिनमा जीवनलाई हेर्ने हाम्रो नजर बदल्ने गहिरो शक्ति लुकेको हुन्छ। यस ब्लग पोस्टमा, हामी केही प्रसिद्ध बौद्ध भनाइहरू बारे चर्चा गर्नेछौं जसले तपाईंको सोचाइलाई नयाँ दिशा दिन सक्छ र जीवनलाई अझ शान्त र अर्थपूर्ण…
Read Moreबौद्ध धर्म र आधुनिक मनोविज्ञान: चकित पार्ने सम्बन्धहरू (Buddhism and Modern Psychology: Surprising Connections)
बौद्ध धर्म र आधुनिक मनोविज्ञान: चकित पार्ने सम्बन्धहरू आजको तीव्र गतिमा दौडिरहेको संसारमा, हामी प्रायः मानसिक शान्ति र खुशीको खोजीमा रहन्छौं। कसैले यसको लागि आध्यात्मिकताको सहारा लिन्छन् भने, कसैले आधुनिक विज्ञान र मनोविमर्शमा विश्वास गर्छन्। हेर्दा बौद्ध धर्म एउटा प्राचीन आध्यात्मिक परम्परा हो र आधुनिक मनोविज्ञान एउटा वैज्ञानिक विधा हो। यिनीहरू दुई फरक किनारजस्ता देखिन सक्छन्, तर जब हामी गहिरिएर हेर्छौं, तब मन र मानव अनुभव लाई बुझ्ने सन्दर्भमा यिनीहरूबीच चकित पार्ने समानताहरू भेटिन्छन्। यो ब्लग पोस्टमा, हामी बौद्ध धर्मका केही मुख्य सिद्धान्तहरू र आधुनिक मनोविज्ञानले पत्ता लगाएका कुराहरूबीचको सम्बन्धबारे…
Read Moreबौद्ध धर्म र शाकाहार: नैतिकता, स्वास्थ्य र विवाद
बौद्ध धर्म र शाकाहार: के यो केवल खानाको कुरा हो वा गहिरो दर्शन? के तपाईंले कहिल्यै सोच्नुभएको छ कि सबै बौद्धहरू शाकाहारी हुन्छन्? वा किन कोही शाकाहारी हुन्छन् र कोही हुँदैनन्? बौद्ध धर्म र शाकाहारबीचको सम्बन्ध शताब्दीयौंदेखि एउटा रोचक र कहिलेकाहीं केही विवादित विषय बन्ने गरेको छ। यो केवल खानाको प्रकारको बारेमा मात्र छैन, बरु यसमा गहिरो नैतिक, दार्शनिक र व्यावहारिक पक्षहरू जोडिएका छन्। आज हामी यही सम्बन्धलाई केलाउँदैछौं, यसका नैतिकता, स्वास्थ्य लाभ र यससँग जोडिएका केही बहसहरूलाई हेर्दै। बौद्ध धर्मको नैतिकता र शाकाहार बौद्ध धर्मको मूल शिक्षामा जीव हिंसा…
Read Moreबौद्ध धर्ममा मृत्यु: एक गहन चिन्तन, तिब्बती परम्परा र रूपान्तरणको अवसर
बौद्ध धर्ममा मृत्यु: एक गहन चिन्तन, तिब्बती परम्परा र रूपान्तरणको अवसर मृत्यु जीवनको एक अपरिहार्य सत्य हो; यो हरेक प्राणीले सामना गर्नुपर्ने अन्तिम परिणति हो। विभिन्न धर्म र दर्शनहरूले मृत्युलाई आ-आफ्नै तरिकाले व्याख्या गरेका छन्। बौद्ध धर्मले मृत्युलाई जीवनको अन्त्यको रूपमा मात्र नभई, एक नयाँ सुरुवात वा रूपान्तरणको सम्भावना बोकेको प्रक्रियाको रूपमा हेर्छ। यसले मृत्युको भयलाई न्यूनीकरण गर्दै, यसलाई सजगता र करुणाका साथ सामना गर्न मार्गदर्शन प्रदान गर्दछ। बौद्ध धर्ममा मृत्युको अवधारणा के हो? यसले जीवन र मरणको चक्रलाई कसरी बुझाउँछ? विशेषगरी, तिब्बती बौद्ध धर्मले यसलाई कसरी थप विस्तृत र…
Read Moreगुह्यमन्त्रको संसार: वज्रयान बौद्ध धर्मको गहिरो यात्रा र यसको सार
वज्रयान बौद्ध धर्मको परिचय: गुह्यमन्त्र परम्परा र यसको सार बौद्ध धर्म एक प्राचीन र व्यापक दर्शन हो, जसका विभिन्न शाखाहरू विश्वभर फैलिएका छन्। यसका प्रमुख धारामध्ये थेरवाद र महायान पर्दछन्। महायानकै छत्रछायाँभित्र एक विशिष्ट र शक्तिशाली परम्परा विकसित भएको छ, जसलाई वज्रयान भनिन्छ। यसलाई प्रायः ‘गुह्यमन्त्र यान’ (Secret Mantra Vehicle) वा ‘मन्त्रयान’ (Mantra Vehicle) पनि भन्ने गरिन्छ, र यसले विशेष विधिहरू प्रयोग गर्दछ जसलाई सामान्यतया तान्त्रिक अभ्यासको रूपमा चिनिन्छ, यद्यपि बौद्ध तन्त्रको आफ्नै विशिष्ट दार्शनिक आधार र लक्ष्यहरू छन्। यो परम्परा अन्य बौद्ध मार्गहरूभन्दा केही भिन्न छ र यसका अभ्यासहरू…
Read Moreमहायानको रहस्य: शून्यता, करुणा र बुद्ध बन्ने सम्भावना।।
महायान बौद्ध धर्मका गहन विचारहरू: के हुन् ती? बौद्ध धर्म एउटा विशाल सागरजस्तै छ, जसका अनेकौँ शाखा र शिक्षाहरू छन्। तीमध्ये महायान बौद्ध धर्म एक प्रमुख धारा हो, जसले विशेष गरी सबै प्राणीहरूको मुक्तिको लागि जोड दिन्छ। थेरवाद जस्ता अन्य परम्पराहरूमा जहाँ व्यक्तिगत निर्वाणमा बढी ध्यान दिइन्छ, महायानले भने ‘बोधिसत्व’ मार्गलाई उच्च स्थान दिएको छ – त्यो मार्ग जहाँ व्यक्तिले आफ्नो ज्ञान प्राप्त गरेपछि पनि अरूलाई मदत गर्नको लागि बुद्धत्व प्राप्तिको प्रयास गर्छ। महायानका शिक्षाहरू अत्यन्तै गहिरा र दार्शनिक छन्। यी अवधारणाहरूले केवल धार्मिक अभ्यास मात्र नभई हाम्रो अस्तित्व, वास्तविकता…
Read Moreथेरवाद बौद्ध धर्मको परिचय
नमस्ते! हामी सबैले बौद्ध धर्मको नाम सुनेकै छौं, विशेषगरी नेपालमा जहाँ भगवान बुद्धको जन्म भयो। तर बौद्ध धर्मका पनि विभिन्न शाखा-प्रशाखाहरू छन् र तीमध्ये एक हो थेरवाद बौद्ध धर्म। यो परम्परालाई बौद्ध धर्मको सबैभन्दा पुरानो जीवित रूपमध्ये एक मानिन्छ। आज हामी यसै थेरवाद बौद्ध धर्मको सरल परिचय र यसको महत्वबारे चर्चा गर्नेछौं। यदि तपाईं बौद्ध धर्मका मौलिक शिक्षाहरूबारे जान्न उत्सुक हुनुहुन्छ भने, यो पोस्ट तपाईंको लागि उपयोगी रहनेछ। थेरवादको अर्थ र यसको उत्पत्ति थेरवाद शब्दको अर्थ “थेरहरूको मत” वा “ज्येष्ठ भिक्षुहरूको शिक्षा” भन्ने हुन्छ। यो बौद्ध धर्मको त्यो शाखा हो…
Read Moreबौद्ध आध्यात्मिक अभ्यासमा सपना र दर्शनहरूको भूमिका।
बौद्ध आध्यात्मिक अभ्यासमा सपना र दर्शनहरूको भूमिका हाम्रो जीवनमा सपना र दर्शनहरूले विशेष स्थान ओगटेका हुन्छन्। कहिलेकाहीँ तिनले हामीलाई अचम्मित पार्छन्, कहिले डराउँछन् त कहिले गहिरो विचारमा डुबाउँछन्। के यी केवल अवचेतन मनका खेलहरू मात्र हुन्, वा यिनमा कुनै गहिरो अर्थ लुकेको हुन्छ, विशेषगरी आध्यात्मिक मार्गमा? बौद्ध धर्ममा, सपना र दर्शनहरूलाई हेर्ने एउटा अनौठो र अर्थपूर्ण दृष्टिकोण रहेको छ। यसलाई केवल मनोरञ्जनको रूपमा नलिई अभ्यासको एक हिस्साको रूपमा पनि हेरिन्छ। आउनुहोस्, बौद्ध आध्यात्मिक अभ्यासमा सपना र दर्शनहरूको भूमिकाबारे थप बुझौं। सपना र दर्शनहरूको बौद्ध दृष्टिकोण: के तिनीहरू महत्त्वपूर्ण छन्? बौद्ध…
Read Moreनेपालमा बौद्ध धर्म फैलाउन राजा अशोकको भूमिका
नेपाल, भगवान गौतम बुद्धको जन्मभूमि, र बौद्ध धर्मको गहिरो सम्बन्ध सदियौं पुरानो छ। तर यस प्राचीन भूमिमा बौद्ध धर्मलाई फस्टाउन र फैलिनमा एक शक्तिशाली सम्राटको भूमिका अतुलनीय मानिन्छ – उनी हुन् मौर्य सम्राट अशोक। इसापूर्व तेस्रो शताब्दीका यी महान् शासकको नेपाल भ्रमण र बौद्ध धर्मप्रतिको उनको गहिरो लगावका कारण आज पनि नेपालमा बौद्ध धर्म जीवन्त छ। कलिङ्ग युद्धको भयानक रक्तपातपछि हृदय परिवर्तन भएका अशोकले कसरी शान्ति र करुणाको मार्ग अपनाए र त्यसलाई नेपालसम्म पुर्याए? आउनुहोस्, यस महत्वपूर्ण ऐतिहासिक यात्रामा हामी सँगै हिँडौं र नेपालमा बौद्ध धर्म फैलाउन राजा अशोकको भूमिका…
Read More