काठमाडौं – बौद्ध धर्म विश्वका प्रमुख धर्महरूमध्ये एक हो, जसले मानवकल्याण, अहिंसा, करुणा, र आत्मज्ञानलाई मुख्य रूपमा प्रस्तुत गर्छ। गौतम बुद्धले झन्डै २५०० वर्षअघि प्रवर्तित गरेको यो धर्म आज विश्वभर फैलिएको छ। बौद्ध धर्मको प्रमुख विशेषता चार आर्यसत्य हो, जसमा जीवन दुःखमय छ भन्ने, दुःखको कारण तृष्णा हो भन्ने, तृष्णा मेटाउँदा दुःख समाप्त हुन्छ भन्ने र त्यसका लागि अष्टाङ्गिक मार्ग अपनाउनुपर्ने मान्यता छ। यो मार्ग नै बौद्ध धर्मको आधारभूत दर्शन हो।
अर्को महत्त्वपूर्ण विशेषता अहिंसा हो। बौद्ध धर्ममा सबै जीवप्रति दया र करुणा राख्नुपर्छ भन्ने शिक्षा दिइन्छ। यसै कारण, यो धर्म शान्ति, सहिष्णुता र अहिंसाका लागि परिचित छ।
बौद्ध धर्मको अर्को महत्वपूर्ण पक्ष मध्यम मार्ग हो। गौतम बुद्धले कठोर तपस्या र विलासी जीवन दुवै असफल भएपछि बीचको बाटो अर्थात् मध्यम मार्ग अवलम्बन गर्नुभयो, जसले जीवन र ज्ञानमा सन्तुलन ल्याउन मद्दत गर्यो ।
बौद्ध धर्म कर्म र पुनर्जन्मलाई पनि स्वीकार गर्छ। मानिसका कर्मअनुसार पुनर्जन्म हुने विश्वास गरिन्छ। अन्तिम लक्ष्य निर्वाण (मोक्ष) प्राप्त गर्नु हो, जसले जन्म–मरणको चक्र समाप्त गर्छ।
बौद्ध धर्ममा ध्यान (समाधि) र ज्ञान (प्रज्ञा) प्रमुख साधन हुन्। ध्यानमार्फत मनको शुद्धि र आत्मज्ञान प्राप्त गर्न सकिन्छ। आजको समयमा, बौद्ध धर्मको शान्तिपूर्ण जीवनशैली, दयालु दृष्टिकोण, र व्यावहारिक शिक्षाहरूले संसारभरि मानिसहरूलाई आकर्षित गरिरहेको छ।
