बौद्ध धर्म र आधुनिक मनोविज्ञान: चकित पार्ने सम्बन्धहरू आजको तीव्र गतिमा दौडिरहेको संसारमा, हामी प्रायः मानसिक शान्ति र खुशीको खोजीमा रहन्छौं। कसैले यसको लागि आध्यात्मिकताको सहारा लिन्छन् भने, कसैले आधुनिक विज्ञान र मनोविमर्शमा विश्वास गर्छन्। हेर्दा बौद्ध धर्म एउटा प्राचीन आध्यात्मिक परम्परा हो र आधुनिक मनोविज्ञान एउटा वैज्ञानिक विधा हो। यिनीहरू दुई फरक किनारजस्ता देखिन सक्छन्, तर जब हामी गहिरिएर हेर्छौं, तब मन र मानव अनुभव लाई बुझ्ने सन्दर्भमा यिनीहरूबीच चकित पार्ने समानताहरू भेटिन्छन्। यो ब्लग पोस्टमा, हामी बौद्ध धर्मका केही मुख्य सिद्धान्तहरू र आधुनिक मनोविज्ञानले पत्ता लगाएका कुराहरूबीचको सम्बन्धबारे…
Read MoreTag: Nepal
बौद्ध धर्म र शाकाहार: नैतिकता, स्वास्थ्य र विवाद
बौद्ध धर्म र शाकाहार: के यो केवल खानाको कुरा हो वा गहिरो दर्शन? के तपाईंले कहिल्यै सोच्नुभएको छ कि सबै बौद्धहरू शाकाहारी हुन्छन्? वा किन कोही शाकाहारी हुन्छन् र कोही हुँदैनन्? बौद्ध धर्म र शाकाहारबीचको सम्बन्ध शताब्दीयौंदेखि एउटा रोचक र कहिलेकाहीं केही विवादित विषय बन्ने गरेको छ। यो केवल खानाको प्रकारको बारेमा मात्र छैन, बरु यसमा गहिरो नैतिक, दार्शनिक र व्यावहारिक पक्षहरू जोडिएका छन्। आज हामी यही सम्बन्धलाई केलाउँदैछौं, यसका नैतिकता, स्वास्थ्य लाभ र यससँग जोडिएका केही बहसहरूलाई हेर्दै। बौद्ध धर्मको नैतिकता र शाकाहार बौद्ध धर्मको मूल शिक्षामा जीव हिंसा…
Read Moreअमिताभ बुद्धको अभिषेक समारोहमा हार्दिक निमन्त्रणा
अमिताभ बुद्धको अभिषेक समारोहमा हार्दिक निमन्त्रणा बुद्ध धर्मप्रति श्रद्धा, आस्था र अभ्यास राख्ने सम्पूर्ण उपासक–उपासिकाहरु, साधक–साधिकाहरु तथा धर्मप्रेमी महानुभावहरुलाई अत्यन्त श्रद्धापूर्वक यो विशेष निमन्त्रणापत्र प्रस्तुत गरिन्छ। परम पूज्य गुरुवर, विद्याधर आचार्य महायोगी श्रीधर राणा रिन्पोछे ज्युको अपार करुणा र आशीर्वादबाट हामी सबैलाई भगवान अमिताभ बुद्धको अभिषेक ग्रहण गर्ने अनुपम अवसर प्राप्त हुँदैछ। यस अवसरमा गुरुवर श्रीधर रिन्पोछेज्यू स्वयं उपस्थित भई, हामी सबै उपासक–उपासिकाहरुलाई यस महत्वपूर्ण अभिषेक (अनुत्तर योग तन्त्र अनुसारको दीक्षा) प्रदान गर्नुहुनेछ। अभिषेकको आध्यात्मिक महत्त्व भगवान अमिताभ बुद्ध निर्वाणपार संसारका प्राणीहरूलाई उद्धार गर्नको निम्ति असंख्य प्रतिज्ञाहरू गर्नुभएको बुद्ध हुन्।…
Read Moreअँध्यारोबाट उज्यालोतर्फ: बौद्ध गुरुको मार्गदर्शन र सम्बन्धको शक्ति
बौद्ध धर्मको गहिरो र विशाल सागरमा एक्लै पौडी खेल्नु चुनौतीपूर्ण हुन सक्छ। बुद्धत्व प्राप्तिको मार्ग सरल छैन; यो भ्रम, गलत बुझाइ र ठेस लाग्ने सम्भावनाले भरिएको हुन्छ। यस्तो अवस्थामा, हामीलाई सही दिशा देखाउने, ज्ञानको दियो बाल्ने र प्रेरणा दिने व्यक्तिको आवश्यकता पर्दछ। यसैले बौद्ध धर्ममा ‘गुरु’को भूमिकालाई अत्यन्तै महत्वपूर्ण मानिन्छ। गुरु खोज्नु मात्र होइन, उहाँसँगको सम्बन्धलाई कसरी सुमधुर, जीवन्त र गहिरो बनाउँदै लैजाने र परिष्कार गर्ने भन्ने कुराले नै हाम्रो आध्यात्मिक यात्राको सफलता निर्धारण गर्दछ। बौद्ध धर्ममा गुरुको आवश्यकता किन? बौद्ध धर्मका ग्रन्थहरू विशाल छन् र अभ्यासका विधिहरू जटिल हुन…
Read Moreबौद्ध धर्ममा मृत्यु: एक गहन चिन्तन, तिब्बती परम्परा र रूपान्तरणको अवसर
बौद्ध धर्ममा मृत्यु: एक गहन चिन्तन, तिब्बती परम्परा र रूपान्तरणको अवसर मृत्यु जीवनको एक अपरिहार्य सत्य हो; यो हरेक प्राणीले सामना गर्नुपर्ने अन्तिम परिणति हो। विभिन्न धर्म र दर्शनहरूले मृत्युलाई आ-आफ्नै तरिकाले व्याख्या गरेका छन्। बौद्ध धर्मले मृत्युलाई जीवनको अन्त्यको रूपमा मात्र नभई, एक नयाँ सुरुवात वा रूपान्तरणको सम्भावना बोकेको प्रक्रियाको रूपमा हेर्छ। यसले मृत्युको भयलाई न्यूनीकरण गर्दै, यसलाई सजगता र करुणाका साथ सामना गर्न मार्गदर्शन प्रदान गर्दछ। बौद्ध धर्ममा मृत्युको अवधारणा के हो? यसले जीवन र मरणको चक्रलाई कसरी बुझाउँछ? विशेषगरी, तिब्बती बौद्ध धर्मले यसलाई कसरी थप विस्तृत र…
Read Moreगुह्यमन्त्रको संसार: वज्रयान बौद्ध धर्मको गहिरो यात्रा र यसको सार
वज्रयान बौद्ध धर्मको परिचय: गुह्यमन्त्र परम्परा र यसको सार बौद्ध धर्म एक प्राचीन र व्यापक दर्शन हो, जसका विभिन्न शाखाहरू विश्वभर फैलिएका छन्। यसका प्रमुख धारामध्ये थेरवाद र महायान पर्दछन्। महायानकै छत्रछायाँभित्र एक विशिष्ट र शक्तिशाली परम्परा विकसित भएको छ, जसलाई वज्रयान भनिन्छ। यसलाई प्रायः ‘गुह्यमन्त्र यान’ (Secret Mantra Vehicle) वा ‘मन्त्रयान’ (Mantra Vehicle) पनि भन्ने गरिन्छ, र यसले विशेष विधिहरू प्रयोग गर्दछ जसलाई सामान्यतया तान्त्रिक अभ्यासको रूपमा चिनिन्छ, यद्यपि बौद्ध तन्त्रको आफ्नै विशिष्ट दार्शनिक आधार र लक्ष्यहरू छन्। यो परम्परा अन्य बौद्ध मार्गहरूभन्दा केही भिन्न छ र यसका अभ्यासहरू…
Read Moreमहायानको रहस्य: शून्यता, करुणा र बुद्ध बन्ने सम्भावना।।
महायान बौद्ध धर्मका गहन विचारहरू: के हुन् ती? बौद्ध धर्म एउटा विशाल सागरजस्तै छ, जसका अनेकौँ शाखा र शिक्षाहरू छन्। तीमध्ये महायान बौद्ध धर्म एक प्रमुख धारा हो, जसले विशेष गरी सबै प्राणीहरूको मुक्तिको लागि जोड दिन्छ। थेरवाद जस्ता अन्य परम्पराहरूमा जहाँ व्यक्तिगत निर्वाणमा बढी ध्यान दिइन्छ, महायानले भने ‘बोधिसत्व’ मार्गलाई उच्च स्थान दिएको छ – त्यो मार्ग जहाँ व्यक्तिले आफ्नो ज्ञान प्राप्त गरेपछि पनि अरूलाई मदत गर्नको लागि बुद्धत्व प्राप्तिको प्रयास गर्छ। महायानका शिक्षाहरू अत्यन्तै गहिरा र दार्शनिक छन्। यी अवधारणाहरूले केवल धार्मिक अभ्यास मात्र नभई हाम्रो अस्तित्व, वास्तविकता…
Read Moreथेरवाद बौद्ध धर्मको परिचय
नमस्ते! हामी सबैले बौद्ध धर्मको नाम सुनेकै छौं, विशेषगरी नेपालमा जहाँ भगवान बुद्धको जन्म भयो। तर बौद्ध धर्मका पनि विभिन्न शाखा-प्रशाखाहरू छन् र तीमध्ये एक हो थेरवाद बौद्ध धर्म। यो परम्परालाई बौद्ध धर्मको सबैभन्दा पुरानो जीवित रूपमध्ये एक मानिन्छ। आज हामी यसै थेरवाद बौद्ध धर्मको सरल परिचय र यसको महत्वबारे चर्चा गर्नेछौं। यदि तपाईं बौद्ध धर्मका मौलिक शिक्षाहरूबारे जान्न उत्सुक हुनुहुन्छ भने, यो पोस्ट तपाईंको लागि उपयोगी रहनेछ। थेरवादको अर्थ र यसको उत्पत्ति थेरवाद शब्दको अर्थ “थेरहरूको मत” वा “ज्येष्ठ भिक्षुहरूको शिक्षा” भन्ने हुन्छ। यो बौद्ध धर्मको त्यो शाखा हो…
Read Moreबौद्ध आध्यात्मिक अभ्यासमा सपना र दर्शनहरूको भूमिका।
बौद्ध आध्यात्मिक अभ्यासमा सपना र दर्शनहरूको भूमिका हाम्रो जीवनमा सपना र दर्शनहरूले विशेष स्थान ओगटेका हुन्छन्। कहिलेकाहीँ तिनले हामीलाई अचम्मित पार्छन्, कहिले डराउँछन् त कहिले गहिरो विचारमा डुबाउँछन्। के यी केवल अवचेतन मनका खेलहरू मात्र हुन्, वा यिनमा कुनै गहिरो अर्थ लुकेको हुन्छ, विशेषगरी आध्यात्मिक मार्गमा? बौद्ध धर्ममा, सपना र दर्शनहरूलाई हेर्ने एउटा अनौठो र अर्थपूर्ण दृष्टिकोण रहेको छ। यसलाई केवल मनोरञ्जनको रूपमा नलिई अभ्यासको एक हिस्साको रूपमा पनि हेरिन्छ। आउनुहोस्, बौद्ध आध्यात्मिक अभ्यासमा सपना र दर्शनहरूको भूमिकाबारे थप बुझौं। सपना र दर्शनहरूको बौद्ध दृष्टिकोण: के तिनीहरू महत्त्वपूर्ण छन्? बौद्ध…
Read Moreनेपालमा बौद्ध धर्म फैलाउन राजा अशोकको भूमिका
नेपाल, भगवान गौतम बुद्धको जन्मभूमि, र बौद्ध धर्मको गहिरो सम्बन्ध सदियौं पुरानो छ। तर यस प्राचीन भूमिमा बौद्ध धर्मलाई फस्टाउन र फैलिनमा एक शक्तिशाली सम्राटको भूमिका अतुलनीय मानिन्छ – उनी हुन् मौर्य सम्राट अशोक। इसापूर्व तेस्रो शताब्दीका यी महान् शासकको नेपाल भ्रमण र बौद्ध धर्मप्रतिको उनको गहिरो लगावका कारण आज पनि नेपालमा बौद्ध धर्म जीवन्त छ। कलिङ्ग युद्धको भयानक रक्तपातपछि हृदय परिवर्तन भएका अशोकले कसरी शान्ति र करुणाको मार्ग अपनाए र त्यसलाई नेपालसम्म पुर्याए? आउनुहोस्, यस महत्वपूर्ण ऐतिहासिक यात्रामा हामी सँगै हिँडौं र नेपालमा बौद्ध धर्म फैलाउन राजा अशोकको भूमिका…
Read More