Tag: Meditation

बौद्ध धर्म र विज्ञान: माइन्डफुलनेसबारे न्यूरोसाइन्स के भन्छ?

rinpoche

बौद्ध धर्म र विज्ञान: माइन्डफुलनेसबारे न्यूरोसाइन्स के भन्छ? आजको व्यस्त र तीव्र गतिको जीवनशैलीमा, मानसिक शान्ति र स्पष्टता खोज्नु धेरै मानिसका लागि चुनौती बनेको छ। यस्तो अवस्थामा, प्राचीन बौद्ध धर्मको एउटा महत्वपूर्ण अभ्यास ‘माइन्डफुलनेस’ (सचेतता) ले आधुनिक विज्ञान, विशेषगरी न्यूरोसाइन्सको ध्यान खिचेको छ। शताब्दियौँदेखि बौद्ध भिक्षुहरूले अभ्यास गर्दै आएको यो विधिले हाम्रो मस्तिष्कमा कस्ता परिवर्तनहरू ल्याउँछ भन्नेबारे वैज्ञानिक अनुसन्धानहरूले अनौठा तथ्यहरू पत्ता लगाएका छन्। के साँच्चै माइन्डफुलनेसले हाम्रो मस्तिष्कको संरचना र कार्यलाई बदल्न सक्छ? आउनुहोस्, यसैबारे गहिरिएर बुझौं। माइन्डफुलनेस: प्राचीन ज्ञानको आधुनिक पुनरावलोकन बौद्ध धर्ममा माइन्डफुलनेस भनेको वर्तमान क्षणमा, बिना…

Read More

छोड्न सक्ने शक्ति: आसक्तिबाट मुक्ति

rinpoche

छोड्न सक्ने शक्ति: आसक्तिबाट मुक्ति – बौद्ध दर्शनको शिक्षा मानव जीवनमा हामी धेरै कुराहरूसँग जोडिएका हुन्छौं – सम्बन्धहरू, सम्पत्ति, विचारहरू, अनुभवहरू। यी सबै कुराहरूप्रति हाम्रो एक प्रकारको लगाव वा आसक्ति हुन्छ। जबसम्म यी कुराहरू हाम्रो अनुकूल रहन्छन्, तबसम्म हामी खुशी महसुस गर्छौं। तर, जब तिनीहरू परिवर्तन हुन्छन्, हराउँछन् वा हाम्रो अपेक्षाअनुसार हुँदैनन्, तब हामी दुखी हुन्छौं, चिन्तित हुन्छौं र कष्ट भोग्छौं। केही समयअघि मेरो एउटा पुरानो डायरी हराएको थियो, जसमा मैले धेरै महत्त्वपूर्ण स्मृतिहरू लेखेको थिएँ। सुरुमा म निकै विचलित भएँ, त्यसलाई नछोड्न चाहिरहेँ। तर, जब मैले बुझें कि त्यो…

Read More

बौद्ध धर्म प्रारम्भकर्ताका लागि: सुरु गर्न सजिलो मार्गदर्शिका

rinpoche

बौद्ध धर्म प्रारम्भकर्ताका लागि: शान्ति र आत्म-खोजको यात्रामा पहिलो पाइला के तपाईंले कहिल्यै मनमा शान्ति र जीवनमा गहिरो अर्थ खोज्नुभएको छ? आजकलको व्यस्त जीवनशैलीमा हामीमध्ये धेरैले भित्रैदेखि आनन्द र सन्तुष्टि खोजिरहेका हुन्छौं। यदि तपाईं पनि त्यसैमध्ये एक हुनुहुन्छ र आध्यात्मिक यात्रामा चासो राख्नुहुन्छ भने, बौद्ध धर्म तपाईंको लागि एउटा सुन्दर मार्ग हुन सक्छ। यो कुनै कठोर धर्म मात्र होइन, बरु जीवन जिउने एक कला र दर्शन हो जसले हामीलाई दुःखबाट मुक्त भई शान्तिपूर्ण र सचेत जीवन बिताउन सिकाउँछ। यदि तपाईंलाई यसको बारेमा धेरै जानकारी छैन र कहाँबाट सुरु गर्ने भन्ने…

Read More

बौद्ध जनावर रिहाई समारोह र तिनीहरूका नैतिक बहसहरू।

rinpoche

जीवन्दान: एक पवित्र परम्परा कि नैतिक चुनौती? पहाडका डाँडामा गुञ्जिरहने बुद्ध धर्मको शान्तिमय शिक्षाले हामीलाई सधैं करुणा र अहिंसाको पाठ सिकाएको छ। यही शिक्षाको एउटा सुन्दर र मर्मस्पर्शी अभ्यास हो – जीवन्दान, जसलाई बौद्ध जनावर रिहाई समारोह पनि भनिन्छ। बजारबाट वा मृत्युको मुखबाट जनावरहरूलाई किनेर प्रकृतिमा वा सुरक्षित स्थानमा छोड्ने यो परम्पराले हजारौं वर्षदेखि धेरैको मन जितेको छ। तर, के यो साँच्चै मुक्ति हो वा अनजानेमा अर्को समस्याको जन्म? आज हामी यही परम्पराको मूल भावना, यसका बढ्दै गएका नैतिक बहसहरू र भविष्यका लागि सही बाटोबारे छलफल गर्नेछौं। जीवन्दानको मूल भावना…

Read More

बुद्धका तीन शरीरको सिद्धान्त

rinpoche

बुद्धलाई बुझ्ने तीन आयाम: त्रिकायको सिद्धान्त धेरैजसो मानिसका लागि बुद्ध भन्नाले आजभन्दा २५०० वर्ष अघि यस धर्तीमा जन्मेका सिद्धार्थ गौतम भन्ने बुझिन्छ। उहाँले बोधगयामा बुद्धत्व प्राप्त गर्नुभयो र संसारलाई दुःखबाट मुक्त हुने बाटो देखाउनुभयो। तर बौद्ध दर्शनमा बुद्धलाई बुझ्ने एउटा गहिरो र फराकिलो आयाम छ, जसलाई ‘त्रिकायको सिद्धान्त’ (Trikaya Doctrine) भनिन्छ। के बुद्ध साँच्चै एउटै व्यक्ति मात्र हुन् त? वा उहाँको उपस्थिति त्योभन्दा पनि व्यापक छ? यस सिद्धान्तले बुद्धलाई उहाँको सारभूत प्रकृति, उहाँको दिव्य स्वरुप र उहाँको भौतिक प्रकटीकरण गरी तीन भिन्न आयामबाट हेर्छ। यस लेखमा हामी बुद्धका यी तीन…

Read More

बौद्ध ब्रह्माण्ड विज्ञान र धेरै लोकहरूको वर्णन

rinpoche

बौद्ध ब्रह्माण्ड र जीवनका अनेकौँ स्वरूप: लोकहरूको यात्रा ब्रह्माण्ड कति विशाल छ होला? के हामी मात्रै यो विशाल अन्तरिक्षमा एक्लै छौं? यी प्रश्नहरूले मानिसलाई सधैं सोच्न बाध्य पारेका छन्। विज्ञानले ग्रह, तारापुञ्ज र ग्यालेक्सीहरूको खोजी गरिरहेको छ भने, पूर्वीय दर्शन, विशेषगरी बौद्ध धर्म, ले यस ब्रह्माण्डलाई हेर्ने फरक दृष्टिकोण प्रस्तुत गर्दछ। यो केवल भौतिक विस्तारको कुरा मात्रै होइन, बरु जीवनका अनेकौं आयाम र अनुभवका स्तरहरूको वर्णन हो, जसलाई ‘लोक’ भनिन्छ। आउनुहोस्, बौद्ध ब्रह्माण्ड विज्ञानको यो रहस्यमय यात्रामा लागौं र विभिन्न लोकहरूको बारेमा बुझौं। बौद्ध ब्रह्माण्ड विज्ञान भनेको के हो? बौद्ध…

Read More

निर्वाणको अर्थ: मुक्ति, शून्यता र आनन्द

rinpoche

निर्वाणको अर्थ: मुक्ति, शून्यता र आनन्द बौद्ध धर्मको नाम लिँदा धेरैको मनमा आउने एउटा महत्वपूर्ण शब्द हो – निर्वाण। यो शब्द सुन्दा हामीमध्ये धेरैलाई लाग्छ कि यो स्वर्ग जस्तो कुनै टाढाको ठाउँ होला वा मृत्युपछि प्राप्त हुने कुनै अलौकिक स्थिति। तर, निर्वाण यसभन्दा धेरै गहिरो र सूक्ष्म कुरा हो। यो कुनै भौगोलिक स्थान वा क्षणिक भावना होइन, बरु यो मनको एउटा अवस्था हो, जुन यसै जीवनमा पनि अनुभव गर्न सकिन्छ। आज हामी निर्वाणको वास्तविक अर्थ बुझ्ने प्रयास गर्नेछौं, यसका तीन मुख्य पाटोहरू – मुक्ति, शून्यता र आनन्दबारे चर्चा गर्दै। निर्वाण:…

Read More

जीवन बदल्ने प्रसिद्ध बौद्ध भनाइहरू

rinpoche

जीवनलाई नयाँ दिशा दिने बौद्ध भनाइहरू जीवन सधैं सहज नहुन सक्छ। कहिलेकाहीँ परिस्थिति यस्ता आइदिन्छन् कि हामी अलमलिन्छौं, दुखी हुन्छौं वा आशा हराउँछौं। यस्ता बेला एउटा सानो प्रेरणादायी शब्दले पनि ठूलो फरक पार्न सक्छ। संसारका महान् गुरुहरू मध्ये एक, गौतम बुद्धको शिक्षाले हजारौं वर्षदेखि मानिसहरूलाई सही मार्ग देखाउँदै आएको छ। उहाँका भनाइहरू सरल लाग्न सक्छन्, तर तिनमा जीवनलाई हेर्ने हाम्रो नजर बदल्ने गहिरो शक्ति लुकेको हुन्छ। यस ब्लग पोस्टमा, हामी केही प्रसिद्ध बौद्ध भनाइहरू बारे चर्चा गर्नेछौं जसले तपाईंको सोचाइलाई नयाँ दिशा दिन सक्छ र जीवनलाई अझ शान्त र अर्थपूर्ण…

Read More

जब मन थाक्छ… बौद्ध शिक्षाले दिएको आशाको उज्यालो

rinpoche

नमस्ते! आजको व्यस्त जीवनशैलीमा मानसिक स्वास्थ्य एउटा महत्त्वपूर्ण विषय बनेको छ। हामी सबैले कुनै न कुनै रूपमा तनाव, चिन्ता वा निराशा महसुस गरेका छौं। जब आधुनिक चिकित्साले मानसिक स्वास्थ्य समस्यालाई सम्बोधन गरिरहेको छ, तब हजारौं वर्ष पुराना परम्परागत ज्ञान र उपचार पद्धतिले पनि यस क्षेत्रमा गहिरो अन्तर्दृष्टि प्रदान गर्दछ। विशेषगरी, बौद्ध दृष्टिकोणले मनको प्रकृति र दुःखको जडबारे जुन व्याख्या गर्दछ, त्यो आज पनि मानसिक स्वास्थ्य र परम्परागत उपचारका लागि उत्तिकै प्रासंगिक छ। यस ब्लग पोस्टमा हामी बौद्ध दर्शनले मानसिक स्वास्थ्यलाई कसरी हेर्छ र परम्परागत उपचारमा यसको भूमिका कस्तो हुन सक्छ…

Read More

बौद्ध मनोविज्ञान र नकारात्मक व्यवहार परिवर्तन गर्ने यसको दृष्टिकोण।

rinpoche

बौद्ध मनोविज्ञान: नकारात्मक व्यवहार परिवर्तनको लागि एउटा मार्ग नमस्कार साथीहरू! जीवनमा उतार-चढाव त आइरहन्छन्, होइन र? कहिले खुशी, कहिले दुःख, कहिले रिस, कहिले निराशा। तर, कतिपय नकारात्मक व्यवहारले हाम्रो जीवनलाई नराम्रोसँग प्रभावित पार्छ। के हामीले कहिल्यै सोचेका छौँ, यी नकारात्मक व्यवहारलाई परिवर्तन गर्न सकिन्छ? बौद्ध मनोविज्ञानले यसमा एउटा विशेष दृष्टिकोण प्रदान गर्छ। आउनुहोस्, आज हामी यसै विषयमा चर्चा गरौँ। बौद्ध मनोविज्ञानको आधारभूत अवधारणा बौद्ध मनोविज्ञानले हाम्रो मन र भावनालाई बुझ्न मद्दत गर्छ। यसले सिकाउँछ कि हाम्रो दुःखको जड हाम्रो आफ्नै मनमा छ। हामीले वस्तुहरूलाई जसरी हेर्छौँ, त्यसैले हाम्रो भावनालाई निर्धारण…

Read More