Tag: Mindfulness

वज्रयानको आधारस्तम्भ: ङोन्डो (पूर्व अभ्यास) को गहिराइ आध्यात्मिक यात्रामा पाइला चाल्ने जोकोहीका लागि एउटा ध्रुवसत्य कुरा सर्वविदितै छ—जग जति बलियो हुन्छ, भवन उति नै स्थिर, विशाल र टिकाउ हुन्छ। तिब्बती वज्रयान बौद्ध धर्मको विशाल प्रासादमा, यो “अमूल्य जग” लाई ङोन्डो (पूर्व अभ्यास) भनिन्छ। शाब्दिक अर्थमा यसलाई ‘तयारी’ वा ‘प्रारम्भिक अभ्यास’ भनिए तापनि, ङोन्डोलाई केवल सामान्य शुरुवातको रूपमा मात्र बुझ्नु ठूलो भूल हुनेछ। यो आफैँमा पूर्ण र गहिरो साधना हो। महान् सिद्ध गुरुहरूले सधैं जोड दिएका छन् कि ङोन्डो, मुख्य अभ्यास (साधना) भन्दा पनि बढी महत्त्वपूर्ण छ। किनभने यसले हाम्रो चित्तमा…

थाङ्का: वज्रयान शिक्षाको जीवन्त पुस्तक थाङ्का (Thangka) नाम सुन्दा धेरैलाई लाग्न सक्छ यो सामान्य चित्रकला हो, तर वज्रयान बौद्ध धर्ममा यसको अर्थ र महत्व निकै गहिरो छ। यो केवल एउटा चित्र होइन, बरु आध्यात्मिक ज्ञानको एउटा जीवन्त पुस्तक हो, जसमा बुद्धका शिक्षाहरूलाई रङ्गमय र प्रतीकात्मक रूपमा उतारिएको हुन्छ। जटिल दार्शनिक अवधारणाहरूलाई सहजै बुझ्न र अभ्यासमा ल्याउन थाङ्काले महत्वपूर्ण भूमिका खेल्छ। आज, हामी यसै अनुपम कला र यसको गहन शैक्षिक महत्वबारे कुरा गर्नेछौं। थाङ्का: केवल चित्रकला होइन, एक आध्यात्मिक यात्रा थाङ्का परम्परागत तिब्बती बौद्ध धर्ममा बनाइने एक प्रकारको रोल चित्रकला हो।…

वज्रयान बौद्ध धर्ममा शून्यता: अर्थ, महत्व र व्यावहारिक अभ्यास। हामीमध्ये धेरैले ‘शून्यता’ शब्द सुन्दा अनौठो महसुस गर्छौं। कतिलाई त यसले ‘केही नहुनु’ वा ‘रिक्तता’ जस्तो नकारात्मक अर्थ दिन्छ। केही वर्षअघि म पनि शून्यतालाई एक प्रकारको अस्तित्वको अभाव वा खाली ठाउँ ठान्थें। तर, वज्रयान बौद्ध धर्मको गहिराइमा पुग्दा थाहा भयो, शून्यताको अवधारणा यसभन्दा धेरै माथि, गहन र जीवन-रूपान्तरणकारी छ। यो केवल एउटा दर्शन होइन, बरु यो सत्यको अन्तिम प्रकृतिलाई बुझ्ने त्यो कुञ्जी हो, जसले हामीलाई दुःखको जडबाटै मुक्ति दिलाउन मद्दत गर्छ। आज हामी वज्रयान परम्परामा शून्यताको वास्तविक अर्थ के हो, यसलाई…

महामुद्रा: मनको गहिराइमा शून्यता र स्पष्टताको खोजी यो कुनै जटिल दार्शनिक अवधारणा मात्र होइन, बरु प्रत्यक्ष अनुभवमा आधारित यस्तो अभ्यास हो जसले हामीलाई शून्यता (Emptiness) र स्पष्टता (Clarity) को अविभाज्य मिलन देखाउँदै मनको असीमित सम्भावनाहरू खोल्छ। आउनुहोस्, यस महामुद्राको सार र यसको महत्वबारे गहिराइमा चर्चा गरौं। महामुद्रा के हो? ‘महान् छाप’ को रहस्य महामुद्रा, जसलाई अंग्रेजीमा ‘The Great Seal’ पनि भनिन्छ, को मुख्य लक्ष्य हाम्रो मनको वास्तविक, निर्मल र अपरिवर्तनीय स्वरूपलाई प्रत्यक्ष अनुभव गर्नु हो। यसलाई ‘महान् छाप’ किन भनिएको हो भने, यसले सबै घटनाहरू (सुख, दुःख, विचार, भावना) मनको…

देवता योग: आफूभित्रको दिव्यता जगाउने शक्तिशाली मार्ग हामीमध्ये धेरैलाई ‘देवता’ शब्द सुन्ने बित्तिकै मन्दिरमा पुजिने मूर्ति वा स्वर्गमा बस्ने कुनै अलौकिक शक्तिको याद आउँछ। तर, के देवता बाहिरी शक्ति मात्र हुन्? बौद्ध वज्रयान परम्परामा एउटा यस्तो गहन अभ्यास छ, जसले यो धारणालाई पूर्ण रूपमा बदलिदिन्छ। यसलाई देवता योग भनिन्छ, जहाँ देवता बाहिरी होइन, बरु हाम्रो चेतनामा लुकेको शुद्ध गुणहरूको प्रतीक मानिन्छ। यो कुनै बाहिरी शक्तिको आराधना मात्र होइन, यो त हामी आफैंलाई बुद्धत्व प्राप्त प्राणीको रूपमा कल्पना गर्ने, उनीहरूका गुणहरूलाई आत्मसात गर्ने एउटा गहिरो, रूपान्तरणकारी प्रक्रिया हो। यो अभ्यासले हामीलाई…