विश्वशान्ति र अन्तरधार्मिक सद्भावका लागि बौद्ध भिक्षु र इसाई धर्मगुरुको संयुक्त पहल, ध्यान र प्रार्थनामा पनि सहभागिता
कार्तिक १२, काठमाडौँः दक्षिणपूर्वी एसियाली मुलुक लाओसका बौद्ध भिक्षुहरूको प्रतिनिधिमण्डलले ५३ वर्षपछि भ्याटिकनको ऐतिहासिक भ्रमण गर्दै रोमन क्याथोलिक चर्चका सर्वोच्च धर्मगुरु पोप लियो चौधौँसँग भेट गरेको छ । विश्वमा बढ्दो द्वन्द्व र हिंसाबीच धार्मिक सहअस्तित्व, आपसी समझदारी र शान्तिको सन्देश प्रवाह गर्ने उद्देश्यले भएको यो भेटलाई अन्तरधार्मिक सम्बन्धको महत्त्वपूर्ण घटनाका रूपमा हेरिएको छ ।
लाओसका बौद्ध भिक्षुहरूले अक्टोबर २८ मा भ्याटिकनमा आयोजित नियमित सार्वजनिक भेटघाट कार्यक्रममा पोप लियो चौधौँसँग भेट गरेका हुन् । यसअघि सन् १९७३ जुन ८ मा लाओसका सर्वोच्च बौद्ध धर्मगुरु धम्मयाना महाथेर फ्रा बुद्धजिनोरोटले तत्कालीन पोप पल छैटौँसँग भेट गरेका थिए ।
त्यसयता लाओसका बौद्ध धर्मगुरुहरूको भ्याटिकन भ्रमण भएको अभिलेख नभएकाले यसपटकको भेटलाई ५३ वर्षपछिको ऐतिहासिक पुनर्मिलन मानिएको छ ।
यसपटकको प्रतिनिधिमण्डलको नेतृत्व लाओसको केन्द्रीय बौद्ध सङ्गठनका उपाध्यक्ष वरिष्ठ भिक्षु अथिपताय मैत्रीजित र भियन्टियानका क्याथोलिक धर्माधिकारी विशप अदुन होङसाफोङले संयुक्त रूपमा गरेका थिए ।
प्रतिनिधिमण्डलमा अन्य तीन बौद्ध भिक्षु, दुई इसाई पादरी तथा पोन्टिफिकल इन्स्टिच्युट फर फरेन मिसन्सका फादर डानिएले माज्जा पनि सहभागी थिए ।
विशेष कुरा के छ भने लाओस र भ्याटिकनबीच अहिलेसम्म पूर्ण कूटनीतिक सम्बन्ध स्थापित भएको छैन । लाओसमा करिब ५० हजार क्याथोलिक धर्मावलम्बी रहेको अनुमान छ । यस्तो पृष्ठभूमिमा दुई फरक धार्मिक परम्पराका प्रतिनिधिहरूले संयुक्त रूपमा गरेको भ्रमणलाई धार्मिक सहकार्यको महत्त्वपूर्ण उदाहरण मानिएको छ ।
भेटपछि प्रतिनिधिमण्डलका सदस्यहरूले पोपसँगको भेटलाई भावनात्मक र अविस्मरणीय अनुभवका रूपमा वर्णन गरेका छन् ।
भ्याटिकन पुग्नुअघि लाओसको प्रतिनिधिमण्डलले अक्टोबर २७ मा इटालीको असिसीमा आयोजित अन्तर्राष्ट्रिय शान्ति प्रार्थना कार्यक्रममा सहभागिता जनाएको थियो ।
असिसीमा विभिन्न धर्मका प्रतिनिधिहरू एकै ठाउँमा भेला भएर विश्वशान्तिका लागि प्रार्थना गरेका थिए । लाओसका बौद्ध भिक्षुहरूले यस्तो अन्तरधार्मिक कार्यक्रममा पहिलोपटक सहभागिता जनाएका हुन् ।
कार्यक्रममा सहभागी वरिष्ठ भिक्षु अथिपताय मैत्रीजितले धार्मिक विविधताबीच पनि आपसी समझदारी सम्भव रहेको बताएका थिए ।
‘धर्महरू फरक छन्, तर खुला हृदयले हामी एकअर्कालाई बुझ्न सक्छौँ,’ उनले भने ।
उनको यो अभिव्यक्तिले फरक धार्मिक विश्वास भएका मानिसहरूबीच संवाद, सहिष्णुता र आपसी सम्मानको महत्त्वलाई उजागर गरेको छ ।
लाओसका भिक्षुहरूको भ्रमण सन् १९८६ मा पोप जोन पल द्वितीयले सुरु गरेको विश्वशान्तिका लागि अन्तरधार्मिक प्रार्थना अभियानको ४०औँ वार्षिकोत्सवसँग पनि जोडिएको छ ।
सन् १९८६ अक्टोबर २७ मा इटालीको असिसीमा विश्वका विभिन्न धर्मका नेताहरू एकै ठाउँमा भेला भएर शान्तिका लागि प्रार्थना गरेका थिए ।
त्यसयता असिसीको शान्ति अभियान धार्मिक संवाद र सहअस्तित्वको अन्तर्राष्ट्रिय प्रतीक बनेको छ ।
यस वर्षको कार्यक्रम अक्टोबर २५ देखि २७ सम्म आयोजना गरिएको थियो । ‘निःशस्त्र र निःशस्त्रीकरण गर्ने शान्ति’ भन्ने मूल सन्देशसहित आयोजित कार्यक्रममा ५३ देशका ३८४ धार्मिक, सांस्कृतिक तथा संस्थागत प्रतिनिधिहरू सहभागी हुने कार्यक्रम थियो ।
पोप लियो चौधौँले पनि अक्टोबर २७ मा आयोजित समापन कार्यक्रममा सहभागिता जनाएका थिए ।
पोपसँगको भेटपछि लाओसको बौद्ध–इसाई प्रतिनिधिमण्डलले रोमस्थित सान्त एजिदियो समुदायको भ्रमण गरेको थियो ।
यो समुदायले आप्रवासी तथा शरणार्थीहरूलाई सहयोग गर्ने र विभिन्न धार्मिक समुदायबीच संवाद प्रवर्द्धन गर्ने काम गर्दै आएको छ ।
प्रतिनिधिमण्डलले समुदायले सञ्चालन गरेको इटालियन भाषा विद्यालयको भ्रमण गरी त्यहाँ अध्ययनरत आप्रवासी तथा शरणार्थी विद्यार्थीसँग भेटघाट गरेको थियो ।
विद्यालयमा स्वयंसेवकहरूको सहयोगमा आप्रवासी तथा शरणार्थीहरूलाई निःशुल्क भाषा शिक्षा प्रदान गरिन्छ ।
भ्रमणका क्रममा बौद्ध धर्मगुरु र क्याथोलिक विशपले विद्यालयलाई आर्थिक सहयोगसमेत प्रदान गरेका थिए । उनीहरूले लाओसको प्रतीक समेटिएको एउटा चित्र पनि उपहार दिएका थिए ।
विद्यार्थीहरूका अनुभव सुनेपछि बौद्ध भिक्षुहरूले उनीहरूको सुख, सफलता र कल्याणका लागि मङ्गलपाठ गरेका थिए । क्याथोलिक विशपले पनि आशीर्वाद दिएका थिए ।
भ्रमणको अर्को महत्त्वपूर्ण पक्ष बौद्ध र इसाई धर्मगुरुहरूले एकअर्काको आध्यात्मिक अभ्यासप्रति देखाएको सम्मान थियो ।
सान्त एजिदियो समुदायमा आयोजित कार्यक्रममा वरिष्ठ भिक्षु मैत्रीजितले बौद्ध ध्यान सत्रको नेतृत्व गरेका थिए । उक्त ध्यान कार्यक्रममा समुदायका केही सदस्यहरू पनि सहभागी भएका थिए ।
ध्यान सुरु हुनुअघि मैत्रीजितले क्याथोलिक विशपलाई बौद्ध भिक्षुहरूसँगै अगाडिको पङ्क्तिमा बस्न आमन्त्रण गरेका थिए ।
यसलाई दुवै धार्मिक परम्पराप्रतिको आपसी सम्मान र आध्यात्मिक निकटताको प्रतीकका रूपमा लिइएको छ ।
त्यसपछि प्रतिनिधिमण्डलले रोमस्थित सान्ता मारिया इन त्रास्तेभेरे बासिलिकामा आयोजित इसाई प्रार्थना कार्यक्रममा सहभागिता जनाएको थियो ।
यसरी बौद्ध ध्यान र इसाई प्रार्थनामा पालैपालो सहभागी भएर प्रतिनिधिमण्डलले फरक धार्मिक परम्पराबीच पनि सद्भावपूर्ण सहकार्य सम्भव रहेको सन्देश दिएको छ ।
लाओस र भ्याटिकनबीचको धार्मिक संवादको इतिहास सन् १९७३ को भेटसँग जोडिएको छ ।
त्यतिबेला लाओसका सर्वोच्च बौद्ध धर्मगुरु धम्मयाना महाथेर फ्रा बुद्धजिनोरोटलाई स्वागत गर्दै पोप पल छैटौँले बौद्ध र क्याथोलिक समुदायबीच अझ आत्मीय संवाद तथा निकट सहकार्यको अपेक्षा व्यक्त गरेका थिए ।
उनले दुवै धार्मिक परम्पराले एकअर्काका दुःख र आशालाई बुझ्दै प्रेम तथा सेवाको भावनाका साथ अघि बढ्नुपर्ने सन्देश दिएका थिए ।
त्यस ऐतिहासिक भेटको सम्झनामा तयार गरिएको चित्र अहिले पनि भ्याटिकनको अन्तरधार्मिक संवादसम्बन्धी कार्यालयको प्रवेशद्वारमा राखिएको छ ।
५३ वर्षपछि भएको पछिल्लो भ्रमणले त्यही ऐतिहासिक संवादलाई पुनः स्मरण गराएको छ ।
लाओसको प्रतिनिधिमण्डलले अक्टोबर २९ मा इटालीको कासिनोमा आयोजित अर्को अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलनमा पनि सहभागिता जनाएको छ ।
‘द्वन्द्वको निःशस्त्रीकरण र शान्ति निर्माण : संवाद तथा मेलमिलापमा बौद्ध, इसाई र प्राज्ञिक दृष्टिकोण’ विषयक सम्मेलनमा विभिन्न धार्मिक तथा शैक्षिक क्षेत्रका प्रतिनिधिहरूबीच छलफल गर्ने कार्यक्रम थियो ।
धार्मिक विश्वास र अभ्यास फरक भए पनि करुणा, प्रेम, अहिंसा, सेवा र शान्तिजस्ता मूल्यहरू बौद्ध तथा इसाई दुवै परम्परामा महत्त्वपूर्ण मानिन्छन् ।
बुद्ध दर्शनले करुणा, मैत्री र अहिंसामार्फत दुःख न्यूनीकरणको मार्ग प्रस्तुत गर्छ भने इसाई परम्पराले प्रेम, क्षमा र सेवाको महत्त्वमा जोड दिन्छ ।
यी दुई परम्पराका प्रतिनिधिहरूले एकअर्काको आध्यात्मिक अभ्यासमा सम्मानपूर्वक सहभागिता जनाउनु र शरणार्थी तथा आप्रवासीहरूको सहयोगमा संयुक्त पहल गर्नु अन्तरधार्मिक संवादको व्यावहारिक उदाहरण बनेको छ ।
विश्वका विभिन्न क्षेत्रमा युद्ध, हिंसा र धार्मिक असहिष्णुताका घटना भइरहेका बेला लाओसका बौद्ध भिक्षु र इसाई धर्मगुरुहरूको संयुक्त भ्रमणले शान्तिका लागि धर्महरूबीच सहकार्यको सम्भावनालाई पुनः चर्चामा ल्याएको छ ।
