१ मंसिर, काठमाडौं: हिमाली क्षेत्रमा बढ्दो जलवायु सङ्कट, वातावरणीय विनाश तथा विश्वव्यापी अनिश्चितताका चुनौतीबारे छलफल गर्न नेपालको काठमाडौंस्थित ड्रुक अमिताभ पर्वतमा ११औँ वार्षिक ड्रुक्पा काउन्सिल आयोजना गरिएको छ। नोभेम्बर १३ देखि सुरु भएको सम्मेलनमा विभिन्न देशका बौद्ध धर्मगुरु, भिक्षु, भिक्षुणी, अध्येता तथा बौद्ध समुदायका प्रतिनिधिहरू सहभागी भएका छन्। सम्मेलनमा हिमाली क्षेत्रको वातावरण संरक्षणसँगै मानवता, करुणा र सामूहिक जिम्मेवारीका विषयलाई प्राथमिकता दिइएको छ।
‘करुणा, समानता र सम्मानसहित विश्वव्यापी अनिश्चितताको सामना’ भन्ने मूल विषयमा केन्द्रित सम्मेलनमा जलवायु परिवर्तनले हिमाली क्षेत्रको प्राकृतिक तथा सामाजिक जीवनमा पारिरहेको प्रभावबारे विस्तृत छलफल भइरहेको छ। विशेषगरी हिमनदी पग्लिने क्रम, तापक्रम वृद्धि, अनियमित वर्षा, बाढीपहिरो तथा पानीका स्रोत सुक्दै जानु हिमाली समुदायका लागि गम्भीर चुनौतीका रूपमा देखिएको छ। यस्ता समस्याले स्थानीय जनजीवन, कृषि, जैविक विविधता र सांस्कृतिक सम्पदासमेत प्रभावित भइरहेका छन्।
सम्मेलनमा बौद्ध दर्शनमा आधारित करुणा, अहिंसा, परस्पर निर्भरता र प्रकृतिप्रतिको सम्मानलाई वातावरण संरक्षणको महत्वपूर्ण आधारका रूपमा व्याख्या गरिएको छ। बौद्ध दर्शनअनुसार मानव जीवन र प्रकृति एकअर्कासँग गहिरो रूपमा अन्तरसम्बन्धित छन्। त्यसैले प्रकृतिमाथिको अत्यधिक दोहन, उपभोगवादी सोच र वातावरणप्रतिको बेवास्ताले मानव समाजलाई नै सङ्कटतर्फ धकेल्ने विषयमा सहभागीहरूले जोड दिएका छन्। वातावरण संरक्षणलाई केवल वैज्ञानिक वा राजनीतिक विषयका रूपमा नभई नैतिक तथा आध्यात्मिक जिम्मेवारीका रूपमा पनि लिनुपर्ने धारणा प्रस्तुत गरिएको छ।
कार्यक्रममा हिमाली समुदायको परम्परागत ज्ञान, स्थानीय स्रोतको दिगो उपयोग, वातावरणमैत्री जीवनशैली तथा जलवायु परिवर्तनसँग अनुकूलन गर्ने उपायबारे पनि विचार आदानप्रदान भइरहेको छ। विशेषगरी हिमाली क्षेत्रमा बसोबास गर्ने समुदाय, महिला, बालबालिका तथा प्राकृतिक स्रोतमा निर्भर नागरिक जलवायु परिवर्तनबाट बढी प्रभावित हुने भएकाले उनीहरूको सहभागिता र नेतृत्वलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने विषय उठाइएको छ। बौद्ध संस्थाहरूले धार्मिक शिक्षा र सामाजिक अभियानमार्फत वातावरणीय चेतना विस्तार गर्न सक्ने सम्भावनाबारे समेत छलफल गरिएको छ।
काठमाडौंको ड्रुक अमिताभ पर्वतमा आयोजित ११औँ वार्षिक ड्रुक्पा काउन्सिलले बौद्ध दर्शन र आधुनिक विश्वका चुनौतीबीच संवाद स्थापित गर्दै धर्म, समाज र वातावरण संरक्षणलाई एकीकृत गर्ने प्रयास गरेको छ। सम्मेलनले जलवायु सङ्कटको सामना गर्न अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्य, सामूहिक प्रतिबद्धता र करुणामा आधारित व्यवहारिक पहललाई प्रोत्साहन गर्ने अपेक्षा गरिएको छ। यसले नेपाललाई अन्तर्राष्ट्रिय बौद्ध संवाद, हिमाली वातावरण संरक्षण र आध्यात्मिक नेतृत्वको महत्वपूर्ण केन्द्रका रूपमा थप परिचित गराउनसमेत सहयोग पुग्ने विश्वास गरिएको छ।


