कोरोना भाइरसका कारण यो वर्ष बुद्धजयन्तीमा ललितपुरको रुद्रवर्ण महाविहारमा बुद्ध पूजा मात्र हुने

नेपालको लुम्बिनीमा सम्पूर्ण सत्व प्राणिहरुको कल्याणार्थ जन्मेका महाकारुणिक महामानव शाक्यमुनी सिद्धार्थ गौतम बुद्धको जन्म, सम्बोधिज्ञान लाभ र महापरिनिर्वाणको त्रि–संयोग भएको पवित्र दिन बैशाख पूर्णिमाको पावन अवसरमा ललितपुर महानगरमा ६८ वर्ष देखि निरन्तर रुपमा विभिन्न धार्मिक कार्यक्रमहरुको आयोजना गरी बुद्ध जयन्ती मनाउँदै आइरहेकोमा यो बर्ष सिमित रुपमा मात्र मनाइने प्रेस विज्ञप्तिमार्फत जानकारी दिइएको छ । २५६४ औं बुद्धजयन्ती मूल समारोह समिति ललितपुरले जारी गरेको विज्ञप्ति अनुसार, लिच्छवी राजा शिवदेव प्रथमद्वारा प्रतिस्थापित कलात्मक एवं पौराणिक, ऐतिहासिक ललितपुर महानगरको महत्वपूर्ण यस शिवदेव संस्कारित ओंकुलि श्री रुद्रवर्ण महाविहार, ओकुबाहाःमा २५६४औं बुद्ध जयन्ती समारोह आयोजना…

Read More

यो वर्ष बुद्धजयन्तीमा वृहत कार्यक्रम नगर्ने नेपाल बौद्ध महासंघको निर्णय

कोरोना भाइरसका कारण नेपाल सहित विश्व नै आक्रान्त बनेका कारण नेपाल बौद्ध महासंघले यो वर्ष बुद्ध जयन्तीमा वृहत कार्यक्रम नगर्ने भएको छ । महासंघले विज्ञप्ती जारी गर्दै आउँदै गरेको २५६४ औँ बुद्धजयन्ती वृहतरुपमा कार्यक्रम आयोजना नगर्ने निर्णय गरेको हो । कोरोना भाइरसको महामारीबाट जोगिन विश्वभर नै अधिकांस मुलुकमा लकडाउन गरिएको र नेपाल सरकारको निर्देशन अनुसार भिडभाड गरेर सभा-सम्मेलन गर्न रोक लगाइएका कारण र महामारी फैलिन नदिन महासंघले बुद्धजयन्तीमा विशेष कार्यक्रम नगर्ने भएको हो । महासंघका अध्यक्ष आचार्य नुर्बु शेर्पाद्वारा प्रेशित विज्ञप्तीमा विभिन्न गुम्बा, विहार, बौद्ध संघसंस्थाहरुलाई पनि सरकारको निर्देशन अनुसार…

Read More

बौद्ध धर्ममा स्तुपको अर्थ, महत्व र इतिहास

सांगे लेग्देन गुरुङ (भूपेन) त्रिकालको सम्पूर्ण बुद्ध बोधिसत्व र मेरो मूल गुरु श्रद्धेय खेन्पो साङ्गे राङज्युङ रिन्पोक्षे ज्युको चरणगमन । हामी सबै प्राणीमा बुद्धताको हेतु भएरै पनि राग, द्वेष, अविद्या, ईर्ष्या, अहंले ग्रसित भई सांसारीक प्राणी हुन बाध्य छौँ । यस्तो क्लेशबाट शीघ्र मुक्त हुँदै परमसत्य बोधार्थ सदैव गुरुप्रति सदमार्गको अपेक्षा र गुरुको सुस्वास्थ दीर्घायुको प्राथना कामना गर्दछु । स्तुपको इतिहास स्तुपको महत्त्व र सम्मान बौद्ध धर्ममा अति उच्च रहेको छ । स्तुपलाई सम्पुर्ण त्रिकालको बुद्ध तथा बोधिसत्वहरुको चित्तको प्रतीक पनि मानिन्छ । छ्योतेन स्तुपको शाब्दिक, अर्थ पुज्यस्थान, अथवा स्तुति…

Read More

बौद्ध धर्म र संस्कृतिसँग जोडिएका १० सामान्य ज्ञान

१) भगवान् बुद्धको मृत्युपश्चात् बुद्ध धर्मको बारेमा लेखिएको पहिलो ग्रन्थ कुन हो? मूल सर्वास्थित विनय २) बौद्ध भिक्षुले पालना गर्नुपर्ने नियम २२७ वटा छन् भने भिक्षुणीले पालना गर्नुपर्ने नियमहरु कति छन्? २३१ ३) नेपालको सबैभन्दा ठूलो स्तूप कुन हो? बौद्धनाथ ४) गौतम बुद्धले आफ्ना उपदेश कुन भाषामा दिएका थिए? पाली भाषा ५) मुक्तिनाथ देवतालाई कुन कुन धर्मावलम्बीहरुले पूजा गर्छन? हिन्दु र बौद्ध ६) स्वयम्भूका निर्मल शान्त दुई आँखाले के के जनाउँदछन्? करुणा र स्वज्ञान ७)बौद्ध धर्मका पाँच शीलहरु के के हुन् ? बौद्ध धर्मका पाँच शील वा पञ्चशील भन्नाले सत्य,…

Read More

बुढानिलकण्ठ नगरपालिकाको विपद व्यवस्थापन कोषमा बौद्ध महायान केन्द्रको ५० हजार सहयोग

नेपाल बौद्ध महायान केन्द्र गुम्बाले बुढानिलकण्ठ नगरपालिकाले स्थापना गरेको विपद व्यवस्थापन कोषमा ५० हजार रुपैयाँ सहयोग गरेको छ । कोरोना भाइरसको महामारीका कारण गरिएको लकडाउनले समस्यामा परेको सर्वसाधारणलाई सहयोग गर्न नगरपालिकाले स्थापना गरेको कोषमा गुम्बाले सहयोग गरेको हो । नेपाल बौद्ध महायान केन्द्र गुम्बा बुढानिलकण्ठ-११ का प्रतिनिधिले सहयोग रकम नगर प्रमुख उद्धव खरेललाई हस्तान्तरण गरेका थिए । विपत्तिको बेला सहयोग रकम प्रदान गरेर गुम्बाले ठूलो सहयोग गरेको भन्दै नगरप्रमुख खरेलले धन्यवाद ज्ञापन गरे ।

Read More

भिक्षुका लागि रेलमा सिट आरक्षण गरिएको देश श्रीलंका

यात्रा संस्मरण / नारायण खड्का श्रीलंकाको एक चर्चित बौद्ध गुम्बा क्याण्डी सहरमा छ । त्यहाँसम्म जान हामीले बिहान ९ बजेतिर राजधानी कोलोम्बोबाट रेलको यात्रा सुरू गरेका थियौं। साथमा नेपाली श्यानी चौधरी, श्रीलंकाका निर्मल र उनका छोरा अनुदा थिए। नेपाल र श्रीलंकाको परिवेश र वातावरण उस्तै(उस्तै लाग्ने खाले रहेछ। आइल्याण्ड भए पनि पहाड र जंगल थुप्रै। रेल मैले यसअघि भारतमा देखेको थिएँ। तर चढेको थिइनँ। पहिलो पटक रेल यात्रा मैले श्रीलंकामा गर्ने अवसर पाएँ। मन रमायो। द्रुत गतिमा रेल हुइँकदा आसपासका विरुवा उल्टो गतिमा दौडिरहेका जस्तै लाग्थे। पहाडको नागबेली बाटोमा रेल…

Read More

बुद्ध चेतना, पर्यावरण र मानव

प्रा.डा. गोपी उप्रेती जीवन बच्ने र मर्ने त्रासदीपूर्ण परिवेशमा हामी बाँचिरहेका छौं। बाँच्नका लागि हरसम्भव उपाय अपनाएर सुरक्षित हुने कोसिस गरिरहेका छौं। अहिले मानव समाजले सामना गर्नुपरेको अस्तित्वको संकट पनि प्रकृतिसँगको मानवको असन्तुलित सम्बन्धको कारणले नै भएको हो। मानवको पर्यावरण प्रणाली र अन्य जीव प्राणीसँगको सम्बन्धको प्रकृति, उसको खानपिन र सामाजिक संस्कृति इत्यादिले सिर्जना गरेको संकट हो। पशुपन्छी तथा अन्य जीवबाट मानवमा संक्रमण भएका रोग मानवले पर्यावरण प्रणालीमा ल्याएको विचलनका कारणले भएका तथ्य प्रकाशमा आएका छन्। हामी सबैलाई थाहा छ, हामीले एक दिन यस धर्तीबाट बिदा लिनुपर्छ। तर जब अप्रत्याशित…

Read More

हरेक कुरा परिवर्तनशील छ भन्दै १७ औँ कर्मपाबाट कोरोना महामारीबाट जोगिन आग्रह सहित विशेष सम्बोधन

अहिले विश्व नै कोरोना भाइरसको चपेटामा परेको छ । यो भाइरसकै कारण लाखौ संक्रमित बनेका छन् भने १ लाख ३५ हजार जतिले ज्यान गुमाइसकेका छन् । कोरोना भाइरसले विकसित तथा अविकसित सबै राष्ट्रमा उत्तिकै असर पुर्याइरहेको छ । यस्तो अवस्थामा अहिले हामी सबैले सचेत भई यो महामारीको प्रकोप फैलन नदिने उपायहरु अवलम्वन गर्नुको विकल्प रहेको छैन । महामारीको प्रकोप बढ्दै गइरहेको पछिल्लो अवस्थामा १७ आँै परम पूजनिय ग्यलवांग कर्मपा ओर्गेन ठिनले दोर्जेले विश्व शान्तिको कामना सहित आगामी हप्तादेखि विशेष पूजा गरिने जानकारी दिदै कोरोना महामारीबाट जोगिन अनुरोध गर्दै विशेष सम्बोधन…

Read More

लुङ्ताको महत्व र परिभाषा

बौद्ध धर्ममा लुङ्ताको विशेष महत्व रहेको छ । पञ्चरंगी विभिन्न ५ जनावरको चित्र अंकित लुङ्तामा राखिएका प्रत्येक जनावर सांकेतिकरुपमा राखिएका हुन् । लुङ्ता शव्दमा रहेको लुङले पञ्चतत्व पृथ्वी, जल, अग्नी, वायु र ब्रह्माण्डलाई जनाउँछ । अर्थात् लुङको अर्थ सर्वव्यापी अर्थ हुन्छ । त्यस्तै ताको अर्थ उच्च वेगको घोडा भन्ने जनाउँछ । प्राचीन तिब्बतमा घोडालाई तिब्रताको प्रतिकको रुपमा लिइन्थ्यो । तिब्बती प्रचलन र संस्कार अनुसार लुङ्ता भन्नाले वायुकै तेज बराबरको अर्थात् वायुपंखी घोडा भन्ने पनि बुझिन्छ । लुङ्ता राख्नाले शुभकार्य, मनोकांक्षा पुरा गर्ने, पुण्य प्राप्ति लगायत प्राप्त हुने लगायतका विविध फाइदा…

Read More

लुम्बिनीमा प्रदुषण घट्यो

काठमाडौंभन्दा पनि उच्च प्रदूषण रहने लुम्बिनी क्षेत्रको वायु स्वच्छ भएको छ। सरकारले घोषणा गरेको लकडाउनको कार्यान्वयनसँगै यस क्षेत्रको प्रदूषण घटेको हो। भैरहवा, बुटवल क्षेत्रमा हुने विकास निर्माणले यस क्षेत्रमा उच्च प्रदूषण मापन हुँदै आएको थियो। गत वर्षको यही समयको तुलनामा यस क्षेत्रको प्रदूषण ह्वात्तै घटेको हो। १२ दिनदेखि सवारी साधन, उद्योग, कलकारखाना, सर्वसाधारणको हिँड्डुल, सडक निर्माणलगायत सबै काम ठप्प छन्। युनिभर्सिटी अफ न्यू मेक्सिको नेपाल स्टडी सेन्टरको प्राविधिक सहयोगमा भैरहवास्थित निमा–प्रतिमान स्मृति प्रतिष्ठानले गरेको खोज–अनुसन्धानमा भैरहवा प्रदूषणको उच्च चपेटमा रहेको पाइएको थियो। प्रदूषणले बालबालिका बिरामी भएर विद्यालयको अध्ययापन छुट्नेदेखि मानवीय…

Read More