राणा रिम्पोचेः भिक्षुलाई देशनिकाला गर्ने चन्द्र शमशेरका खनाति यसरी बने बुद्ध धर्मका विद्याधर महायोगी

कपिलवस्तु — अघिपछि सुसारे–धराले । जस्तो खोज्यो उस्तै सुविधा । रोजेको लाउन–खान मिल्थ्यो । जे सोच्यो, त्यही पुग्थ्यो । राजसी सुखसयल थियो । राम्रो शिक्षादीक्षा प्राप्त गरेका थिए । तैपनि उनी वंश–परम्परा जोगाउनतिर लागेनन्, शासनसत्तामा ध्यान दिएनन् । सुख–सुविधा र लोभ–मोह त्यागेर बुद्धका सच्चा अनुयायी बने । काठमाडौंका ७० वर्षीय श्रीधर राणा रिम्पोछे ध्यानी, तपस्वी, तान्त्रिक, अभ्यासी हुँदै अहिले महायोगी बनेका छन् । उनी पितृवंशमा राणाकालीन महाराज पद्मशमशेरका पनाति हुन्, मातृवंशमा बझाङे राजा जयपृथ्वीबहादुर सिंहका नाति । तत्कालीन डीआईजी नारायणशमशेर र शान्ति शमशेरका जेठा छोरा श्रीधरको सानैदेखि शान्ति र अध्यात्ममा लगाव थियो । सात आठ वर्षको उमेरमा बाबुआमाले के बन्छस्…

Read More

पाँच वर्षपछि मात्रै देख्न पाइने दिपंकर बुद्ध सम्यक महादान सम्पन्न

प्रत्येक पाँच वर्षको फरकमा ललितपुरमा हुने दिपंकर बुद्ध सम्यक महादान बिहिबार सम्पन्न भएको छ । पाँच-पाँच वर्षमा एक पटक गरिने सयौं बुद्ध र दिपंकर बोधिसत्वका प्रतिमाहरु सहभागि गराइदै मनाइने सम्यक महादान हिजो बुधबारदेखि सुरु भएको थियो । सम्यक महादान हेर्न हजारौ सर्वसाधारण भेला भएका थिए । यस वर्ष पनि काठमाडौँ उपत्यकाका विभिन्न स्थानबाट १ सय २६ बुद्धहरु एकै ठाउँमा भेला गरिएको थियो । नेवार-बौद्ध परम्पराअनुसार यस पर्वमा शाक्य तथा बज्राचार्य भिक्षुहरूलाई दान दिने गरिन्छ । त्यस्तै दिपंकर बुद्ध, अवलोकितेश्वर, बसुन्धरा, आर्यतारालगायतलाई पनि दान दिइन्छ । धर्मवालम्बीहरूले दानमा सहभागिता जनाउनुलाई नै…

Read More

विश्वकै सबैभन्दा धेरै बुद्ध मूर्ति प्रदर्शनी हुने सम्यक महादान सुरु

सात सय वर्षदेखि सुरु हुँदै आएको काठमाडौँ उपत्यकाका बौद्धमार्गीहरुको महान उत्सव सम्यक पर्व सुरु भएको छ । फागुन १४ गते बुधबारदेखि सुरु भएको सम्यक पर्व प्रत्येक ५ वर्षमा आयोजना हुँदै आएको छ । सम्यक पर्वमा नेवार बौद्ध परम्परा अनुसार शाक्य तथा वज्राचार्य भिक्षु एवम् काठमाडौँ, भक्तपुर, कीर्तिपुर, चोभार लगायत स्थानबाट बुद्ध, दीपंकर बोधिसत्व, अवलोकितेश्वर, बसुन्धरा देवी, आर्य तारा लगायतका देवीदेवताका प्रतिमा ललितपुरको नागवहालमा ल्याएर पूजाआजा एवम् दान दिने परम्परा रहि आएको । यो पर्वमा सयौँको संख्यामा बुद्ध प्रतिमाहरु एकैस्थानमा ल्याई पूजाआजा गर्ने प्रचलन छ । सम्यकको पहिलो दिन बुधबार बेलुकी…

Read More

बुद्धजयन्ती विशेषः नेपाल बुद्धिष्ट न्यूजको आयोजनामा राष्ट्रिय निवन्ध प्रतियोगिता आयोजना हुँदै

बौद्ध धर्म र दर्शन सम्बन्धी विविध गतिविधिलाई समाचार तथा बौद्ध दर्शनको अनलाईनमार्फत शिक्षा प्रवाह गर्ने उद्देश्यले सञ्चालित नेपाल बुद्धिष्ट न्यूजले निवन्ध प्रतियोगिता गर्ने भएको छ । आउँदै गरेको २५६४ औँ बुद्ध जयन्तीको अवसर पारेर गर्न लागिएको प्रतियोगिताको शीर्षक बौद्ध धर्ममा करुणाको स्थान रहेको छ । प्रतियोगितामा सहभागि हुनका लागि यसै शीर्षकको भाव अनुसारको निवन्ध लेखेर पठाउनु पर्नेछ । निवन्ध प्रतियोगितामा भाग लिनका लागि वैशाख १० गतेभित्र आफुले लेखेको निवन्ध नेपाल बुद्धिष्ट न्यूजको इमेलमा पठाउनु पर्नेछ । प्रतियोगिता सम्बन्धी थप जानकारी निवन्धको शीर्षकः बौद्ध धर्ममा करुणाको स्थान निवन्ध पठाउने अन्तिम मितिः…

Read More

श्याल्पा तेन्जिन रिम्पोछेको जन्मोत्सवमा प्रत्येक श्वासमा आनन्द पूर्णताको जीवन

सोमबार काठमाडौँको कपनमा श्याल्पा तेन्जिन रिन्पोछेद्वारा लेखिएको पुस्तक प्रत्येक श्वासमा आनन्द पूर्णताको जीवन सार्वजनिक गरिएको छ । रिन्पोछेको जन्मोत्सव तथा ग्लाल्पो ल्होसारको अवसर पारेर उक्त पुस्तक सार्वजनिक गरिएको हो । प्रत्येक श्वासमा आनन्द पूर्णताको जीवन गत वर्ष फागुनमा अंग्रेजीमा प्रकाशित लिभिंग फुल्लीः फाइण्डिंग जोय इन एभ्री ब्रेथको नेपाली अनुवाद हो । करिब ४ दशकदेखि बौद्ध ज्ञान र दर्शनमा अभ्यस्त रहँदै आएका रिम्पोछेले आफ्नो ज्ञान तथा अनुभवलाई उक्त पुस्तकमा उतारेका छन् । कपन गुम्बामा आयोजित पुस्तक सार्वजनिक तथा रिम्पोछेको जन्मोत्सव कार्यक्रममा लामा, शुभेच्छुक, अनुयायी तथा सञ्चारकर्मी लगायत उपस्थित थिए । रिन्पोछेले…

Read More

बौद्ध धर्मका कृति वेभसाइटमा

नेपालको स्थविरवाद बुद्धधर्ममा अहिलेसम्म प्रकाशित कृतिहरु अब वेबसाईटबाटै पढ्ने व्यवस्था मिलाइएको छ । भिक्षु अस्सजीको संयोजकत्वमा १५ जनाको टोलीले धम्म डिजिटल शुरु गरेपछि वेभसाइटबाटै स्थविरवाद बुद्धधर्मको कृति पढ्न पाइने भएको हो । स्थविरवाद बुद्धधर्मको पुनःजागरणयताको झन्डै ८० वर्षको अवधिमा प्रकाशित कृति, लेख रचनाहरु पढ्न नया“ पुस्ताका लागि सहज बनेको संयोजक भिक्षुले बताए । गत शनिबार ललितपुरको धापाखेलमा आयोजित एक समारोहका बीच सो वेभसाईटको शुभारम्भ गरिएको थियो । सो अवसरमा सम्बद्ध वक्ताहरुले इन्टरनेटको माध्यमबाट विश्वको जुनसुकै स्थानबाट बसेर बुद्ध धर्म सम्बन्धी किताब पढ्न सकिने अवस्थाले बुद्ध धर्मको विकासमा महत्वपूर्ण टेवा पुर्याउने…

Read More

बौद्ध शिक्षाको अध्ययन गर्ने विद्यार्थीलाई नेपाल बौद्ध संघको छात्रवृत्ति

नेपाल बौद्ध संघले बौद्ध शिक्षाको अध्ययन गरिरहेका पाटन बहुमुखी क्याम्पसका १० विद्यार्थीलाई छात्रवृत्ति प्रदान गरेको छ । आइतबार ललितपुरमा आयोजित छात्रवृत्ति प्रदान कार्यक्रममा बोल्दै संघका कार्यकारी निर्देशक सर्वेन्द्र ठाकुरले बुद्ध शिक्षाको प्रवद्र्धनका लागी छात्रवृत्ति प्रदान गर्न पाउँदा संघले नै गौरव महशुष गरेको बताए । कर्यक्रममा बोल्दै उनले आगामी वर्षहरुमा पनि क्रमैसँग १० जना विद्यार्थीलाई छात्रवृत्ति प्रदान गर्ने उद्घोष गरे । छात्रवृत्ति पाटन क्याम्पसमा मात्रै सिमित नहुने पनि संघका कार्यकारी निर्देशक ठाकुरले बताए । आगामी वर्ष अन्य शैक्षिक संस्थाहरुमा अध्ययनरत विद्यार्थीलाई पनि छात्रवृत्ति प्रदान गर्ने योजना संघको रहेको ठाकुरको भनाई छ…

Read More

लुम्बिनीमा बौद्ध सम्मेलन गर्ने भएपछि पर्यटनको विकास हुने सम्भावना

सरकारले आगामी बुद्ध पूर्णिमाको अवसर पारेर लुम्बिनीमा अन्तर्रा्ष्ट्रिय बौद्ध सम्मेलन गर्ने तयारी गरेपछि लुम्बिनी क्षेत्रका पर्यटन व्यवसायी उत्साहित भएका छन् । लुम्बिनीलाई प्राथमिकतामा राखेर बौद्ध सम्मेलन गर्नुले यहाँको पर्यटन व्यवसायमा मात्र नभई बृहत्तर लुम्बिनी विकासको योजना अघि बढाउन पनि सहयोग पुग्ने व्यवसायीको भनाइ छ । “बौद्ध सम्मेलनले अन्तर्रा्ष्ट्रिय जगत्मा लुम्बिनीको प्रचार हुनुका साथै पर्यटन प्रवद्र्धनमा ठूलो भूमिका खेल्छ, त्यसैले पनि सरकारले गरेको निर्णय स्वागतयोग्य छ”– लुम्बिनी होटल एसोसिएसनका महासचिव लीलामणि शर्माले बताएका छन् । सरकारले बुद्ध जयन्ती अर्थात् वैशाख शुक्ल पूर्णिमाको अवसर पारेर हरेक दुई वर्षमा अन्तर्रा्ष्ट्रिय बौद्ध सम्मेलन गर्दै…

Read More

बौद्ध दर्शन र शाकाहारी जीवनको महत्व र सम्बन्ध

भिक्षु आङ फुरि शेर्पा बुद्ध शब्द सुन्न साथ अहिंसा, करुणा, प्रेम, दया र दान आदि प्राणी हितसँग जोडिएर आउँछ । बुद्ध दर्शनमा शील, समाधि र प्रज्ञाको क्रमिक अध्ययन र अभ्यासबाट बुद्ध हुन्छ । शील नभए समाधि हुँदैन, समाधि नभए प्रज्ञा आउदैन र प्रज्ञा नभए बुद्ध हुँदैन । त्यसैले शील राम्रोसँग पालन गर्नु अपरिहार्य छ । बौद्ध दर्शनमा मानिसको क्षमता अनुसार धेरै प्रकारको शीलहरु । शील भनेको आफू र अरु प्राणीहरुलाई हानी नपुर्याउने मात्र नभई मन, वचन र कर्म(काम)ले हित उत्तम र सत्य व्यवहार, नियम, अनुशासन हो । शीलमा नरहेसम्म मनलाई…

Read More

को थिए संघमित्रा थेरी र राजकुमारी चारुमती ? बौद्ध धर्ममा कस्तो थियो दुवैको योगदान ?

मौर्य साम्राज्यका संस्थापक चक्रवती चन्द्रगुप्ता मौर्यका नाति र मौर्य वंशका तेस्रो चक्रवती सम्राट असोक महानका दुई पुत्रीहरु थिए–संघमित्रा र चारुमती । रानी वेदिस महादेबी शाक्य कुमारीबाट संघमित्रा र रानी असंधिमित्रको पुत्री चरुमती थिइन् । वेदिस महादेबीलाई नै देबि या शाक्यानी नामले उल्लेख गरेको पाइन्छ । संघमित्रा भिख्खुणी बनेर बोधीवृक्षको शाखा लिएर धम्म प्रचारका लागी श्रीलंका गइन् र श्रीलंकामा भिक्खुणी संघको स्थापना गरिन् । संघमित्राद्वारा लगिएको बोधीवृक्ष मानबद्वारा रोपिएको सबैभन्दा पुरानो वृक्ष हो, जुन आजपनी श्रीलंकामा बिद्यमान छ । पाली बौद्ध ग्रन्थ महावंशमा चारुमतीको उल्लेख रानी असंधिमित्रका पुत्रीको रूपमा भेट्टाइन्छ ।…

Read More