ज्ञानमाला भजन समूहको २४ औँ वार्षिक साधारणसभा

संगीतको माध्यमबाट जनमानसमा बौद्ध धर्मप्रति चेतना जगाउँदै आएको नेपाल राष्ट्रिय ज्ञानमाला समितिको २४ औ वार्षिक साधारण सभा केही दिन अघि काठमाडौँ, चोभारको सुमंगल कीर्ति विहार चोभारमा सम्पन्न भएको छ । कार्यक्रममा प्रमुख अतिथि शताव्दी पुरुष सत्यमोहन जोशीका साथै भिक्षु कौडण्य, भिक्षु सोभित, भिक्षु तपसीधम्म, भिक्षुणी अनोजा, पूर्वंमन्त्री बुद्धिराज वज्राचार्य, प्रा सुवर्ण शाक्य आदिले बौद्धधर्मका महत्व र आवश्यकताको ’boutमा चर्चा गरे । उपस्थित व्यक्तित्वहरुद्वारा बौद्ध धर्मको प्रचारप्रसारमा ज्ञानमाला भजन समूहले निकै ठूलो योगदान पुर्याएको भन्दै समूहको प्रशंसा गरियो । कार्यक्रममा ज्ञानमाला संगीतको विकासमा योगदान दिनुहुने प्रा. सुवर्ण शाक्य, महारत्न वज्राचार्य, किरण…

Read More

बौद्ध मिथकमा आधारित उपन्यास “हल हल बुंगद्यः” को विमोचन

बौद्ध मिथकमा आधारित नेपाल भाषाको उपन्यास “हल हल बुंगद्यः” जनकवि दुर्गालाल श्रेष्ठको हातबाट विमोचन गरिएको छ । राजेन मानन्धरद्वारा लिखित उक्त उपन्यास कुनै बेला नेपालमा अनिकाल हुँदा सहकालका देवता भनेर चिनिने करुणामय अवलोकेश्वर अर्थात् रातो मछिन्द्रनाथलाई नेपालमा ल्याइएको मिथकको आधारमा रचना गरिएको छ । काठमाडौं उपत्यकाका नेवार बौद्धहरु बोधिसत्वको रुपमा जन्मेका करुणामयलाई कामुनी देश अथवा हालको कामारुप कामाक्षबाट ल्याइएको तथा उनको आगमन पछि नेपालमा सहकाल आएको विश्वास गर्दछन् । हिन्दु धर्मावलम्वीले पनि करुणामयलाई मत्येन्द्रनाथको रुपमा मान्दछन् । विमोचन कार्यक्रममा बोल्दै कवि दुर्गालालले मानन्धरलाई चिनेदेखी सहृदयी भएकोले मनमा बसेको तथा एक…

Read More

बौद्धनाथ स्तुप विरुप बनाउनेलाई कारवाहीको माग

पछिल्लो केही दिनयता चर्चामा रहेको प्रसंग हो बौद्धनाथ स्तुपमा गरिएको ड्रिल । बौद्धनाथ क्षेत्र विकास समितिको संरक्षणमा रहेको बौद्ध स्तुपमा मेलम्ची तथा बौद्धनाथ घ्याङ गुठीका अध्यक्ष भुपतिबज्र लामाको अगुवाईमा ड्रिल गरिएको हो । लामाले क्षेत्र विकास समिति र पुरातत्व विभागको कुनै स्वीकृति नै नलिई मेसिनको प्रयोग गरी स्तुप ड्रिल गरी कुरुप बनाएको भन्दै विरोध भएको छ । शुक्रबार नेपाल बौद्ध महासंघले विज्ञप्ति निकाली बिरोध गरेको छ । बौद्धनाथ चैत्यमा देश विदेशका विभिन्न धर्मसँग सम्बन्धित संघ संस्थाले धार्मिक गतिविधि, पाठपूजा निर्वाध रुपमा प्राचीनकालदेखि नै बौद्ध परम्परा अनुसार गर्दै आएकोमा २०७३ असार…

Read More

महास्थिवीर उपालि बौद्ध कालका एक महान आदर्श पात्र

विनयधर उपालि महास्थिवीर उपालि बौद्ध काल का एक महान आदर्श पात्र हुनुहुन्छ। महास्थिवर उपालि बौद्ध धम्मको यो विशिष्टता को घोषणापत्र हुनुहुन्छ कि एक निम्न जाति मा उत्पन्न व्यक्ति पनि भगवान बुद्धको मार्गको अनुसरणगर्दै महामानवको पदलाई प्राप्त गर्नु भएको छ। उपालि भगवान बुद्ध द्वारा स्थापित विनयहरुको श्रेष्ठ विद्वान ज्ञाता हुनु भएको थ्यो। वर्तमान विनय पिटकको संग्रह गर्ने श्रेय उपालि महा स्थविरलाई नै जान्छ। त्यसै कारणले वहाँलाई बौद्ध साहित्यमा विनयधर को नामले सम्मान वर्णन गरीएको छ। महास्थविर उपालि भिक्खुहरु लाई प्रशिक्षित गर्नमा विशेष रूपले पारंगत हुनु हुन्थयो र आफ्नो जीवन को एक…

Read More

भगवान बुद्धको अन्तिम उपदेश

प्रस्तुति : बिष्णु धनञ्जय अतुलनीय तथागत सम्मासम् गौतम भगवान बुद्ध (८०) बर्षिय आयु र (४५) बर्षा वासिक परिनिर्वाण लिने समय थियो। सम्पूर्ण एउटा सालको सारा वनैभरी सुनसान मौन भएको थियो। भिक्षु- भिक्षुनी हरु र मनुष्य देवता परिषद् आदिहरूले जनपूर्ण भिड थियो। भगवान बुद्ध दुईवटा सालको मध्यम बिचमा वृक्षको मुनि उत्तर दिशा तर्फ शीर पारेर अन्तिम विदाई लिँदै लोकमा धर्मका सूर्य चाँडैनै अस्ताउँदै हुनुहुन्छ। सुनसान मौनता भित्र सुँक्क सुँक्क बिलौनाहरु को शब्द निस्किँदै आयो। कुनै भिक्षुहरूले बगेर आएको तातो आँसु धारालाई आफ्नै चिवरले पुसेर, कुनै भिक्षुनीहरु को गहभरी आँसुको बाढी बगेको थियो।…

Read More

त्रिपिटक पाठ : एक समीक्षा

चित्र शाक्य प्रथम अन्तराष्ट्रिय त्रिपिटक पाठको कार्यक्रम कुनै पूर्व चर्चा विना नै एकैचोटी सम्पन्न हुन गएको छ। उक्त कार्यक्रममा सहभागी भएर आउनु हुने साथिहरूले खुबै उल्लासपूर्ण वातावरणमा कार्यक्रम भएको जनाउनु भयो। लुम्बिनीमा विभिन्न ३२ मुलुकहरूको सहभागितामा उक्त कार्यक्रम सम्पन्न हुनुले विश्वमा एउटा बुद्ध’bout सशक्त सूचना प्रवाह गरेको छ। तर यसको तरङ्गलाई कसरी दुगुना, तीगुना गर्दै विश्वभर प्रवाह गर्ने भन्ने आयोजक पक्षको, कार्यक्रम भएको राष्ट्र नेपाल, पर्यटन व्यवसायमा लागेका संघसंस्थाहरू, सम्बन्धित व्यवसायीहरू र सहभागी राष्ट्रको जिम्‍मेवारी हुन आउँछ साथै अन्य राष्ट्रहरूलाई पनि कसरी समन्वयात्मक रूपमा कार्य गर्ने एक कार्यक्रमबद्ध संयोजनको काम…

Read More

बौद्धमार्गीको पवित्रस्थल टाइगर नेष्ट

भुटानको टाइगर नेष्ट मन्दिर अत्यन्त पवित्र बौद्ध मन्दिरमध्ये एक हो । स्थानियहरु यो मन्दिरलाई ‘तक्षाङ मोनाष्ट्री’को नामले चिन्दछन् । तर अग्लो चट्टानी पहाडमा टाँसिएको तक्षाङ मोनाष्ट्री जान–आउन त्यती सहज छैन । ‘तक्षाङ मोनाष्ट्री’ समुन्द्र सतहभन्दा ३ हजार १ सय २० मिटरको उचाईमा छ । भुटानको पारो शहर पुगेपछि मन्दिरतर्फको वास्तविक यात्रा शुरु हुन्छ । पारोबाट करिब १२ किलोमिटरको उकालो चढेपछि मन्दिर पुगिन्छ । पारो शहरबाट उकालो चढ्न थालेपछि बाटोमा प्रशस्तै मनोरम दृष्यको अवलोकन गर्न सकिन्छ । बाटोमा भेटिने यो झरनालाई प्रायः यात्रुले श्रद्धापूर्वक पुजा तथा परिक्रमा पनि गर्दछन् । उनीहरु…

Read More

सम्राट अशोककी छोरीले बनाएको काठमाडौँको स्तुप

काठमाडौँ उपत्यका भित्र रहेका विभिन्न धार्मिकस्थलमध्येका एक हो चारुमती स्तुप । काठमाडौँ महानगरपालिका ७ स्थित यो ऐतिहासिक स्तुप चावहिलको सडक छेउमै रहेको छ । धन्दो चैत्य पनि भनिने यो स्तुपको ऐतिहासिक पृष्ठभूमि निकै पुरानो रहेको छ । काठमाडौ उपत्यका भित्र रहेका केही अशोककालिन बौद्ध सम्पदा मध्ये चारुमती स्तुप पनि एक हो । यो स्तुप २ हजार ३ सय वर्ष पुरानो मानिन्छ । धार्मिक, ऐतिहासिक र सांस्कृतिकरुपले महत्वपुर्ण चारुमती स्तुप बौद्ध मार्गीका लागि पवित्र तिर्थस्थलका रुपमा रहेको छ । यो स्तुपको निर्माण सम्राट अशोककी पुत्रीले गरेको विश्वास रहँदै आएको छ ।…

Read More

विश्व शान्तिको कामना गर्दै ञिमा मोन्लाम

विश्वमा रहेका सबै प्राणीको उन्तति र प्रगतिको कामना गर्दै काठमाडौँको बौद्धमा ६ दिने ञिङ्मा मोलान्म (प्राणिधान पूजापाठ) गरिएको छ । पुस शुक्लपक्ष दशमीदेखि पूर्णिमासम्म गरिने उक्त पुजा पहिले बौद्ध चैत्यपरिसरमै हुँदै आएको भएता पनि यसपटक भने शेर्पा सेवा केन्द्र (शेर्पा गोन्पा)मा गरिएको छ । बौद्धनाथ स्तुप दर्शनका लागि आउने दर्शनार्थीलाई असहज नहोस् भनेर यसपटक शेर्पा सेवा केन्द्रमा मोन्लाम गरिएको हो । पूजा पाठमा नेपाल तथा विदेशबाट आएका हजारौं लामा गुरुहरु, आनीहरु तथा उपासक उपासिकाहरुको उपस्थिति रहेको थियो । शाक्यमुनि बुद्धको जन्मभूमि नेपाल लगायत विश्वमा दीगो शान्ति, सुख र सम्वृद्धि फैलाउन…

Read More

बौद्ध धर्ममा स्वर्ग र ब्रम्हलोक

रत्नकाजी वज्राचार्य कयौँ विद्वानहरु मैले भ्रमित भेटें! उनीहरुलाई लाग्दोरहेछ बौद्ध धर्ममा उल्लेख भएका स्वर्गलोक र ब्रम्हलोक तथा ब्रम्हा त हिन्दु धर्ममा वर्णन गरिए जस्तै एउटै हो । तर बौद्ध धर्ममा उल्लेख गरिएको स्वर्ग र ब्रम्हलोक तथा ब्रम्हा नितान्त फरक छन् अनि ती लोकहरुको उत्पति, ति लोकहरुमा पुग्ने वा भोग गर्न जाने मार्ग पनि पुरै फरक छन्। त्यति मात्र हैन ति लोकहरु बौद्ध धर्ममा अनित्य र मानवलोकमा भन्दा अपुर्ण पनि छन। त्यसैले स्वर्गलोक र ब्रम्हलोकको भोग र आयु पनि निश्चित छ। बौद्ध धर्ममा स्वर्ग र ब्रम्हलोक कसरी उत्पति भयो? यि लोकहरुमा के…

Read More